Kemik Kisti

Genel Bakış

Kemik kisti, kemiğin içinde oluşan sıvı dolu bir keseciktir. Çoğu iyi huyludur, yani kanser değildir. Kemik kistleri genellikle belirti vermez ve çoğu zaman başka bir nedenle çekilen röntgende tesadüfen bulunur.

Kemik kistleri çok sık görülen bir durum değildir, ancak iyi huylu kemik lezyonları arasında çocuklarda ve gençlerde en sık karşılaşılanlardandır.

Kemik kistleri en çok çocukları ve genç erişkinleri etkiler; sıklıkla kol ve bacaklardaki uzun kemiklerde görülür. Bazı kist türleri ise yetişkinlerde, özellikle eklem kıkırdağının altında oluşabilir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Genellikle hiçbir belirti vermez, tesadüfen bulunur.
• Kist büyükse veya kemiği zayıflatıyorsa hafif veya orta şiddette ağrı olabilir.
• Kistin olduğu bölgede hafif şişlik veya belirgin bir kitle hissedilebilir.
• Özellikle çocuklarda düşme veya hafif çarpma sonrası oluşan kırıkla kendini gösterebilir.

Çocuklarda belirtiler

• Çocuklarda sık görülen belirti, bacakta veya kolda ağrı, topallama ya da kolu kullanmaya çekinmedir.
• Kist, kemiği zayıflattığı için hafif bir düşmede bile kolayca kırık oluşabilir.
• Bazı çocuklarda hareketle artan, dinlenmekle geçen ağrı olabilir.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Yaşlılarda daha çok eklem kıkırdağının altındaki kistlere bağlı olarak eklem ağrısı görülebilir.
• Eklemde sıvı birikimi, tutukluk ve hareket kısıtlılığı olabilir.
• Kist, kireçlenme (osteoartrit) ile birlikte eklemde ağrıya neden olabilir.

Nedenler

Ana nedenler

• Kemik kistlerinin kesin nedeni bilinmemektedir.
• Kemiğin büyüme sırasında oluşan dengesizlikler kist oluşumuna katkıda bulunabilir.
• Yaralanmalar, kist oluşumunu hızlandıran bir etken olabilir.
• Anevrizmal kemik kisti gibi bazı türlerde, kist içindeki damar yapısındaki bozukluklar rol oynayabilir.

Risk faktörleri

• Çocukluk ve ergenlik dönemi en sık görülen risk faktörüdür.
• Erkek cinsiyette bazı kist türleri biraz daha sıktır.
• Daha önce kemik yaralanması geçirmiş olmak riski artırabilir.
• Kemik zayıflığına yol açan metabolik hastalıklar olanlarda kist gelişme olasılığı artabilir.

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Açıklanamayan, sürekli veya giderek kötüleşen kemik ağrınız varsa
• Kemikte belirgin bir şişlik veya kitle fark ediyorsanız
• Hafif bir travma sonrası kırık şüpheniz varsa
• Bacağınıza veya kolunuza yük veremiyorsanız

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Daha önce kemik kisti tanısı aldıysanız ve düzenli kontrol önerisi verildiyse, planlı kontrol randevularınıza gitmelisiniz.
• Ara sıra hafif ağrı oluyor, ancak günlük hayatınızı etkilemiyorsa aile hekiminize danışabilirsiniz.
• Kistin kırık riski oluşturup oluşturmadığını öğrenmek istiyorsanız doktorunuza başvurun.

Tanı

Kemik kisti genellikle herhangi bir sağlık kontrolü veya kemik ağrısı nedeniyle çekilen röntgen filminde tesadüfen bulunur. Doktorunuz, kistin boyutunu ve kemiği zayıflatıp zayıflatmadığını görmek için ek görüntüleme yöntemleri isteyebilir.

Yapılabilecek testler

• Röntgen: kistin varlığını ve kemiğin görünümünü değerlendirmek için ilk yapılan tetkiktir.
• Manyetik rezonans görüntüleme (MR): kistin iç yapısı, boyutu ve çevresindeki dokularla ilişkisini detaylı gösterir.
• Bilgisayarlı tomografi (BT): kistin kemiğe ne kadar zarar verdiğini değerlendirmede yardımcı olabilir.
• Nadiren, eğer kist görünümü şüpheliyse biyopsi denen küçük bir örnek alınarak inceleme yapılabilir.

Randevunuzda neler beklenir

Doktorunuz önce size belirtilerinizi ve tıbbi geçmişinizi soracaktır. Ardından kistin bulunduğu bölgeyi muayene edecek ve gerekirse röntgen veya başka görüntüleme isteyecektir. Tanıdan sonra ortopedi uzmanına yönlendirilebilirsiniz.

Tedavi

Kemik kisti tedavisi, kistin boyutuna, yerine, yaşınıza ve kırık riskine bağlı olarak değişir. Küçük ve belirti vermeyen kistler çoğunlukla tedavi gerektirmez, sadece düzenli olarak izlenir. Büyük veya kemiği zayıflatan kistlerde ise kistin boşaltılması, doldurulması veya cerrahi yöntemler kullanılabilir.

Evde kişisel bakım

• Kemiğin zayıf olduğu bölgeye yüklenmekten veya aşırı zorlamaktan kaçının.
• Doktorunuz onay verene kadar temas sporları, koşma ve ağır kaldırma gibi aktivitelerden uzak durun.
• Ağrı olursa dinlenin ve doktorunuza danışmadan ağrı kesici kullanmayın.
• Kontrol randevularınıza düzenli olarak gidin.

Tıbbi tedaviler

İğne ile kistin boşaltılması (aspirasyon) ve kistin içine kemiğin dolmasına yardımcı olacak ilaçların ya da özel maddelerin enjekte edilmesi gibi tedavi yöntemleri uygulanabilir. Bu işlemler, kistin küçülmesini ve kemiğin güçlenmesini sağlar. Kullanılacak enjeksiyon maddesi, doktorunuzun uygun görmesi durumunda belirlenir. (NOT: Burada herhangi bir ilaç adı verilmez.)

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Kist büyükse, kemiği ciddi şekilde zayıflatmışsa, kırık oluşmuşsa veya enjeksiyon tedavileri başarısız olduysa cerrahi tedavi gerekebilir. Ameliyat sırasında kistin içi temizlenir ve boşluk, kendi kemiğinizden veya kemik grefti adı verilen özel bir malzemeden konularak doldurulur. Böylece kemik güçlendirilir ve kırık riski azaltılır.

Bu durumla yaşamak

Kemik kisti olan çoğu kişi günlük hayatına normal şekilde devam eder. Ancak kırık riski nedeniyle doktorunuzun önerdiği hareket kısıtlamalarına uymanız önemlidir. İyileşme sürecinde yüksek tenli aktivitelerden kaçınmak gerekebilir.

Yaşam tarzı ipuçları

• Düzenli ancak düşük etkili egzersizleri (yüzme, bisiklet, yürüyüş) tercih edin.
• Doktorunuzun izni olmadan koşma, zıplama, basketbol gibi travmaya açık sporlara başlamayın.
• Fazla kilodan kaçınarak kemik eklemlerinize binen yükü azaltın.
• Günlük kalsiyum ve D vitamini alımına dikkat edin.

Diyet ve egzersiz

Kalsiyum ve D vitamini açısından zengin bir beslenme kemik sağlığını destekler. Süt ve süt ürünleri, yeşil yapraklı sebzeler, badem ve tahıl ürünleri iyi kalsiyum kaynaklarıdır. D vitamini için güneş ışığından yararlanın ve doktorunuz önerirse takviye kullanabilirsiniz. Egzersiz olarak yüzme ve bisiklet, kemiğe aşırı yük bindirmediği için daha güvenlidir.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Bir kistin olduğunu öğrenmek kaygı yaratabilir, ancak çoğu kemik kistinin iyi huylu olduğunu aklınızdan çıkarmayın. Doktorunuzla endişelerinizi paylaşmak, bilgi almak ve takip planına sadık kalmak kaygıyı azaltır. Gerekirse psikolojik destek almanız da bir seçenektir.

Önleme

Kemik kistlerinin oluşumunu tamamen önlemek için bilinen bir yöntem yoktur. Ancak erken fark edilmesi ve düzenli takip, kırık gibi komplikasyonların önlenmesinde en etkili yoldur.

Aşılar

Kemik kistlerini önleyen bir aşı bulunmamaktadır.

Tarama programları

Kemik kistleri için rutin bir tarama testi önerilmez. Kemik ağrısı, şişlik veya hareket kısıtlılığı gibi şikayetleriniz varsa vakit kaybetmeden bir sağlık kuruluşuna başvurmanız, erken tanı ve tedavi için önemlidir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Kist büyürse kemiğin dayanıklılığı azalır ve patolojik kırık denilen, hafif travmayla oluşan kırıklar görülebilir.
• Büyüme çağındaki çocuklarda, büyük kistler büyüme plağını etkileyerek kol veya bacak boyunda kısalığa neden olabilir.
• Nadiren, kistin içinde iltihaplanma veya kanama gelişebilir.
• Eklem bölgesindeki kistler, ilerleyen dönemde eklem kıkırdağına zarar verebilir.

Uzun vadeli görünüm

Kemik kistlerinin görünümü genellikle çok iyidir. Çoğu kist kendiliğinden iyileşir veya basit tedavilerle küçülür. Tedavi edilen hastalarda kemik gücü geri kazanılır ve günlük hayata kaldığı yerden devam edilir. Doktorunuzun takip önerilerine uyarak komplikasyon riskini en aza indirebilirsiniz.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.