Pazı (Biceps) Kası Tendonunun Yırtılması

Genel Bakış

Pazı kası (biceps), üst kolun ön yüzündeki, kolunuzu bükmenize ve avucunuzu yukarı doğru çevirmenize yardım eden kastır. Kasın kemiklere bağlandığı sağlam, ip benzeri bağ dokusuna tendon denir. Biceps tendonu iki noktadan bağlanır: biri omuz bölgesinde (uzun baş), diğeri dirsek bölgesinde. Bu tendonun tamamen ya da kısmen kopmasına biceps tendon yırtığı denir. Yırtık omuz tarafındaysa üst kolda bir çukur ve şişlik fark edilebilir; dirsek tarafındaysa ön kolun bükülmesinde ve döndürülmesinde belirgin güç kaybı olur.

Sık görülen bir yaralanma değildir. Yine de omuz bölgesindeki uzun baş yırtığı, dirsek bölgesindeki yırtıklara göre daha sık karşılaşılır ve çoğu zaman kasın yıpranmasına bağlı olarak gelişir.

Daha çok 40-60 yaş arasındaki erkeklerde görülür. Düzenli olarak ağır kaldıran, halter benzeri sporlarla uğraşan, kollarını yoğun kullanan işlerde çalışan kişilerde ve sigara içenlerde risk daha yüksektir. Daha genç ve aktif kişilerde ise genellikle ani zorlanma sonucu ortaya çıkar.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Yırtılma anında duyulan 'tık' ya da 'kopma' sesi veya hissi
• Üst kolun ön yüzünde ya da dirsek iç kısmında ani, keskin ağrı
• Kısa süre içinde ortaya çıkan morarma ve şişlik
• Üst kolda ortaya çıkan çukur, kasın yukarı doğru toplanmış gibi görünmesi (halk arasında 'şişkin kas' görünümü)
• Kolu bükmekte, avucu yukarı doğru çevirmekte ya da ağır bir şey taşımakta zorlanma
• Etkilenen kolda güç kaybı ve çabuk yorulma
• Bazı kişilerde ağrının birkaç gün içinde azalması, ancak güçsüzlüğün devam etmesi

Çocuklarda belirtiler

• Çocuklarda oldukça nadirdir; genellikle düşme veya spor sırasında ani zorlanma sonrası görülür.
• Çocuklar ağrıyı tam olarak tarif edemeyebilir; kolunu kullanmak istememe, oyun oynamayı bırakma ya da kolu koruma şeklinde belirti verebilir.
• Büyüme çağındaki çocuklarda kemik uçlarındaki büyüme bölgeleri de etkilenebileceği için mutlaka bir doktora görünmek gerekir.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• İleri yaşta omuz bölgesindeki tendon yırtıkları daha sık görülür ve ağrı daha hafif olabilir.
• Kasın yıpranması nedeniyle yırtık, belirgin bir zorlanma olmadan da ortaya çıkabilir.
• Güç kaybı günlük işleri (alışveriş poşeti taşımak, çamaşır asmak gibi) zorlaştırabilir.
• Omuzda başka sorunlar da bulunabileceği için değerlendirme bütün omuz açısından yapılmalıdır.

Nedenler

Ana nedenler

• Ağır bir cismi ani ve zorlu bir şekilde kaldırmak
• Kasın gerilirken aynı anda zorlanması (örneğin ağırlığı yavaşça indirirken ya da çekerken)
• Düşme sırasında kolu sert bir şekilde germe veya tutunma
• Tendonun zamanla yıpranması ve zayıflaması (özellikle omuz bölgesindeki uzun baş için)
• Omuz ekleminde uzun süredir devam eden sıkışma veya iltihap sorunları

Risk faktörleri

• 40-60 yaş aralığında olmak, erkek cinsiyet
• Sigara kullanmak (doku iyileşmesini ve tendon sağlığını olumsuz etkiler)
• Düzenli olarak ağırlık kaldırmak, halter benzeri sporlar yapmak
• Kollarını tekrarlayan şekilde yoğun kullanan meslekler
• Omuz bölgesine daha önce yapılmış bazı enjeksiyon tedavileri (bu konuyu doktorunuzla konuşabilirsiniz)
• Bazı ilaç gruplarının uzun süreli kullanımı — riskiniz için eczacınıza veya doktorunuza danışın
• Şeker hastalığı, obezite ve bazı romatizmal hastalıklar

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Ani ve şiddetli kol ağrısı ile birlikte belirgin güç kaybı varsa
• El veya parmaklarda uyuşma, his kaybı ya da renk değişikliği varsa
• Açık yara ya da kolda şekil bozukluğu varsa
• Şişlik ve ağrı hızla artıyorsa

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Yırtılma hissinden sonra ağrı azalsa bile kolda güçsüzlük devam ediyorsa
• Kolun görünümünde değişiklik fark ettiyseniz
• Ağırlık kaldırmak, poşet taşımak gibi günlük işler zorlaştıysa
• Spor yaparken kolda güvensizlik veya tekrarlayan ağrı oluyorsa

Tanı

Doktor genellikle önce sizi dinler ve kolunuzu muayene eder. Kasın şekline bakar, dirseğinizi bükmenizi ve avucunuzu çevirmenizi ister, gücünüzü karşılaştırır. Gerekirse görüntüleme tetkikleri ister. Bu değerlendirme birkaç dakika sürer ve ağrılı değildir.

Yapılabilecek testler

• Fizik muayene: kasın görünümü, hassasiyet ve güç değerlendirmesi
• Ultrason: tendonun durumunu ve yırtığın yerini gösterebilir, ağrısızdır
• Manyetik rezonans (MR): yumuşak dokuları ayrıntılı gösterir, yırtığın derecesini belirlemede yardımcı olur
• Röntgen: kemik kırığı gibi başka bir sorunun olup olmadığını anlamak için kullanılır

Randevunuzda neler beklenir

Muayene sonrası doktorunuz yırtığın yerini ve derecesini açıklar, ameliyatlı ve ameliyatsız seçenekleri sizin yaşınız, aktivite düzeyiniz ve beklentilerinizle birlikte değerlendirir. Gerekirse fizik tedavi uzmanına veya ortopedi uzmanına yönlendirilebilirsiniz.

Tedavi

Tedavi, yırtığın hangi tendon olduğuna, tam ya da kısmi olmasına, yaşınıza ve günlük aktivite düzeyinize göre planlanır. Amaç ağrıyı azaltmak, hareket açıklığını ve gücü geri kazanmaktır. Omuz tarafındaki yırtıklarda çoğu zaman egzersiz ve fizik tedavi yeterli olurken, dirsek tarafındaki yırtıklarda özellikle güç gerektiren işlerle uğraşan kişilerde onarım önerilebilir.

Evde kişisel bakım

• İlk günlerde kolu dinlendirin, zorlayan hareketlerden kaçının.
• Ağrılı bölgeye günde birkaç kez, doğrudan cilde koymadan bezle sarılı soğuk uygulama yapın.
• Kolu kalp seviyesinin üzerinde tutarak şişliği azaltmaya yardımcı olun.
• Doktorunuzun önerdiği süre boyunca ağır kaldırmayın; iyileşme sonrası yükü kademeli artırın.
• Ağrı için uygun bir seçeneği doktorunuza veya eczacınıza danışın; kendi başınıza ilaç kullanmayın.
• Sigara kullanıyorsanız bırakmak iyileşmeyi destekler.

Tıbbi tedaviler

Tedavi genellikle fizik tedavi ve egzersiz programıyla yürütülür: önce ağrısız hareket açıklığı, ardından kademeli güçlendirme hedeflenir. Ağrı yönetimi için doktorunuz size uygun yöntemi belirler. Bazı durumlarda destek bandajı veya atel kısa süreli kullanılabilir. Ameliyat gereken durumlarda tendonun yerine dikilmesi gibi cerrahi yöntemler uygulanır ve sonrasında düzenli bir rehabilitasyon süreci planlanır. Hangi yaklaşımın size uygun olduğuna mutlaka bir sağlık profesyoneliyle birlikte karar verin.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Ameliyat genellikle dirsek bölgesindeki tam yırtıklarda, özellikle güç ve hareket açıklığının önemli olduğu genç ve aktif kişilerde, sporcular ve yoğun kaldırma gerektiren işlerde çalışanlarda düşünülür. Ameliyatsız tedaviyle güç kaybı belirgin şekilde devam ediyorsa da cerrahi seçenek konuşulabilir. Ameliyat kararı yaş, genel sağlık durumu ve kişisel hedeflerle birlikte verilir.

Bu durumla yaşamak

İyileşme sürecinde bazı işleri kısa süreliğine farklı yapmanız gerekebilir: alışveriş poşetlerini tek kolla taşımamak, ağır eşyaları itmek yerine yardım istemek gibi. Ev içinde sık kullandığınız eşyaları kolay ulaşılır yerlere koymak, işleri parçalara bölmek ve gün içinde dinlenme araları vermek süreci kolaylaştırır. Fizik tedavi egzersizlerini düzenli yapmak iyileşmenin en önemli parçasıdır.

Yaşam tarzı ipuçları

• Fizik tedavi programını aksatmadan sürdürün; egzersizleri acele etmeden kademeli artırın.
• Ağır kaldırma ve ani çekme hareketlerine dönüşte sabırlı olun.
• Sigara kullanıyorsanız bırakmayı hedefleyin; bu doku iyileşmesini doğrudan destekler.
• Uyku düzeninize ve genel sağlığınıza özen gösterin.
• Spora dönüşte ısınmayı ve doğru tekniği ihmal etmeyin, gerekiyorsa bir uzmandan destek alın.

Diyet ve egzersiz

Dengeli beslenme iyileşmeyi destekler; protein, sebze, meyve ve yeterli sıvı alımı önemlidir. Özel bir diyet gerekmez. Egzersiz konusunda en doğru yol, doktorunuzun ve fizyoterapistinizin önerdiği programa uymaktır: önce nazik hareket açıklığı çalışmaları, ardından lastik bant veya hafif ağırlıklarla güçlendirme, en sonunda spora özgü hareketler. Ağrı artarsa egzersizi bırakıp danışın.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Beklenmedik bir yaralanma ve uzun süren iyileşme, hayal kırıklığı, kaygı veya motivasyon kaybına yol açabilir; bu çok doğaldır. Spor yapamadığı için üzülen ya da işini aksatan kişiler bu duyguları sık yaşar. Kendinize zaman tanıyın ve duygularınızı bir sağlık profesyoneliyle paylaşmaktan çekinmeyin. Eğer kendinizi umutsuz, çok kaygılı veya günlük hayatı sürdürmekte zorlanıyor hisseder ya da kendinize zarar vermeyi düşünürseniz hemen 112'yi arayın veya en yakın acil sağlık hizmetine başvurun.

Önleme

Her zaman önlenemese de riski azaltmak mümkündür: ağır kaldırırken doğru tekniği kullanmak, yükü kademeli artırmak, iyi ısınmak ve omuz-kol kaslarını düzenli olarak güçlendirmek önemlidir. Omuzda süregelen ağrıyı görmezden gelmemek, yıpranmanın ilerlemesini önlemeye yardımcı olabilir.

Tarama programları

Bu yaralanma için rutin bir tarama programı yoktur. Ancak omuz veya dirsekte uzun süren ağrı, güçsüzlük varsa ya da yoğun kaldırma gerektiren bir iş veya spor yapıyorsanız, aile hekiminize veya bir fizyoterapiste danışmanız yararlı olur.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Kalıcı güç kaybı, özellikle dirseği bükme ve avucu yukarı çevirmede zayıflık
• Tekrarlayan hareketlerde kas krampları ve yorgunluk
• Günlük işlerde ve sporda performans düşüklüğü
• Kas görünümünde kalıcı değişiklik
• Nadiren dirsek bölgesinde sertlik ve hareket kısıtlılığı
• Ameliyat sonrası dönemde sinirlerde geçici his azalması gibi riskler (doktorunuz bunları sizinle ayrıntılı konuşur)

Uzun vadeli görünüm

Görünüm ne kadar dikkat çekici olsa da biceps tendon yırtığı genellikle iyi seyreder. Ameliyatsız tedavi gören kişilerin büyük bölümü zamanla günlük işlerini rahatça yapar; ameliyat olan kişilerde ise düzenli fizik tedaviyle güç ve hareket açıklığı çoğunlukla belirgin şekilde geri kazanılır. İyileşme haftalar ile aylar arasında değişebilir; sabırlı ve düzenli olmak en önemli etkendir.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.