Kemik Kanseri: Belirtileri, Tanısı ve Tedavisi

Genel Bakış

Kemik kanseri, kemik hücrelerinin kontrolsüz şekilde çoğalmasıyla oluşan bir hastalıktır. Bu anormal hücreler kemikte tümör adı verilen kitleler oluşturur ve sağlıklı kemik dokusuna zarar verebilir. Bazı kemik kanserleri kemiğin kendisinde başlar. Daha sık olarak, başka bir organdaki kanser kan yoluyla kemiğe yayılabilir; buna kemik metastazı denir ve kemiğin kendisinde başlayan kanserden farklıdır.

Kemiğin kendisinde başlayan kemik kanseri, tüm kanserlerin yüzde 1'inden azını oluşturur ve nadirdir. Ancak diğer kanserlerin kemiğe yayılması, yani kemik metastazı, ileri evre kanser hastalarında daha sık görülür.

Kemiğin kendisinde başlayan kanserler çocuklarda, gençlerde ve yetişkinlerde görülebilir. Örneğin osteosarkom sıklıkla gençlerde, kondrosarkom ise orta yaş ve üzeri kişilerde ortaya çıkar. Kemik metastazı ise çoğunlukla meme, akciğer ve prostat kanseri gibi hastalıkların ilerlemesiyle yetişkinlerde görülür.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Kemikte sürekli ve zamanla artan ağrı; özellikle gece veya dinlenme sırasında belirginleşebilir
• Ağrılı bölgede şişlik veya ele gelen kitle
• Kemikte zayıflama nedeniyle hafif bir darbeyle veya kendiliğinden oluşan kırık
• Etkilenen bölgeyi kullanırken zorlanma veya hareket kısıtlılığı
• Açıklanamayan yorgunluk, halsizlik veya kilo kaybı

Çocuklarda belirtiler

• Bacak, kol veya gövdede ağrı ve topallama
• Gece uykudan uyandıran kemik ağrısı
• Spor ya da yaralanma sonrası geçmeyen şişlik
• Hareket ederken zorlanma veya eklemde sertlik

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Günlük aktivitelerle artan, uzun süredir devam eden kemik ağrısı
• Hafif bir düşme veya zorlanmadan sonra gelişen kırık
• Sırt ağrısı, boy veya duruşta değişiklik
• Açıklanamayan yorgunluk ve iştahsızlık

Nedenler

Ana nedenler

• Kemik kanserinin kesin nedeni çoğu zaman bilinmemektedir.
• Kemik hücrelerinin DNA'sında meydana gelen değişiklikler, hücrelerin kontrolsüz büyümesine yol açabilir.
• Kanser, başka bir organdan kan yoluyla kemiğe yayılabilir; bu durum kemiğin kendisinde başlayan kanser ile aynı değildir.

Risk faktörleri

• Daha önce başka bir kanser nedeniyle radyasyon tedavisi almış olmak, özellikle çocukluk çağında
• Bazı kalıtsal genetik sendromlar veya ailede kemik kanseri öyküsü
• Paget hastalığı gibi kemik hastalıkları, özellikle ileri yaşta
• Yüksek dozda radyasyona maruz kalmak
• Kemik iliği nakli öyküsü

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Kemik ağrısıyla birlikte gece terlemesi, açıklanamayan ateş veya kilo kaybı varsa
• Bir kemiğinizde şişlik veya kitle fark ederseniz
• Hafif bir yaralanma sonrası geçmeyen ağrı veya hareket kaybı varsa

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• İki haftadan uzun süren, dinlenmekle geçmeyen kemik ağrısı varsa
• Özellikle geceleri artan, aktiviteyle ilişkisi olmayan ağrı varsa
• Çocukta nedensiz topallama veya uzuv ağrısı görürseniz

Tanı

Doktor öncelikle şikayetlerinizi dinler, fizik muayene yapar ve ailede kanser öyküsünü sorar. Ardından görüntüleme testleri ister. Kesin tanı, şüpheli bölgeden alınan küçük bir doku örneğinin, yani biyopsinin, laboratuvarda incelenmesiyle konur.

Yapılabilecek testler

• Röntgen (direkt grafi)
• Manyetik rezonans görüntüleme (MR)
• Bilgisayarlı tomografi (BT) ve/veya PET-BT
• Kemik sintigrafisi
• Kan testleri
• Biyopsi (doku örneği alınması)

Randevunuzda neler beklenir

Tanı süreci birkaç hafta sürebilir. Bu süreçte ortopedi, radyoloji, patoloji ve onkoloji uzmanları birlikte çalışır. Biyopsi işlemi genellikle lokal veya genel anesteziyle yapılır ve birkaç gün içinde sonuçlanır. Erken ve doğru tanı, tedavinin planlanmasında çok önemlidir.

Tedavi

Kemik kanseri tedavisi; kanserin türüne, evresine, yerleşimine ve genel sağlık durumunuza göre planlanır. Tedavi kararı; ortopedik onkolog, tıbbi onkolog, radyasyon onkoloğu, patolog ve diğer uzmanlardan oluşan bir ekip tarafından verilir. Amaç, tümörü kontrol altına almak, kemiği ve işlevini korumak ve yaşam kalitesini sürdürmektir.

Evde kişisel bakım

• Doktorunuzun önerdiği kontrolleri aksatmayın
• Ağrı kontrolünüzü doktorunuzla konuşun; ağrı oluşmadan önlem almak daha kolaydır
• Kırık riskine karşı doktorunuzun önerdiği hareket kısıtlamalarına uyun
• Tedavi sırasında iştahınız değişirse küçük ve sık öğünlerle beslenmeyi deneyin
• Sigara ve alkol kullanmıyorsanız kullanmamaya devam edin; kullanıyorsanız bırakmak için destek alın

Tıbbi tedaviler

Kemik kanserinde cerrahi (ameliyat), kemoterapi (ilaç tedavisi), radyoterapi (ışın tedavisi) ve hedefe yönelik tedaviler veya immünoterapi gibi sistemik tedaviler kullanılabilir. Bu yöntemler tek başına ya da birlikte uygulanabilir. Kullanılan ilaçların türünü, dozunu ve süresini yalnızca size özel tedavi planını belirleyen doktorunuz belirlemelidir. Kendi başınıza ilaç kullanmayın.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Ameliyat, kemiğin kendisinde başlayan çoğu kanserde tercih edilen ana tedavi yöntemidir. Amaç, tümörü çevresindeki sağlıklı dokuya zarar vermeden çıkarmak ve mümkünse uzuvları korumaktır. Modern cerrahi tekniklerle birçok hastada uzuv kaybı olmadan tedavi mümkündür; bazı durumlarda protezler veya kemik greftleri kullanılır.

Bu durumla yaşamak

Kemik kanseri tedavisi süren bir kişi için günlük yaşam, ağrı ve yorgunluğa göre şekillenir. Enerjinizi koruyacak şekilde dinlenme ve hareket dengesi kurmanız önemlidir. Günlük işleri bölerek yapabilir, desteğe ihtiyaç duyduğunuzda ailenizden ve arkadaşlarınızdan yardım isteyebilirsiniz.

Yaşam tarzı ipuçları

• Doktorunuzun onayıyla düzenli yürüyüş gibi hafif aktiviteleri günlük rutine ekleyin
• Uyku düzeninize özen gösterin; yorgunlukla başa çıkmanın önemli bir parçasıdır
• Kırık riskini azaltmak için evde takılma ve düşme riski oluşturan eşyaları kaldırın
• Tedavi sürecinde stresten uzaklaşmak için nefes egzersizleri, meditasyon veya hobi edinin

Diyet ve egzersiz

Dengeli ve yeterli beslenmek tedavi sürecinde vücudunuzun gücünü korumasına yardımcı olur. Protein, sebze, meyve ve tam tahıllardan zengin bir beslenme önerilir. Egzersiz kemik sağlığını destekler ancak hangi egzersizlerin güvenli olduğunu önce doktorunuza sorun. Aşırı zorlayan veya kırık riski oluşturabilecek hareketlerden kaçının.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Kanser tanısı almak, tedavi görmek veya iyileşme sürecini deneyimlemek üzüntü, kaygı ve belirsizlik yaratabilir. Bu duygular çok normaldir. Yaşadığınız duygusal zorlukları yakınlarınızla paylaşın; bir psikolog veya psikiyatristten destek almak güçlü bir adımdır. Kanser hastalarına yönelik destek grupları da deneyimlerinizi paylaşmak için güvenli bir alan sağlar.

Önleme

Kemiğin kendisinde başlayan kanserler için bilinen kesin bir önleme yöntemi yoktur. Ancak sağlıklı yaşam alışkanlıkları genel kanser riskini azaltabilir. Gereksiz radyasyona maruz kalmaktan kaçınmak ve düzenli doktor kontrollerini ihmal etmemek önemlidir.

Aşılar

Kemik kanserine karşı koruyan bir aşı yoktur.

Tarama programları

Genel toplumda kemik kanseri için rutin bir tarama testi önerilmez. Yüksek riskli bireyler, örneğin ailesel kanser sendromları olanlar, düzenli doktor takibi ve görüntüleme ile izlenebilir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Kemikte zayıflama nedeniyle kırıklar oluşabilir
• Ağrı şiddetlenerek günlük yaşamı ve uykuyu engelleyebilir
• Tümör çevre dokulara veya akciğer gibi uzak organlara yayılabilir
• Omurgada oluşan tümör, omuriliğe bası yaparak bacaklarda güçsüzlük veya felç riskine yol açabilir

Uzun vadeli görünüm

Kemik kanserinin seyri; kanserin türüne, evresine ve tedaviye yanıtına göre değişir. Günümüzde cerrahi, kemoterapi ve radyoterapi sayesinde birçok hasta uzun yıllar sağlıklı yaşamaktadır. Erken tanı alan hastalarda iyileşme şansı daha yüksektir. Tedavinizi tamamladıktan sonra düzenli kontrollerinize devam etmeniz, hastalığın tekrarlanması durumunda erken yakalanmasını sağlar. Umutlu olmak ve bilgi sahibi olmak sürecin en önemli parçalarındandır.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.