Bağırsak (Kolon) Kanseri

Genel Bakış

Bağırsak kanseri, kalın bağırsağın iç yüzeyindeki hücrelerin kontrolsüz bir şekilde çoğalmasıyla başlar. Çoğu zaman polip adı verilen iyi huylu oluşumların yıllar içinde kansere dönüşmesiyle gelişir. Kolon ve rektum kanseri olarak da bilinir.

Dünyada ve Türkiye'de en sık görülen kanser türlerinden biridir. Özellikle 50 yaş üzerinde daha sık görülür.

Her yaşta görülebilir, ancak çoğunlukla 50 yaş üstü kişilerde teşhis edilir. Ailesinde bağırsak kanseri öyküsü olanlar ve sağlıksız yaşam tarzına sahip olanlar daha yüksek risk altındadır.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Dışkıda kan görülmesi veya dışkının koyu, katran gibi olması
• Birkaç haftadan uzun süren ishal veya kabızlık
• Bağırsak alışkanlığında belirgin değişiklik
• Sürekli gaz, şişkinlik ve karın ağrısı
• Bağırsağın tam boşalmadığı hissi
• Açıklanamayan kilo kaybı ve halsizlik

Çocuklarda belirtiler

• Bağırsak kanseri çocuklarda çok nadirdir. Kanlı dışkı, uzun süren ishal veya kabızlık çocuklarda da görülürse mutlaka çocuk doktoruna başvurulmalıdır.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Yaşlılarda kansızlık, halsizlik, iştahsızlık, istemsiz kilo kaybı ve kabızlık daha belirgin olabilir. Belirtiler başka hastalıklarla karışabileceği için geç fark edilebilir.

Nedenler

Ana nedenler

• Bağırsak kanserinin kesin nedeni bilinmemektedir; hücrelerin genetik yapısında oluşan hasarların birikmesiyle gelişir.
• Çoğu bağırsak kanseri, iyi huylu poliplerin zamanla kanserleşmesi sonucu ortaya çıkar.

Risk faktörleri

• İleri yaş
• Ailede bağırsak kanseri öyküsü
• Kişisel polip öyküsü
• Kronik iltihaplı bağırsak hastalıkları (Crohn, ülseratif kolit gibi)
• İşlenmiş et ve kırmızı etten zengin beslenme
• Sigara ve alkol kullanımı
• Fazla kilo ve hareketsiz yaşam

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Dışkınızda kan görürseniz aynı gün doktorunuza veya aile hekiminize başvurun.
• Şiddetli karın ağrısı, sürekli kusma veya bağırsak tıkanıklığı belirtileri varsa vakit kaybetmeden sağlık kuruluşuna gidin.

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Bağırsak alışkanlığınız birkaç haftadan uzun süredir değiştiyse doktorunuzla görüşün.
• Ailenizde bağırsak kanseri varsa ve 40 yaşın üzerindeyseniz tarama için aile hekiminize danışın.
• 50 yaşından sonra düzenli bağırsak kanseri taraması yaptırın.

Tanı

Doktor önce şikayetlerinizi dinler, karın muayenesi yapar ve gerekli gördüğü testleri ister. Kesin tanı genellikle kolonoskopi ve biyopsi ile konur.

Yapılabilecek testler

• Gaitada gizli kan testi
• Dijital rektal muayene
• Kolonoskopi (kalın bağırsağın kameralı bir boruyla incelenmesi)
• Biyopsi (şüpheli dokudan parça alınarak mikroskopta incelenmesi)
• Bilgisayarlı tomografi veya manyetik rezonans görüntüleme

Randevunuzda neler beklenir

Kolonoskopi öncesinde bağırsağın temizlenmesi için özel bir diyet ve hazırlık gerekir. İşlem sırasında genellikle uyuklatan ilaçlar verilir, hafif bir rahatsızlık hissedilebilir. Polip bulunursa aynı işlem sırasında çıkarılıp patoloji laboratuvarına gönderilebilir.

Tedavi

Tedavi planı kanserin evresine, yerleşim yerine ve kişinin genel sağlık durumuna göre kişiye özel olarak hazırlanır. Ameliyat, kemoterapi, radyoterapi ve hedefe yönelik tedaviler tek başına veya birlikte kullanılabilir.

Evde kişisel bakım

• Doktorunuzun önerdiği diyet ve sıvı alımına uyun.
• Doktorunuzun verdiği ilaçları aynen kullanın.
• Ameliyat sonrası yara veya stoma bakımını sağlık ekibinin öğrettiği şekilde yapın.
• Ağrı, ateş veya kanama gibi durumlarda vakit kaybetmeden sağlık ekibine haber verin.

Tıbbi tedaviler

Kemoterapi, kanser hücrelerini öldürmede kullanılan ilaç tedavisidir. Radyoterapi, yüksek enerjili ışınlarla kanser hücrelerine etki eder. Hedefe yönelik tedaviler ise kanser hücrelerinin belirli özelliklerine odaklanır. Bu tedavilerin hangisi, ne zaman ve ne kadar süreyle uygulanacağına doktorunuz karar verir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Ameliyat, kanserli bağırsak bölümünün ve yakınındaki lenf bezlerinin çıkarılması için en sık uygulanan yöntemdir. Erken evrede tek başına yeterli olabilir. Bazı durumlarda geçici veya kalıcı stoma (karın duvarına açılan bir çıkış) gerekebilir.

Bu durumla yaşamak

Tedavi sürecinde kendinize zaman tanıyın, enerjinizi planlayın ve kontrollerinizi aksatmayın. Günlük işlerde yardım istemekten çekinmeyin.

Yaşam tarzı ipuçları

• Düzenli uyuyun ve dinlenin.
• Sigara kullanıyorsanız bırakmak için destek alın.
• Alkolü sınırlayın veya bırakın.
• Doktorunuzun onayıyla kısa yürüyüşler yaparak aktif kalın.

Diyet ve egzersiz

Sebze, meyve ve lifli gıdaları artırın; işlenmiş et ve kırmızı eti azaltın. Yeterli su için. Yürüyüş, yüzme gibi orta düzeyde aktiviteleri doktorunuzun önerisiyle günlük yaşamınıza ekleyin.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Kanser teşhisi kaygı, üzüntü, korku ve öfke gibi duygulara yol açabilir; bu çok normaldir. Bu duyguları güvendiğiniz kişilerle paylaşın ve psikolojik destek almaktan çekinmeyin. Kendinize veya başkalarına zarar verme düşünceleriniz olursa hemen 112'yi arayın veya en yakın acil servise gidin.

Önleme

Bağırsak kanserini tamamen önlemek mümkün olmasa da riski azaltmak mümkündür. Sağlıklı beslenme, hareketli yaşam, sigara ve alkolden uzak durma ve düzenli tarama en önemli korunma yöntemleridir.

Aşılar

Bağırsak kanserini doğrudan önleyen bir aşı şu anda bulunmamaktadır. En iyi korunma yolu düzenli tarama ve sağlıklı yaşam alışkanlıklarıdır.

Tarama programları

Sağlık Bakanlığı'nın önerdiği tarama programlarında gaitada gizli kan testi ve kolonoskopi kullanılır. Hangi yaşta ve ne sıklıkla tarama yaptırmanız gerektiğini öğrenmek için aile hekiminize danışın.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Bağırsak tıkanıklığı gelişebilir.
• Ciddi kanamalara yol açabilir.
• Kanser hücreleri karaciğer, akciğer veya lenf bezlerine yayılabilir.

Uzun vadeli görünüm

Erken evrede yakalanan bağırsak kanserlerinde tedavi başarısı oldukça yüksektir. Tarama sayesinde kanser öncesi polipler bulunup çıkarılarak hastalığın gelişimi önlenebilir. İleri evrelerde bile modern tedavi yöntemleri yaşam süresini ve kalitesini anlamlı şekilde artırabilir.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.