Bartonelloz (Kedi Tırmığı Hastalığı)

Genel Bakış

Bartonelloz, Bartonella adı verilen bakterilerin neden olduğu bir enfeksiyon hastalığıdır. En yaygın türü kedi tırmığı hastalığıdır; enfekte bir kedinin tırmığı veya ısırması sonrası bulaşır. Ateş, lenf bezlerinde şişme ve yorgunluk gibi belirtilere yol açabilir. Çoğu insan tedaviyle iyileşir.

Kedi tırmığı hastalığı dünyada yaygındır; bartonellozun diğer türleri daha nadirdir. Türkiye'de tam sıklığı bilinmemekle birlikte, kedi sahiplerinde ve özellikle yavru kedilerle temas edenlerde görülebilir.

Bartonelloz her yaşta görülebilir. En sık çocuklar ve genç erişkinler etkilenir. Bağışıklık sistemi zayıf olan kişiler (örneğin organ nakli olanlar, HIV ile yaşayanlar, kemoterapi görenler) daha ağır hastalık geçirebilir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Hafif ve orta derecede ateş
• Tırmığın olduğu yerde kırmızı bir kabartı veya yara
• Koltuk altı, boyun veya kasıkta şişmiş, hassas lenf bezleri
• Yorgunluk ve halsizlik
• Baş ağrısı

Çocuklarda belirtiler

• Ateş ve huzursuzluk
• Şişmiş ve ağrılı lenf bezleri
• İştahsızlık
• Tırmıklanan bölgede kızarıklık veya şişlik

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Uzun süren yorgunluk ve halsizlik
• Daha yüksek ateş ve titreme
• Kalpte veya eklemlerde ağrı gibi ciddi belirtiler daha olasıdır

Nedenler

Ana nedenler

• Bartonella henselae bakterisi: genellikle kedi tırmığı veya ısırığıyla bulaşır.
• Bartonella quintana bakterisi: bitlerle bulaşır, kalabalık ve hijyeni zayıf ortamlarda görülür.
• Bartonella bacilliformis bakterisi: nadirdir, belirli bölgelerde kum sineği ısırığıyla bulaşır.

Risk faktörleri

• Kedi, özellikle yavru kedi ile aynı evde yaşamak
• Kedilerin tırmalama ve ısırmasına sık maruz kalmak
• Kedi pireleri veya bitlerle temas
• Bağışıklık sistemini baskılayan bir hastalığın veya tedavinin olması

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Ateşle birlikte lenf bezlerinde ağrılı şişlik varsa
• Tırmık yarası hızla kötüleşiyorsa
• Şiddetli halsizlik veya geçmeyen baş ağrısı varsa

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Kedinizle yaşıyorsanız ve tırmık sonrası hafif belirtiler varsa
• Belirtiler birkaç hafta içinde geçmiyorsa

Tanı

Doktorunuz belirtilerinizi ve hayvanlarla temasınızı dinler, fizik muayene yapar. Kedi tırmığı öyküsü tipik bulgularla birlikte tanıyı düşündürür.

Yapılabilecek testler

• Kan testi: vücudun ürettiği antikorların araştırılması
• PCR testi: bakterinin genetik materyalinin tespiti
• Gerekirse lenf bezi biyopsisi: küçük bir örnek alınarak laboratuvarda incelenmesi

Randevunuzda neler beklenir

Tanı genellikle birkaç gün içinde konulabilir. Bazı testler özel laboratuvarlarda yapılabilir ve sonuç daha uzun sürebilir. Doktorunuz hangi testlerin gerekli olduğunu size ayrıntılı şekilde açıklayacaktır.

Tedavi

Bartonelloz tedavisinde amaç bakteriyi ortadan kaldırmak ve belirtileri hafifletmektir. Çoğu hafif olguda özel bir ilaç gerekmeden belirtiler kendiliğinden geriler. Orta ve ağır olgularda doktorunuz antibiyotik önerebilir.

Evde kişisel bakım

• Bol dinlenin ve bol su için.
• Şişmiş lenf bezlerine temiz bir bezle ılık pansuman yapın.
• Tırmık veya ısırık yarasını su ve sabunla yıkayın, üzerini temiz bir bandajla kapatın.
• Ağrı veya ateş için doktorunuza ya da eczacınıza danışın.

Tıbbi tedaviler

Antibiyotikler, doktorunuzun uygun gördüğü durumlarda ağızdan veya damardan verilebilir. Tedavi süresi hastalığın şiddetine göre birkaç hafta sürebilir. Bağışıklığı zayıf olanlarda tedavi daha uzun olabilir. Hangi antibiyotiğin kullanılacağına ve dozuna yalnızca doktorunuz karar vermelidir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Ameliyat genellikle gerekli değildir; ancak lenf bezi apse halini alırsa doktorunuz küçük bir iğneyle boşaltabilir.

Bu durumla yaşamak

Bartonelloz genellikle birkaç hafta içinde iyileşir. Bu süreçte dinlenmeye özen gösterin ve vücudunuzu dinleyin. Yorgunluk bazı kişilerde birkaç hafta sürebilir, bu normaldir.

Yaşam tarzı ipuçları

• Kedinizle oynarken tırmalanmamaya özen gösterin.
• Yaraları temiz ve kapalı tutun.
• Kedinizin pire kontrolünü düzenli yaptırın.
• Hayvanlarla temastan sonra ellerinizi yıkayın.

Diyet ve egzersiz

Sağlıklı ve dengeli beslenme bağışıklık sisteminizi destekler. Hafif yürüyüşler gibi egzersizler yapabilirsiniz, ancak kendinizi aşırı yormayın. Yorgunluk hissederseniz dinlenmeye öncelik verin.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Uzun süren belirtiler günlük hayatı etkileyebilir ve endişe yaratabilir. Hastalığın geçici olduğunu bilmek önemlidir. Duygularınızı aileniz veya arkadaşlarınızla paylaşın; ihtiyaç halinde bir ruh sağlığı uzmanından destek alın.

Önleme

Evet, birçok durumda önlenebilir. Kedinizle güvenli temas kurmak, pire ve bitlerden korunmak bulaşma riskini büyük ölçüde azaltır.

Aşılar

Bartonelloza karşı koruyan bir aşı henüz bulunmamaktadır.

Tarama programları

Sağlıklı kişilerde rutin tarama önerilmez. Bağışıklığı zayıf veya yüksek riskli kişilerde doktorunuz belirtilere göre test istemeye karar verebilir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Enfeksiyonun kalbe yayılması (endokardit)
• Beyin iltihabı (ensefalit)
• Kemik veya eklem iltihabı
• Göz iltihabı (nöroretinit)
• Uzun süren yorgunluk ve tekrarlayan ateş

Uzun vadeli görünüm

Tedavi oranları oldukça yüksektir. Bağışıklık sistemi sağlıklı olan çoğu insan birkaç hafta veya ay içinde tamamen iyileşir. Erken tanı ciddi komplikasyonları önlemeye yardımcı olur. Geçmeyen belirtileriniz varsa sağlık kuruluşuna başvurmanız önemlidir.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.