Kanama

Genel Bakış

Kanama, vücuttaki damarların (atardamar, toplardamar veya kılcal damarların) hasar görmesi sonucu kanın damar dışına çıkmasıdır. Kanama, deri üzerindeki küçük bir kesikten ya da vücudun içindeki bir organ kaynaklı olabilir. Vücudun pıhtılaşma sistemi, yaralanan damarı kapatarak kanamayı durdurmaya yardımcı olur.

Evet. Günlük hayatımızda sık karşılaşılan küçük kazalar, kesikler ve burun kanamaları gibi kanamalar oldukça yaygındır.

Herkes yaşamının bir döneminde kanama yaşayabilir. Ancak kan sulandırıcı ilaç kullananlar, kan pıhtılaşma hastalığı olanlar, yaşlılar ve küçük çocuklar daha dikkatli olmalıdır.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Deri üzerindeki bir kesik, sıyrık veya yaranın kanaması
• Darbe alan bölgede morarma ve şişlik
• Burun kanaması
• Diş fırçalarken veya diş ipi kullanırken diş eti kanaması
• Cilt altında çok sayıda küçük kırmızı veya mor nokta (peteşi adı verilir)

Çocuklarda belirtiler

• Düşme, çarpma veya oyun sırasında oluşan diz ve dirsek sıyrıklarından kanama
• Burun kanaması (özellikle kuru hava veya burun karıştırmaya bağlı)
• Diş dökülmesi sırasında diş eti kanaması

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Cildin incelmesi sonucu kolayca morarma ve cilt yüzeyinden kanama
• İyileşmesi uzun süren yaralardan sızıntı şeklinde kanama
• Mide veya bağırsak kaynaklı olabilecek siyah, katran gibi dışkı veya kusmukla kan gelmesi
• İdrarda kan görülmesi

Nedenler

Ana nedenler

• Kesik, sıyrık, darbe veya kaza sonucu oluşan yaralanmalar
• Burun içindeki damarların kuruması veya tahriş olması
• Diş eti hastalıkları veya sert diş fırçalama
• Mide ülseri gibi sindirim sistemi rahatsızlıkları
• Jinekolojik sorunlara bağlı ağır adet kanaması
• Kan pıhtılaşmasını etkileyen kalıtsal veya sonradan oluşan hastalıklar
• Bazı ilaçların kanama riskini artırması (özellikle kan sulandırıcı ilaçlar)

Risk faktörleri

• Kan sulandırıcı ilaç kullanımı
• Karaciğer veya böbrek hastalıkları
• K vitamini eksikliği
• İleri yaş
• Sigara ve aşırı alkol kullanımı
• Kanser ve kanser tedavileri

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Yukarıda acil belirtiler listesinde yer alan durumlardan birini yaşıyorsanız hemen 112'yi arayın veya en yakın acil servise başvurun.
• Kanama durmuyorsa veya şiddetli ağrı, ateş, şişlik gibi belirtiler eşlik ediyorsa aynı gün bir sağlık kuruluşuna gidin.
• Kirli bir cisimle yaralanma olduysa ve tetanoz aşınız eksikse aynı gün başvurun.

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Burun kanamaları ayda bir veya daha sık tekrarlıyorsa
• Diş eti kanaması uzun süredir devam ediyorsa
• Ciltte kolay morarma, minik kırmızı noktalar veya nedensiz kanama oluyorsa
• Ailenizde kanama bozukluğu öyküsü varsa ve herhangi bir kanama yaşadıysanız

Tanı

Doktorunuz öncelikle kanamanızın öyküsünü alır: nereden başladığını, ne kadar sürdüğünü, ne sıklıkla olduğunu ve hangi durumlarda ortaya çıktığını sorar. Ardından fizik muayene yapar. Gerekirse kan testleri ve görüntüleme yöntemleri isteyebilir.

Yapılabilecek testler

• Tam kan sayımı: Kan kaybının şiddetini ve olası kansızlığı değerlendirmek için yapılır.
• Pıhtılaşma testleri: Kanın ne kadar sürede pıhtılaştığını ölçer.
• Karaciğer ve böbrek fonksiyon testleri: Kanama bozukluğuna neden olabilecek altta yatan sorunları araştırmak için kullanılır.
• İç kanama şüphesinde ultrason, bilgisayarlı tomografi gibi görüntüleme yöntemleri uygulanabilir.

Randevunuzda neler beklenir

Muayene genellikle kısa ve ağrısızdır. Kan testleri için kolunuzdan birkaç tüp kan alınabilir. Görüntüleme gerekiyorsa, hastanede ilgili cihazla çekim yapılır. Sonuçlar çıktığında doktorunuz size bulguları ve yapılması gerekenleri anlatacaktır.

Tedavi

Kanamanın tedavisi; kanamanın yerine, şiddetine ve nedenine göre değişir. Öncelikle kanamayı durdurmak, ardından altta yatan nedeni tedavi etmek hedeflenir. Küçük kanamalar evde ilk yardımla yönetilebilirken, şiddetli kanamalar acil tıbbi müdahale gerektirir.

Evde kişisel bakım

• Küçük bir kesik veya sıyrıkta temiz bir bez veya gazlı bezle kanayan bölgeye 5-10 dakika baskı uygulayın.
• Kanayan bölgeyi, mümkünse kalp seviyesinden yukarıda tutun.
• Burun kanamasında başınızı hafifçe öne eğin ve burnunuzun yumuşak kısmını 10 dakika boyunca sıkın.
• Yarayı temiz su ile yıkayıp, kapatmak için temiz bir bandaj kullanabilirsiniz.
• Kanama durduktan sonra, yaranın kirlenmesini önlemek için ilk birkaç gün suya temasını azaltın.
• Kan sulandırıcı ilaç kullanıyorsanız, bu durumu doktorunuza söylemeyi unutmayın ve doz değişikliği yapmayın.

Tıbbi tedaviler

Daha ciddi kanamalarda, doktorunuz kanamayı durdurmak için yaraya özel pansuman uygulayabilir, burun kanamalarında damar kapatma işlemi (koterizasyon) yapabilir veya iç kanama için girişimsel işlemler planlayabilir. Ağır kan kaybı durumunda damar yolundan serum veya kan nakli gibi destek tedbirleri gerekebilir. Kanama bozukluğuna bağlı durumlarda, pıhtılaşmayı artıran ilaçlar veya faktör destekleri doktor tarafından reçete edilebilir. Tedavi her zaman kişiye özeldir; bu nedenle uzman görüşü almak önemlidir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Bazı iç organ yaralanmaları, ağır beyin kanaması veya hayati tehlike oluşturan damar yaralanmalarında cerrahi müdahale gerekebilir. Ameliyatla kanayan bölge bulunarak onarılır ve kanama durdurulur.

Bu durumla yaşamak

Kanamaya yatkınlığınız varsa, evinizde keskin kenarlara karşı koruyucu önlemler alın, düşme riskini azaltacak düzenlemeler yapın. Kesici aletleri dikkatli kullanın. Kanama olduğunda ne yapmanız gerektiğini ve ne zaman yardım alacağınızı öğrenin. Düzenli sağlık kontrollerinizi aksatmayın ve doktorunuzun önerilerine uyun.

Yaşam tarzı ipuçları

• Sigara içmeyin ve aşırı alkolden kaçının.
• Düzenli uyuyun ve dinlenin.
• Stresten uzak durmaya çalışın veya başa çıkma yöntemleri geliştirin.
• Güvenli egzersizleri tercih edin; temas sporlarından ve yüksek düşme riski olan aktivitelerden kaçının.

Diyet ve egzersiz

Dengeli ve sağlıklı bir beslenme düzeni kanamaya bağlı kansızlığı önlemeye yardımcı olabilir. Demir içeren besinler (kırmızı et, mercimek, ıspanak, kuru meyveler) ve C vitamini içeren meyve-sebzeler tüketin. Hafif yürüyüş ve esneme hareketleri kan dolaşımını iyileştirebilir; ancak ağır kaldırma veya aşırı yorucu egzersizlerden kaçının.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Tekrarlayan kanamalar, özellikle de şiddetli kanamalar, kişide kaygı ve korkuya yol açabilir. Bu duyguları doktorunuzla paylaşın; gerekirse bir psikologdan destek alabilirsiniz. Unutmayın, kendinizi yalnız hissetmeniz normaldir ve yardım istemek bir güç göstergesidir.

Önleme

Her kanama önlenemez, ancak çoğu kanama riski azaltılabilir. Kaza ve yaralanmalardan kaçınmak, güvenlik ekipmanı kullanmak, düzenli sağlık kontrollerini yaptırmak ve doktor önerilerine uymak kanama olasılığını azaltır.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Uzun süren kanamalar kansızlığa (anemi) yol açabilir; bu da halsizlik, nefes darlığı ve çarpıntıya neden olabilir.
• Aşırı kan kaybı şoka ve organ hasarına neden olabilir.
• İç kanama zamanında fark edilmezse hayati tehlike oluşturabilir.
• Yara bakımı yapılmazsa enfeksiyon gelişebilir.

Uzun vadeli görünüm

Çoğu kanama küçüktür ve kendiliğinden ya da basit ilk yardımla iyileşir. Ciddi kanamalarda bile zamanında yapılan doğru müdahale ile tedavi başarılı olabilir. Sağlık ekibiniz size en uygun tedaviyi planlayacaktır. Düzenli kontrolleri ihmal etmezseniz, kanamayla ilişkili riskleri büyük ölçüde azaltabilirsiniz.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.