Yüksek Tansiyon (Hipertansiyon)

Genel Bakış

Yüksek tansiyon, kanın damar duvarlarına uyguladığı basıncın normalin üzerinde olmasıdır. Kan basıncı yüksek olduğunda kalp ve damarlar daha çok çalışmak zorunda kalır ve bu durum zamanla ciddi sağlık sorunlarına yol açabilir.

Evet, yüksek tansiyon dünyada ve Türkiye'de çok yaygındır. Her 3 erişkinden yaklaşık 1'inde yüksek tansiyon görülür.

Yüksek tansiyon her yaşta görülebilir, ancak yaş ilerledikçe, fazla kilolu olanlarda, tuzu fazla tüketenlerde, hareketsiz yaşayanlarda ve ailesinde yüksek tansiyon öyküsü olanlarda daha sık görülür.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Çoğu insanda hiçbir belirti görülmez.
• Bazı kişilerde baş ağrısı, baş dönmesi, burun kanaması veya çarpıntı olabilir.

Çocuklarda belirtiler

• Çocuklarda belirti çoğunlukla görülmez. Nadiren baş ağrısı, halsizlik veya burun kanaması olabilir.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Yaşlılarda yüksek tansiyon daha hafif belirtilerle ortaya çıkabilir veya hiç belirti vermeyebilir. Halsizlik, baş dönmesi, çarpıntı gibi şikayetler olabilir.

Nedenler

Ana nedenler

• Birincil (esansiyel) hipertansiyon: Belirli bir nedeni bulunamayan yüksek tansiyondur ve en sık görülen tiptir. Genellikle genetik ve yaşam tarzı faktörleri birlikte rol oynar.
• İkincil hipertansiyon: Böbrek hastalıkları, hormonal bozukluklar, bazı ilaçlar veya uyku apnesi gibi altta yatan bir sağlık sorununa bağlı gelişir.

Risk faktörleri

• Yaş (yaşlandıkça risk artar)
• Ailede yüksek tansiyon öyküsü
• Fazla kilolu veya obez olmak
• Hareketsiz yaşam
• Çok fazla tuz tüketmek
• Sigara ve alkol kullanımı
• Stres
• Yüksek kolesterol veya diyabet gibi diğer sağlık sorunları

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Tansiyonunuz çok yüksekse (örn: 180/120 mmHg) ve baş ağrısı, göğüs ağrısı, nefes darlığı gibi belirtiler varsa hemen 112'yi arayın.
• Bayılma, nöbet veya bilinç değişikliği gibi durumlarda acil servise başvurun.

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Sağlıklı erişkinlerin yılda en az bir kez tansiyon ölçtürmesi önerilir.
• Eğer yüksek tansiyonunuz varsa, doktorunuzun önerdiği sıklıkta kontrol ve takip yaptırın.

Tanı

Yüksek tansiyon tanısı, genellikle tansiyon aleti ile yapılan ölçümlerle konur. En az iki farklı muayenede, her seferinde en az iki ölçüm ile tansiyonun yüksek olması gerekir. Ayrıca evde tansiyon takibi veya 24 saatlik tansiyon holteri istenebilir.

Yapılabilecek testler

• Tansiyon aleti ile ölçüm
• Fizik muayene ve aile öyküsünün dinlenmesi
• Kan testleri (böbrek fonksiyonu, şeker, kolesterol)
• İdrar testi
• Elektrokardiyografi (EKG) – kalbin ritmini ve yapısını değerlendirmek için

Randevunuzda neler beklenir

Doktorunuz size bazı sorular soracak, tansiyonunuzu her iki kolunuzdan ölçebilir ve gerekli testleri isteyecektir. Tanı konulduktan sonra tedavi planı belirlenir ve düzenli aralıklarla kontrol edilir.

Tedavi

Yüksek tansiyon tedavisinde amaç, kan basıncını güvenli bir aralığa düşürmek ve kalp, böbrek, beyin gibi organların zarar görmesini önlemektir. Tedavi, yaşam tarzı değişiklikleri ve gerekirse ilaçlarla birlikte yürütülür.

Evde kişisel bakım

• Tuz tüketimini azaltın
• Düzenli egzersiz yapın
• Sağlıklı beslenme alışkanlığı edinin
• Fazla kiloları verin
• Alkol ve sigaradan uzak durun
• Stresi yönetmeye çalışın

Tıbbi tedaviler

Yaşam tarzı değişiklikleri yeterli olmadığında doktorunuz tansiyon düşürücü ilaçlar reçete edebilir. İlaçların türü, dozu ve kombinasyonu kişiye özeldir. Bu nedenle hangi ilacı kullanmanız gerektiğini mutlaka doktorunuz belirlemelidir. İlaçlarınızı doktorunuzun önerdiği şekilde, düzenli olarak kullanın ve kendi başınıza bırakmayın.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Yüksek tansiyon için cerrahi bir tedavi genellikle gerekmez. Ancak tansiyona yol açan altta yatan bir nedene bağlı olarak bazı özel durumlarda cerrahi düşünülür. Bu oldukça nadir bir durumdur.

Bu durumla yaşamak

Yüksek tansiyonla yaşarken tansiyonunuzu düzenli ölçmek, doktor kontrollerinizi aksatmamak ve sağlıklı yaşam alışkanlıklarını sürdürmek önemlidir. Günlük yaşamınızın büyük kısmı normale yakın olabilir.

Yaşam tarzı ipuçları

• Haftanın çoğu günü 30 dakika tempolu yürüyüş gibi orta düzeyde egzersiz yapın.
• Tuz yerine baharat ve limon gibi alternatifler kullanın.
• Yemeklerinizi evde hazırlamaya özen gösterin, işlenmiş gıdalardan uzak durun.
• Kilo kontrolü için adım adım hedefler belirleyin.
• Sigara içiyorsanız bırakmayı deneyin, alkol tüketimini sınırlayın.

Diyet ve egzersiz

DASH diyeti olarak bilinen; sebze, meyve, tam tahıl ve az yağlı süt ürünlerine dayalı bir beslenme tarzı tansiyonu düşürmeye yardımcı olur. Ayrıca düzenli yürüyüş, yüzme veya bisiklet gibi aerobik egzersizler kalp sağlığını korur.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Yüksek tansiyon tanısı almak bazı kişilerde kaygı veya strese neden olabilir. Bu durumu kabullenmek ve tedavi adımlarını uygulamak zaman alabilir. Gerekirse bir psikolog veya destek grubundan yardım alabilirsiniz.

Önleme

Yüksek tansiyon her zaman önlenebilir değildir, ancak sağlıklı yaşam tarzı seçimleri ile riski büyük ölçüde azaltmak mümkündür. Farkındalık ve düzenli ölçüm, erken müdahale için önemlidir.

Tarama programları

18 yaşından itibaren erişkinlerin yılda en az bir kez tansiyon ölçtürmesi ve aile hekimine kontrol olması önerilir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Kalp krizi ve kalp yetmezliği
• İnme (felç)
• Böbrek hasarı
• Göz damarlarında hasar ve görme kaybı
• Damar hastalıkları (aort anevrizması gibi)

Uzun vadeli görünüm

Yüksek tansiyon erken fark edilir ve düzenli tedavi edilirse ciddi komplikasyonların büyük ölçüde önüne geçilebilir. Sağlıklı yaşam alışkanlıkları ve doktorunuzla uyumlu bir tedavi ile uzun ve sağlıklı bir yaşam sürmek mümkündür.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.