Bağırsak (Kalın Bağırsak) Kanseri Taraması

Genel Bakış

Bağırsak kanseri taraması, henüz hiçbir belirtisi olmayan kişilerde kalın bağırsak kanserini veya kansere dönüşebilecek polipler adı verilen oluşumları erken dönemde bulmak için yapılan testleri içerir. Amaç, hastalığı daha başlangıç aşamasında yakalayarak tedavi başarısını artırmaktır.

Kalın bağırsak kanseri, dünyada ve Türkiye'de en sık görülen kanser türlerinden biridir. Ancak düzenli tarama sayesinde görülme sıklığı ve ölüm oranları azaltılabilmektedir.

Genellikle 50 yaşından sonra daha sık görülür. Ailesinde bağırsak kanseri öyküsü olanlar, kronik bağırsak hastalığı olanlar ve sağlıksız beslenme, sigara, alkol gibi risk faktörlerini taşıyan kişiler daha yüksek risk altındadır.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Dışkıda kan görülmesi
• Bağırsak alışkanlıklarında değişiklik (uzun süren ishal veya kabızlık)
• Dışkının incelmesi
• Açıklanamayan kilo kaybı
• Karın ağrısı veya kramplar
• Sürekli yorgunluk ve halsizlik

Çocuklarda belirtiler

• Bağırsak kanseri çocuklarda çok nadirdir. Ancak çocuklarda dışkıda kan, şiddetli karın ağrısı veya kilo kaybı varsa mutlaka doktora başvurulmalıdır.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Dışkıda kan veya kansızlık (anemi) bulguları
• Kabızlık ve dışkıda incelme
• İştahsızlık ve belirgin güç kaybı
• Nedeni bilinmeyen kilo kaybı

Nedenler

Ana nedenler

• Kalın bağırsağın iç yüzeyinde anormal hücre büyümesi sonucu polip oluşması
• Poliplerin yıllar içinde değişerek kansere dönüşmesi

Risk faktörleri

• 50 yaş ve üzerinde olmak
• Ailede veya yakın akrabalarda bağırsak kanseri öyküsü
• Kronik iltihaplı bağırsak hastalığı (ülseratif kolit, Crohn hastalığı)
• Aşırı kırmızı et ve işlenmiş et tüketimi
• Sigara ve alkol kullanımı
• Obezite ve hareketsiz yaşam

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Dışkıda kan fark ederseniz
• 2 haftadan uzun süren bağırsak alışkanlığı değişikliği varsa
• Açıklanamayan kilo kaybı yaşıyorsanız
• Karın ağrısı sürekli hale geldiyse

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• 50 yaşından sonra düzenli tarama için aile hekiminize başvurun.
• Ailenizde bağırsak kanseri varsa taramaya daha erken yaşta başlamak için doktorunuza danışın.

Tanı

Bağırsak kanseri taraması genellikle dışkıda gizli kan testi ve Kolonoskopi ile yapılır. Kolonoskopi sırasında doktor bağırsağın içini ince bir kamera yardımıyla görür; gerekirse polipleri hemen alabilir.

Yapılabilecek testler

• Dışkıda gizli kan testi
• Kolonoskopi
• Kapsül endoskopi (bazı durumlarda)
• Sanal kolonoskopi (BT kolonografi)

Randevunuzda neler beklenir

Kolonoskopi öncesi bağırsak temizliği için özel bir sıvı içmeniz istenir. İşlem hafif uyku hali verilerek yapılır, genellikle ağrı hissedilmez ve ortalama 15-30 dakika sürer. İşlem sonrasında birkaç saat dinlenmeniz gerekir, aynı gün normal hayatınıza dönebilirsiniz.

Tedavi

Bağırsak kanseri tedavisi, hastalığın evresine, yayılımına ve kişinin genel sağlık durumuna göre kişiye özel planlanır. Erken evrede yakalanan bağırsak kanserinde tam iyileşme ihtimali oldukça yüksektir.

Evde kişisel bakım

• Doktorunuzun önerdiği aralıklarla kontrol ve tarama testlerinizi yaptırın.
• Sağlıklı ve dengeli beslenin, posalı gıdaları tercih edin.
• Düzenli egzersiz yapın.
• Sigara ve alkolden uzak durun.

Tıbbi tedaviler

Tedavi seçenekleri arasında polip veya tümörün cerrahi olarak çıkarılması, kemoterapi yani ilaç tedavisi, radyoterapi yani ışın tedavisi ve hedefe yönelik ilaç tedavileri yer alabilir. Hangi tedavinin uygulanacağına, hastalığın durumuna göre onkoloji uzmanı karar verir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Kanser bağırsak duvarıyla sınırlıyken ameliyatla tümörün, çevresindeki bir miktar sağlam dokunun ve bazı durumlarda lenf düğümlerinin çıkarılması gerekebilir. Bazı ilerlemiş vakalarda bağırsağın bir kısmı da çıkarılabilir.

Bu durumla yaşamak

Tedavi sürecinde yorgunluk, beslenme güçlükleri ve duygusal dalgalanmalar yaşayabilirsiniz. Doktorunuz, hemşireniz ve diyetisyeniniz bu süreçte size destek olur. Tedavi bittikten sonra da düzenli kontroller önemli bir yer tutar.

Yaşam tarzı ipuçları

• Günde düzenli kısa yürüyüşler yapın.
• Gıda ve beslenme konusunda doktorunuza danışın.
• Lifli gıdaları artırın, işlenmiş gıdalardan kaçının.
• Bol su içmeye özen gösterin.

Diyet ve egzersiz

Lifli besinler, sebze ve meyve bağırsak sağlığını destekler. Tedavi sonrasında sindirimi kolay, yağ oranı düşük ve küçük öğünler halinde beslenmek daha rahat olabilir. Hangi besinlerin size iyi geldiğini bir diyetisyenle birlikte belirlemek faydalıdır.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Kanser teşhisi ve tedavisi endişe, üzüntü ve stres oluşturabilir. Bu duyguları aileniz ve arkadaşlarınızla paylaşmak, gerekirse bir psikolog veya psikiyatristten destek almak iyileşme sürecinde çok değerlidir.

Önleme

Bağırsak kanserlerinin büyük çoğunluğu, iyi huylu poliplerden zamanla gelişir. Düzenli tarama yaptırmak, polipler bulunup alındığında kanserin oluşmasını önleyebilir veya çok erken evrede yakalanmasını sağlar.

Aşılar

Şu anki bilgilerle bağırsak kanserini doğrudan önleyen bir aşı bulunmuyor. Ancak sağlıklı yaşam alışkanlıkları ve tarama programları en etkili önlemlerdir.

Tarama programları

Sağlık Bakanlığı, 50-70 yaş arası kadın ve erkeklere 2 yılda bir dışkıda gizli kan testi önermektedir. Sonucu pozitif çıkanlar kolonoskopiye yönlendirilir. Risk grubundaki kişilerde taramaya daha erken yaşta başlanması gerekebilir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Kanserin bağırsak duvarını aşarak yakın dokulara yayılması
• Bağırsak tıkanıklığı gelişmesi
• Karaciğer ve akciğer gibi uzak organlara sıçraması
• Kansızlık ve aşırı yorgunluk

Uzun vadeli görünüm

Erken evrede yakalanan bağırsak kanserinde iyileşme oranları çok yüksektir. Düzenli kontroller, uygun tedavi ve sağlıklı yaşam alışkanlıkları ile birçok kişi hastalığın ardından uzun, sağlıklı bir hayat sürdürebilir. Her hastanın durumu farklı olduğu için doktorunuz size en kişisel bilgiyi verecektir.

Destek bul

Yardım hatları

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.