Astigmatizm (Astigmat) Nedir?

Genel Bakış

Astigmat, gözünüzün ön kısmındaki saydam tabaka (kornea) veya göz merceğinin düzgün yuvarlak olmaması nedeniyle ışığın retina üzerinde tek bir noktada odaklanamamasıdır. Bu nedenle görüntü bulanık, çarpık veya gölgeli görünebilir. Gözlük ve kontakt lens ile düzeltilebilir; birçok kişi hafif derecede astigmatla sorunsuz yaşar.

Evet, astigmat oldukça yaygındır. Toplumun büyük bir kesiminde az veya çok astigmat bulunur. Çoğu hafif derece astigmat tedavi gerektirmez.

Astigmat her yaştaki insanda görülebilir. Sıklıkla doğuştandır; miyop veya hipermetrop ile birlikte olabilir. Ayrıca göz travması, göz ameliyatı veya keratokonus gibi göz hastalıkları sonrasında da ortaya çıkabilir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Bulanık veya çarpık görme (yakın ve uzak mesafede)
• Göz yorgunluğu, gözlerde gerginlik veya yanma
• Baş ağrısı (özellikle akşam saatlerinde)
• Gece görüşünde zorluk (araç kullanırken far ışıklarının yayılması gibi)
• Gözleri kısarak bakma ihtiyacı
• Çift görme (nadir)

Çocuklarda belirtiler

• Tahtayı veya yazıları net görememe
• Gözlerini kısarak veya başını çevirerek bakma
• Sık göz ovuşturma
• Okul başarısında belirgin düşüş
• Ders çalışırken çabuk yorulma veya dikkat dağınıklığı

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Mevcut astigmat miktarının değişmesi ile görmede bulanıklık
• Okuma ve yakın görmede güçlük
• Göz yorgunluğu ve baş ağrısı
• Katarakt ameliyatı sonrası astigmatın ortaya çıkması veya artması

Nedenler

Ana nedenler

• Korneanın düzensiz eğriliği (en yaygın neden)
• Göz merceğinin şeklinin bozuk olması
• Genetik yatkınlık
• Göz yaralanmaları veya göz ameliyatları (örneğin katarakt)
• Keratokonus hastalığı (korneanın incelmesi ve sivrileşmesi)

Risk faktörleri

• Ailede astigmat veya diğer göz kusurlarının olması
• Miyop (uzağı görememe) veya hipermetrop (yakını görememe)
• Göz travmaları veya göz cerrahisi geçirmiş olmak
• Prematüre doğum
• Keratokonus gelişimine yol açan genetik durumlar

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Görmede ani ve belirgin kötüleşme veya görme kaybı
• Göz ağrısı ile birlikte bulanık görme ve kızarıklık
• Göz yaralanması sonrası oluşan görme bozukluğu

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Sürekli bulanık görme veya göz yorgunluğu yaşıyorsanız
• Çocuğunuz okul başarısızlığı, tahtayı görememe gibi yakınmalar söylüyorsa
• Baş ağrılarınız göz yorgunluğu ile ilişkili görünüyorsa
• Kontakt lens kullanıyorsanız yılda bir göz muayenesi yaptırın

Tanı

Astigmat tanısı, bir göz doktoru veya optometrist tarafından yapılan kapsamlı göz muayenesiyle konur. Muayenede gözün kornea eğriliği ve kırma gücü ölçülür.

Yapılabilecek testler

• Görme keskinliği testi: harf tablosu ile netliğin ölçülmesi
• Otorefraktör: gözün ışık kırma özelliklerinin otomatik ölçümü
• Retinoskopi: gözlük numarasının belirlenmesi için kullanılan ışıklı alet
• Keratometri: kornea eğriliğinin ölçülmesi
• Topografi: kornea yüzeyinin detaylı haritasının çıkarılması (özellikle keratokonus şüphesinde)

Randevunuzda neler beklenir

Muayene genellikle ağrısızdır ve 20-30 dakika sürer. Göz bebeklerinizi genişletmek için damla damlatılabilir; bu nedenle birkaç saat ışığa hassasiyet ve yakını bulanık görme olabilir. Yanınızda güneş gözlüğü bulundurun ve o gün araç kullanmaktan kaçının.

Tedavi

Astigmat tedavisi, görüntünün retina üzerinde net odaklanmasını sağlamayı amaçlar. Tedavi kişiye özeldir ve gözlük, kontakt lens veya cerrahi yöntemlerle yapılabilir. Belirti vermeyen hafif astigmatlarda tedavi gerekmeyebilir, düzenli kontrol yeterlidir.

Evde kişisel bakım

• Reçeteli gözlük veya lenslerinizi düzenli kullanın
• Ekran kullanımında 20-20-20 kuralını uygulayın (20 dakikada bir 20 saniye 20 metre uzağa bakın)
• Ortam aydınlatmasının yeterli olduğundan emin olun
• Gözlerinizi ovuşturmayın
• Kontakt lens temizliğine özen gösterin

Tıbbi tedaviler

Gözlük ve kontakt lensler, astigmatın şekil bozukluğunu düzelterek net görmeyi sağlar. Refraktif cerrahi (LASIK, PRK gibi) korneanın şeklini yeniden düzenler. Hangi tedavinin sizin için uygun olduğunu göz doktorunuz detaylı bir muayene ile belirler; bu nedenle doktorunuza danışmadan hiçbir ürünü kullanmayınız.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Gözlük veya lens kullanmak istemeyen, kornea kalınlığı ve göz yapısı uygun olan hastalarda refraktif cerrahi astigmatı düzeltebilir. Cerrahinin riskleri ve faydaları mutlaka doktorunuzla birlikte değerlendirilmelidir.

Bu durumla yaşamak

Astigmatla günlük yaşamınızı çok rahat sürdürebilirsiniz. Düzenli göz muayenesi ve reçeteli gözlük veya lens kullanımıyla belirtiler en aza iner. Görme düzeyiniz değişirse ya da baş ağrısı yakınmalarınız artarsa göz doktorunuza başvurun.

Yaşam tarzı ipuçları

• Gözlük veya lenslerinizi takarken veya çıkarırken hijyene dikkat edin
• Bilgisayar başında düzenli mola verin
• Uyku düzeninize ve yeterli dinlenmeye özen gösterin
• Göz kuruluğu hissederseniz doktorunuza danışarak suni gözyaşı kullanmayı değerlendirin
• Yıllık göz muayenelerinizi ihmal etmeyin

Diyet ve egzersiz

Sağlıklı ve dengeli beslenme genel göz sağlığını destekler. A, C, E vitaminleri ve omega-3 yağ asitleri içeren besinleri (havuç, yeşil yapraklı sebzeler, balık gibi) sofranıza ekleyin. Düzenli egzersiz yapmak genel sağlık için önemlidir; ancak kontakt lens kullanıyorsanız yüzerken lenslerinizi çıkarmanız gerekir.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Astigmat tedavi edilmediğinde okul veya iş hayatında zorluklara, göz yorgunluğuna ve baş ağrısına bağlı stresi artırabilir. Doğru tedavi ile belirtiler genellikle ortadan kalkar; bu sayede kişinin özgüveni ve yaşam kalitesi artar. Psikolojik zorluk yaşarsanız profesyonel destek almak faydalıdır.

Önleme

Astigmat genetik ve yapısal bir durum olduğu için tam olarak önlenemez. Ancak erken tanı, düzenli göz muayenesi ve doğru tedavi ile belirtilerin kontrol altına alınması ve göz tembelliğine yol açması önlenebilir.

Tarama programları

Çocuklarda okul öncesi dönemde ve okul çağında, yetişkinlerde ise 2-3 yılda bir göz taraması yaptırılmalıdır. Ailede göz kusuru öyküsü varsa taramalara daha erken başlanması önerilir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Kronik göz yorgunluğu ve baş ağrısı
• Okul ve iş performansında düşüş
• Gözleri sürekli kısma alışkanlığı
• Göz tembelliği (çocuklarda)
• İleri derecede düzensiz astigmatlarda (keratokonus gibi) görme azlığının artması

Uzun vadeli görünüm

Astigmat, günümüzde çok başarılı bir şekilde tedavi edilebilir. Gözlük, lens ve cerrahi seçenekler ile çoğu insan net ve konforlu bir görüşe kavuşur. Düzenli kontroller ve doğru tedavi planıyla astigmatın yaşam kalitesine etkisi oldukça azdır.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.