Bağırsak Tıkanıklığı

Genel Bakış

Bağırsak tıkanıklığı, yiyecek ve sıvıların bağırsaklardan ilerleyemediği duruma denir. Bağırsaklar tamamen veya kısmen tıkanabilir. Bu durumda karın ağrısı, bulantı, kusma ve gaz çıkaramama gibi belirtiler görülür.

Bağırsak tıkanıklığı her yaşta görülebilir, ancak toplumda sık rastlanan bir durum değildir. Yine de hastanelerin acil servislerinde karşılaşılan önemli bir sağlık sorunudur.

Bağırsak ameliyatı geçirmiş kişilerde, ileri yaştaki erişkinlerde ve bazı bağırsak hastalıkları olanlarda daha sık görülür. Ancak herkesi etkileyebilir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Karında şiddetli ve kramp şeklinde ağrı
• Bulantı ve kusma
• Gaz çıkaramama veya dışkı yapamama
• Karında şişkinlik
• İştahsızlık

Çocuklarda belirtiler

• Bebeklerde huzursuzluk ve sürekli ağlama
• Kusma (özellikle safralı, yeşilimsi olabilir)
• Karın şişliği
• Kaka yapamama

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Belirtiler daha silik olabilir; sadece halsizlik veya bilinç bulanıklığı görülebilir
• Kabızlık veya ishal gibi değişken dışkılama alışkanlıkları
• Karın ağrısı bazen hafif olabilir

Nedenler

Ana nedenler

• Bağırsak yapışıklıkları (genellikle önceki ameliyatlar sonrası)
• Fıtık
• Bağırsak tümörü veya kanseri
• Bağırsakta yabancı cisim veya sert dışkı birikmesi
• Bağırsak iltihabı hastalıkları (Crohn gibi)
• Bağırsaklarda dönme veya kıvrılma (volvulus)

Risk faktörleri

• Geçirilmiş karın veya bağırsak ameliyatı
• İleri yaş
• Pelvik veya karın bölgesine radyoterapi (ışın tedavisi) uygulanması
• Bazı kronik bağırsak hastalıkları
• Bazı ağrı kesici veya bağırsak hareketlerini yavaşlatan ilaçların uzun süreli kullanımı (doktorunuza danışın)

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Yukarıda sayılan acil belirtilerden herhangi biri varsa hemen 112'yi arayın.
• Karın ağrısı şiddetliyse ve evde geçmiyorsa aynı gün acil servise başvurun.

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Gaz çıkaramama ve şişkinlik birkaç gündür sürüyorsa aile hekiminize veya dahiliye uzmanına görünün.
• Sık sık kabızlık veya dışkılama alışkanlığında değişiklik varsa kontrol yaptırın.

Tanı

Doktor önce belirtilerinizi dinler ve karnınızı muayene eder. Ardından kesin tanı için bazı görüntüleme testleri yapılabilir.

Yapılabilecek testler

• Fizik muayene
• Kan testleri
• Karın röntgeni
• Bilgisayarlı tomografi (BT) taraması
• Ultrason
• Bazı durumlarda kolonoskopi

Randevunuzda neler beklenir

Tanı süreci genellikle aynı gün içinde başlar. Acil durumlarda hastanede yatış gerekebilir. Doktorunuz size hangi testlerin yapılacağını adım adım anlatacaktır.

Tedavi

Bağırsak tıkanıklığı tedavisi tıkanıklığın nedenine ve şiddetine bağlıdır. Tedavinin temel amacı bağırsakları rahatlatmak, sıvı dengesini sağlamak ve tıkanıklığı gidermektir. Çoğu zaman hastanede tedavi gerekir.

Evde kişisel bakım

• Kendi başınıza müshil veya ilaç kullanmayın; bu durumu kötüleştirebilir.
• Bulantı ve kusma varsa yemek yemeyi kesin, ancak doktorunuza haber verin.
• Bol sıvı almayı denemeyin; tıkanıklık varsa sıvı birikebilir.

Tıbbi tedaviler

Hastanede damar yoluyla sıvı ve elektrolit desteği yapılır. Burundan mideye bir tüp yerleştirilerek mide ve bağırsak boşaltılabilir. Tıkanıklık iltihap veya enfeksiyona bağlıysa uygun antibiyotikler doktor tarafından verilir. Ağrı için doktorunuz güvenli ağrı kesiciler uygulayabilir. Bazı ilaçlar bağırsak hareketlerini artırabilir. İlaçlar mutlaka doktor reçetesiyle kullanılır.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Tıkanıklık tamamen ise, bağırsağın kan akışı tehlikeye giriyorsa veya diğer tedaviler başarısız olursa cerrahi müdahale gerekebilir. Ameliyatta tıkanıklığa yol açan yapışıklık, tümör veya fıtık gibi sorun düzeltilir.

Bu durumla yaşamak

Bağırsak tıkanıklığı geçiren kişiler doktor önerilerine uyduğunda günlük yaşamlarına dönebilir. Ameliyat sonrası iyileşme birkaç hafta sürebilir. Bu süreçte doktorunuzun önerdiği kontrolleri aksatmayın.

Yaşam tarzı ipuçları

• Düzenli ve yeterli su için.
• Liften zengin besinleri doktor önerisiyle tüketin (tam tahıllar, sebze, meyve).
• Yemekleri küçük porsiyonlar halinde ve iyi çiğneyerek yiyin.
• Düzenli yürüyüş gibi hafif egzersizler yapın.

Diyet ve egzersiz

Doktorunuz aksini söylemeden normal beslenmenize devam edebilirsiniz. Ancak ameliyat sonrası veya tıkanıklık riski olanlarda, posa miktarını ve beslenme biçimini doktor veya diyetisyenle planlamak önemlidir. Yürüyüş gibi hafif aktiviteler bağırsak hareketlerini destekleyebilir.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Ciddi bir sağlık sorunu yaşamak kaygı ve endişe yaratabilir. Bu çok normaldir. Duygularınızı aileniz veya arkadaşlarınızla paylaşın; gerekirse bir psikologdan destek alın.

Önleme

Bağırsak tıkanıklığının her türü önlenemez. Ancak sağlıklı beslenme, yeterli su içme ve düzenli egzersiz kabızlık riskini azaltarak tıkanıklık oluşumuna karşı koruyucu olabilir. Ameliyat sonrası doktorunuzun önerilerine uymak da önemlidir.

Aşılar

Bağırsak tıkanıklığına karşı doğrudan koruyan bir aşı yoktur.

Tarama programları

Bağırsak kanseri gibi bazı nedenler taramayla erken yakalanabilir. Bu amaçla 50 yaş sonrası dışkıda gizli kan testi veya kolonoskopi önerilebilir. Sağlık Bakanlığı’nın tarama programları hakkında aile hekiminize danışınız.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Bağırsak dokusunda hasar (doku ölümü)
• Bağırsak delinmesi
• Ciddi enfeksiyon (peritonit)
• Şok ve organ yetmezliği
• Nadiren ölüm

Uzun vadeli görünüm

Erken tanı ve uygun tedavi ile bağırsak tıkanıklığı büyük oranda başarıyla tedavi edilir. Tedavi sonrası çoğu kişi normal yaşamına dönebilir. Düzenli doktor kontrolleri ve sağlıklı alışkanlıklar iyileşmeyi destekler.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.