Kuş Gribi (Avian Influenza)

Genel Bakış

Kuş gribi, normalde kuşlarda görülen ve bazı virüslerin insanlara bulaşmasıyla ortaya çıkan bir solunum yolu enfeksiyonudur. Genellikle hasta veya ölü kümes hayvanlarıyla yakın temas sonucu bulaşır ve insandan insana kolayca yayılmaz.

İnsanlarda kuş gribi oldukça nadirdir. Kuşlar arasında ise zaman zaman salgınlar yapabilir.

Kümes hayvanlarıyla çalışan çiftçiler, tavuk kesenler, hasta kuşlarla ilgilenen bakıcılar ve bu bölgelerde yaşayan kişiler daha yüksek risk altındadır.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Ateş
• Öksürük
• Boğaz ağrısı
• Kas ve eklem ağrıları
• Nefes darlığı
• Yorgunluk ve halsizlik
• Gözlerde kızarıklık ve akıntı (konjonktivit)

Çocuklarda belirtiler

• Çocuklarda ateş daha yüksek olabilir
• İştahsızlık ve kusma
• İshal
• Huzursuzluk ve sürekli ağlama (bebeklerde)
• Sık nefes alma veya nefes almakta güçlük

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Yaşlılarda ateş olmayabilir veya düşük kalabilir
• Bilinç bulanıklığı ve dalgınlık
• Düşme ve denge kaybı
• Kronik hastalıkların beklenmedik şekilde kötüleşmesi
• Şiddetli halsizlik ve hareket etmekte zorlanma

Nedenler

Ana nedenler

• Kuş gribi, H5N1 ve H7N9 gibi influenza A virüsleri tarafından oluşturulur.
• Enfekte kuşların salyaları, burun akıntıları, dışkıları veya tüyleriyle temas eden kişinin ağız, burun veya göz yoluyla bulaşır.
• Kontamine olmuş yüzeylere dokunduktan sonra eller yıkanmadan ağza, buruna veya göze temas edilmesi de bulaşmaya yol açabilir.

Risk faktörleri

• Kümes hayvanlarıyla doğrudan çalışmak veya yaşamak
• Hasta veya ölü kuşların kesilmesi, tüylerinin yolunması, iç organlarının temizlenmesi
• Kuş pazarları veya canlı hayvan satış yerlerinde bulunmak
• Koruyucu maske, eldiven ve gözlük kullanmadan kuşlarla temas etmek
• Kuş gribi salgını olan bölgelere seyahat etmek

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Hasta kuşlarla temastan sonra grip benzeri belirtiler (ateş, öksürük, boğaz ağrısı, kas ağrısı) başlarsa
• Nefes darlığı veya göğüs ağrısı varsa
• Kronik bir hastalığınız varsa ve belirtileriniz kötüleşiyorsa
• Bağışıklık sistemi zayıfsa (örneğin kanser tedavisi görüyorsanız veya organ nakli yapıldıysa)

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Hasta kuşlarla temas etmediyseniz ancak grip belirtileriniz 3-4 gündür sürüyorsa
• Belirtiler hafif ama geçmiyorsa
• İyileştikten sonra tekrar ateş çıkıyorsa

Tanı

Doktorunuz önce belirtilerinizi ve son günlerde kümes hayvanlarıyla temasınız olup olmadığını soracaktır. Fizik muayene yapıp akciğerlerinizi dinleyecektir. Kuş gribinden şüphelenirse kesin tanı için laboratuvar testleri isteyecektir.

Yapılabilecek testler

• Burun ve boğaz sürüntüsü ile yapılan PCR testi (virüsün genetik materyalini araştırır)
• Kan testi (antikor veya virüs tespiti için)
• Gerekirse akciğer röntgeni veya tomografisi

Randevunuzda neler beklenir

Test sonuçları genellikle birkaç gün içinde çıkar. Bu sürede doktorunuz, tedaviye başlamak için bazı antiviral ilaçlar önerebilir. Hastaneye yatmanız gerekirse sağlık ekibi sizi izole bir odada tedavi edecektir.

Tedavi

Kuş gribinin tedavisinde amaç virüsü baskılamak ve vücudun enfeksiyonla savaşmasına destek olmaktır. Erken tanı ve tedavi önemlidir. Doktorunuz antiviral ilaçlar (virüslerin çoğalmasını engelleyen ilaçlar) reçete edebilir. Şiddetli vakalarda hastanede oksijen desteği ve solunum desteği sağlanır.

Evde kişisel bakım

• Bol sıvı tüketin (su, çorba, bitki çayları)
• Mümkün olduğunca dinlenin, yataktan kalkmadan vücudunuzu yorun
• Ateşi düşürmek için doktorunuzun önerdiği yöntemleri kullanın (ilacı doktora sorun)
• Ellerinizi sık sık su ve sabunla yıkayın
• Tozlu ve kalabalık ortamlardan uzak durun, maske kullanabilirsiniz

Tıbbi tedaviler

Antiviral ilaçlar doktor tarafından reçete edilir. Bu ilaçların adını ve dozunu mutlaka doktorunuz belirlemelidir. Kendi başınıza ilaç kullanmayın. Grip şüphesi olan kişilerde tedavi, test sonucu beklenmeden de başlatılabilir. Ağır vakalarda hastane yatışı, serum tedavisi, oksijen solunması ve gerekiyorsa solunum makinesine bağlanma gerekebilir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Kuş gribinde cerrahi bir tedavi uygulanmaz. Tedavi tamamen ilaç ve destekleyici bakıma dayanır.

Bu durumla yaşamak

Kuş gribinden iyileşme süreci kişiden kişine değişir; bazen haftalarca dinlenmek gerekebilir. Doktorunuzun önerdiği ilaçları düzenli kullanın ve kontrollerinize gidin. Enerjiniz yerine gelene kadar günlük işlerinizi yavaş yapın. Aileniz ve yakınlarınızdan yardım isteyin.

Yaşam tarzı ipuçları

• Ellerinizi yemeklerden önce ve sonra, tuvalet kullanımından sonra sabunla yıkayın
• Öksürürken veya hapşırırken ağzınızı kağıt mendille kapatın veya dirseğinizle örtün
• Mendilleri çöpe atın ve ardından ellerinizi yıkayın
• Evdeki ortak yüzeyleri (kapı kolları, musluklar) düzenli olarak temizleyin
• Hasta kuş, dışkı veya ölü hayvanlarla temastan kaçının

Diyet ve egzersiz

Dengeli beslenmek bağışıklık sisteminizi güçlendirir. Bol taze sebze ve meyve, yeterli protein (yumurta, balık, et veya baklagiller) tüketin. Grip sırasında ağır egzersiz yapmayın; iyileştikten sonra doktorunuzun onayıyla kısa yürüyüşlerle başlayın.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Ciddi bir enfeksiyon geçirmek kaygı ve korku yaratabilir. Bu duyguların normal olduğunu bilin. Ailenizle konuşmak, bir psikolog veya sağlık çalışanından destek almak size iyi gelebilir.

Önleme

Kuş gribinden korunmak için temel olarak hasta kuşlardan uzak durmak ve hijyen kurallarına uymak gerekir. Kümes hayvanlarıyla çalışıyorsanız mutlaka koruyucu ekipman kullanın. Tavuk ve yumurtaları iyi pişirin. Ölü kuşları çıplak elle toplamayın; yetkililere bildirin.

Aşılar

Şu anda insanlar için yaygın olarak kullanılan bir kuş gribi aşısı bulunmamaktadır. Ancak mevsimsel grip aşısı, grip virüslerine karşı genel korunmada rol oynayabilir; bunun için doktorunuza danışabilirsiniz.

Tarama programları

Kuş gribi için toplum genelinde rutin tarama önerilmez. Riskli işlerde çalışanlar (kümes çalışanları, veterinerler) işyeri sağlık gözetimi kapsamında düzenli kontrol edilebilir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Zatürre (akciğerlerin iltihaplanması)
• Solunum yetmezliği (nefes alıp vermede belirgin zorluk)
• Akut solunum sıkıntısı sendromu (ARDS) - akciğerlerde sıvı birikmesi
• Kalp kası iltihabı (miyokardit)
• Çoklu organ yetmezliği (böbrek, karaciğer ve diğer organların etkilenmesi)

Uzun vadeli görünüm

Kuş gribi nadir görülen bir hastalıktır ve erken tanı konduğunda tedavi başarı oranı yüksektir. Hastalığı ağır geçirenlerde bile modern yoğun bakım desteği hayat kurtarıcı olabilir. Virüsün insandan insana bulaşma riski düşüktür ve mevcut salgınlar genellikle kümes hayvanları arasında sınırlı kalır. Sağlık kuruluşlarının yönlendirmeleriyle çoğu kişi tamamen iyileşir.

Destek bul

Uluslararası kuruluşlar

• Dünya Sağlık Örgütü (WHO) ↗

Yerel kuruluşlar

• T.C. Sağlık Bakanlığı ↗ · Türkiye

Yardım hatları

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.