Biseksüellik: Kendinizi Anlamak ve Destek Bulmak

Genel Bakış

Biseksüellik, birden fazla cinsiyete karşı duygusal, romantik veya cinsel çekim hissedebilme durumudur. Bir hastalık veya rahatsızlık değildir; insan cinselliğinin doğal ve sağlıklı bir çeşididir. Biseksüel kişiler kadınlara, erkeklere, ikili olmayan kişilere veya diğer cinsiyet kimliklerine ilgi duyabilir. Bu ilgi her zaman eşit yoğunlukta olmak zorunda değildir; bir kişi hayatının farklı dönemlerinde farklı cinsiyetlere daha fazla çekim hissedebilir.

Evet. Yapılan uluslararası araştırmalara göre, kendini LGBTI+ olarak tanımlayan kişilerin önemli bir bölümü kendini biseksüel olarak tanımlar. Türkiye'de net bir istatistik olmamakla birlikte, biseksüellik toplumda en sık görülen cinsel yönelimlerden biridir.

Biseksüellik her yaştan, her cinsiyet kimliğinden, her kültürden ve her sosyal kesimden insanı etkileyebilir. Kadın, erkek veya ikili olmayan bireylerin tamamı biseksüel olabilir. Kişisel bir deneyim olduğu için, biseksüel olmak her bireyde farklı şekillerde yaşanır.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Biseksüellik bir hastalık olmadığı için belirti yoktur. Ancak kişiler bazı deneyimler yaşayabilir:
• Birden fazla cinsiyete karşı ilgi, çekim veya hayranlık hissetmek
• Kimliğini anlamlandırma sürecinde kafa karışıklığı veya yalnızlık hissetmek
• Açılma (cinsel yönelimini başkalarıyla paylaşma) konusunda endişe duymak
• Toplumun 'ya heteroseksüel ya da eşcinsel olursun' kalıbına uymadığını hissetmek
• Biseksüel kimliğinin başkaları tarafından onaylanmayacağı korkusu yaşamak
• Yakın ilişkilerde anlaşılmama veya dışlanma hissi yaşamak

Çocuklarda belirtiler

• Çocuklar ve ergenler cinsel yönelimlerini keşfetme sürecinde kafa karışıklığı yaşayabilir.
• Bazı gençler akranlarına veya ailesine açılmaktan korkabilir.
• Bu durum bir hastalık değildir; ancak desteklenmeyen gençlerde içe kapanma, kaygı veya depresyon belirtileri görülebilir.
• Ergenlerin cinsel yönelimlerini keşfederken şefkatli, yargılamayan bir destek alması çok önemlidir.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Biseksüellik yalnızca gençlere özgü değildir; yaşlılık döneminde de sürebilir.
• Bazı kişiler biseksüel olduklarını ileri yaşlarda fark edebilir veya açıklamaya karar verebilir.
• Yaşlı biseksüel bireyler yalnızlık, görünmezlik veya sağlık hizmetlerinde anlaşılmama deneyimi yaşayabilir.
• Destekleyici bir sosyal çevre ve sağlık çalışanları bu süreci kolaylaştırabilir.

Nedenler

Ana nedenler

• Cinsel yönelimin kesin nedeni bilinmemektedir; ancak biseksüelliğin bir seçim olmadığı bilimsel olarak kabul edilir.
• Araştırmalar genetik, hormonal ve çevresel faktörlerin birlikte cinsel yönelimi etkilediğini göstermektedir.
• Biseksüellik bir hastalık, travma sonucu veya aile ortamından kaynaklanan bir durum değildir.
• Kişinin biseksüel olmasını engellemeye veya değiştirmeye yönelik hiçbir geçerli tedavi veya yöntem yoktur.

Risk faktörleri

• Biseksüellik için bir risk faktörü yoktur çünkü bu bir hastalık değildir.
• Bununla birlikte, biseksüel bireyler toplumsal damgalanma, ayrımcılık ve bifobi nedeniyle ruh sağlığı sorunları açısından daha yüksek risk altında olabilir.
• Aile desteği eksikliği, zorbalık ve güvenli olmayan sosyal ortamlar bu riski artırabilir.

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Biseksüel kimliğinizle ilgili yaşadığınız kaygı, depresyon veya panik hissi günlük yaşamınızı engelliyorsa bir ruh sağlığı uzmanına başvurun.
• Açılma sonrası aile veya sosyal çevre tarafından dışlanma, şiddet veya mağduriyet yaşıyorsanız destek alın.
• Cinsel yöneliminiz nedeniyle ayrımcılığa uğradıysanız ve bu durum sağlığınızı olumsuz etkiliyorsa doktorunuza danışın.

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Cinsel olarak aktifseniz düzenli aralıklarla cinsel sağlık kontrolü yaptırmanız önemlidir.
• Cinsel yolla bulaşan enfeksiyonlara karşı korunma yöntemleri hakkında bilgi almak için bir aile hekimine veya cinsel sağlık merkezine başvurabilirsiniz.
• Kendinizle ilgili şüpheleriniz veya sorularınız varsa bir psikolog veya rehberlik uzmanıyla konuşmaktan çekinmeyin.

Tanı

Biseksüellik bir tanı değildir; bu yüzden tıbbi bir test veya teşhis süreci yoktur. Kişi kendi duygularını ve kimliğini tanımlar. Ancak biseksüel bireyler ayrımcılık veya damgalanma nedeniyle kaygı, depresyon gibi ruh sağlığı zorlukları yaşayabilir; bu durumlarda uzman desteği almak faydalı olur.

Yapılabilecek testler

• Biseksüelliği tespit eden bir tıbbi test yoktur.
• Ruh sağlığı uzmanı, depresyon veya kaygı belirtilerini değerlendirmek için klinik görüşme yapabilir.
• Herhangi bir tıbbi inceleme yalnızca genel sağlık veya cinsel sağlık kontrolleri kapsamında yapılır.

Randevunuzda neler beklenir

Bir sağlık uzmanına başvurduğunuzda, cinsel yöneliminizin sizi tanımlayan bir özellik olduğunu ve bunun üzerinden yargılanmanızın gerekmediğini unutmayın. İyi bir sağlık çalışanı sizi dinler, saygı gösterir ve ihtiyaçlarınıza göre destek sunar. Kendinizi rahat hissetmediğiniz bir sağlık çalışanıyla karşılaşırsanız değiştirmeyi isteyebilirsiniz.

Tedavi

Biseksüellik tedavi gerektirmez; çünkü bu bir hastalık değildir. Ancak biseksüel bireyler toplumsal baskı nedeniyle yaşadıkları kaygı, depresyon veya travma için psikolojik destek alabilirler. Bu destek, kişinin kimliğini değiştirmeyi amaçlamaz; kişinin kendini daha iyi hissetmesine ve başa çıkma becerilerini geliştirmesine yardımcı olur.

Evde kişisel bakım

• Kendinize karşı şefkatli olun; cinsel yöneliminiz sizin suçunuz değil, kimliğinizin bir parçası.
• Kendinizi güvende hissettiğiniz kişilere açılmaya karar vererek, bu sürecin hızını kendiniz belirleyin.
• Biseksüellikle ilgili kitaplar, makaleler ve deneyimler okuyarak yalnız olmadığınızı hatırlayın.
• Sizi destekleyen arkadaşlar ve topluluklar bulun; yalnız kalmayın.
• Nefes egzersizleri, meditasyon veya doğa yürüyüşleri gibi rahatlatıcı aktivitelerle stresi azaltın.

Tıbbi tedaviler

Biseksüellik için tıbbi bir tedavi yoktur. Eğer depresyon, anksiyete veya travma sonrası stres gibi ruh sağlığı sorunları yaşıyorsanız, bir psikiyatrist veya psikolog tarafından uygulanan psikoterapi (konuşma terapisi) ve gerekli durumlarda ilaç tedavisi destek olabilir. İlaç tedavisi her zaman doktor tarafından değerlendirilmeli ve yalnızca gerçek bir tanı konduğunda kullanılmalıdır.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Cerrahi müdahale biseksüellikle hiçbir şekilde ilgili değildir ve gerekli değildir.

Bu durumla yaşamak

Biseksüel kimliğinizle yaşamak, kendinizi olduğunuz gibi kabul etmekle başlar. Açılma kararı tamamen size ait; hayatınızın her alanında herkese açılmak zorunda değilsiniz. Güvenli insanlarla deneyimlerinizi paylaşarak başlayabilirsiniz. Günlük yaşamda ayrımcılık veya önyargıyla karşılaşırsanız, bunun sizin sorununuz olmadığını, toplumdaki yanlış bilgilerden kaynaklandığını hatırlayın.

Yaşam tarzı ipuçları

• Kendinize iyi bakın: yeterince uyuyun, düzenli yemek yiyin ve hareket edin.
• Sizi seven ve olduğunuz gibi kabul eden insanlarla vakit geçirin.
• LGBTI+ dostu derneklerin etkinliklerine katılarak toplulukla bağ kurun.
• Kendi sınırlarınızı belirleyin; kimseye açılmak konusunda baskı hissetmeyin.
• Zorbalık veya ayrımcılıkla başa çıkmak için bir uzmandan danışmanlık alın.

Diyet ve egzersiz

Biseksüellikle doğrudan ilişkili bir beslenme veya egzersiz kuralı yoktur. Ancak düzenli egzersiz yapmak, sağlıklı beslenmek ve stresten uzak durmak genel ruh sağlığınızı güçlendirir. Haftada birkaç kez yürüyüş yapmak bile duygusal dengeyi destekleyebilir.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Biseksüel bireyler, toplumdaki 'bifobi' (biseksüellere yönelik önyargı), görünmezlik hissi ve 'kararsız' ya da 'fırsatçı' olarak damgalanma nedeniyle kaygı, depresyon ve tükenmişlik yaşayabilir. Bu duruma 'azınlık stresi' denir. Duygularınızı ifade etmek, bir terapistle görüşmek ve LGBTI+ destek gruplarına katılmak bu yükü hafifletebilir. Unutmayın: sorun sizde değil, önyargılardadır.

Önleme

Biseksüellik bir hastalık olmadığı için önlenmesi veya 'tedavi edilmesi' söz konusu değildir. Yapılabilecek şey, toplumda biseksüelliğe dair önyargıları azaltmak ve herkesin kendi kimliğiyle barışık yaşayabilmesi için destekleyici bir ortam oluşturmaktır.

Aşılar

Biseksüellikle ilişkili bir aşı yoktur. Ancak cinsel sağlık için önerilen HPV ve hepatit B aşıları gibi genel aşıları güncel tutmanız önemlidir; bunun için aile hekiminize danışabilirsiniz.

Tarama programları

Cinsel olarak aktif tüm bireylerin, cinsel yönelimlerinden bağımsız olarak, düzenli cinsel sağlık taramaları yaptırması önerilir. Bu taramalar, cinsel yolla bulaşan enfeksiyonların erken teşhisine yardımcı olur ve genel sağlığınızı korur.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Biseksüellik tedavi edilmesi gereken bir durum olmadığı için, bu anlamda bir 'tedavi edilmeme' durumu yoktur.
• Ancak biseksüel bireyler toplumsal baskı ve ayrımcılık nedeniyle kaygı, depresyon, yeme bozuklukları veya madde kullanımı gibi ruh sağlığı sorunları yaşayabilir.
• Bu sorunlar desteklenmezse zamanla kişinin yaşam kalitesini düşürebilir; ancak uygun destekle iyileşme mümkündür.

Uzun vadeli görünüm

Biseksüel bireyler, kendilerini kabul ettiklerinde ve destekleyici bir çevre bulduklarında sağlıklı, mutlu ve doyurucu bir yaşam sürebilirler. Biseksüellik bir kusur değil, insan çeşitliliğinin doğal bir parçasıdır. Bugün birçok biseksüel kişi sevgi dolu ilişkiler kurmakta, aileler kurmakta ve toplumda aktif olarak yer almaktadır. Yardım almak erdemdir ve iyileşmek her zaman mümkündür.

Destek bul

Uluslararası kuruluşlar

• ILGA World ↗

Yerel kuruluşlar

• KAOS GL ↗ · Türkiye
• SPoD (Sosyal Politika, Cinsiyet Kimliği ve Cinsel Yönelim Çalışmaları Derneği) ↗ · İstanbul, Türkiye

Yardım hatları

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.