Bağırsak Poliplerini Anlamak

Genel Bakış

Bağırsak polipleri, kalın bağırsağın iç yüzeyinde oluşan küçük, et beni benzeri kabartılardır. Çoğu zararsızdır, ancak bazı türleri zamanla bağırsak kanserine dönüşebilir. Erken fark edildiklerinde ve çıkarıldıklarında bu risk büyük ölçüde azalır.

Evet, bağırsak polipleri özellikle 50 yaşından sonra oldukça yaygındır. Yapılan taramalarda her dört veya beş kişiden birinde en az bir polip görülebilir.

Bağırsak polipleri herkesi etkileyebilir, ancak 50 yaş üstü yetişkinlerde daha sıktır. Ailesinde bağırsak polibi veya kolon kanseri öyküsü olanlar, aşırı kilolu olanlar, sigara içenler ve sağlıksız beslenen kişiler daha yüksek risk altındadır.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Bağırsak polleri genellikle hiçbir belirti vermez.
• Makattan az miktarda parlak kırmızı kan gelmesi
• Dışkıda kan, dışkının koyu renk veya katran gibi görünmesi
• Bağırsak alışkanlıklarında değişiklik (kabızlık veya ishal)
• Karında kramp veya ağrı
• Demir eksikliği nedeniyle oluşan halsizlik ve yorgunluk

Çocuklarda belirtiler

• Çocuklarda nadir görülür, ancak görüldüğünde makattan kanama ve karın ağrısı yapabilir.
• Çocuklarda görülen bazı polip türleri iyi huylu olma eğilimindedir, ancak yine de bir hekim tarafından değerlendirilmelidir.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Yaşlı yetişkinlerde pelipler daha sık görülür ve belirti olmadan fark edilir.
• İleri yaşta kansızlık, halsizlik veya açıklanamayan kilo kaybı polip veya başka bir sindirim sistemi sorununun habercisi olabilir.
• Dışkılama alışkanlığındaki değişiklikler yaşlılarda daha belirgin şekilde fark edilmelidir.

Nedenler

Ana nedenler

• Bağırsak poliplerinin kesin nedeni bilinmemektedir; bağırsak iç yüzeyindeki hücrelerin kontrolsüz çoğalması sonucu oluşur.
• Genetik faktörler bazı polip türlerine yatkınlık sağlayabilir.
• Uzun süreli iltihaplı bağırsak hastalıkları poliplerin oluşma riskini artırabilir.

Risk faktörleri

• 50 yaşın üzerinde olmak
• Ailede veya kişisel olarak bağırsak polibi ya da kolon kanseri öyküsü bulunması
• İltihaplı bağırsak hastalığı (ülseratif kolit veya Crohn hastalığı) olanlar
• Sigara içmek
• Aşırı alkol tüketimi
• Fazla kilolu veya obez olmak
• Hareketsiz yaşam
• İşlenmiş et ve kırmızı etten zengin, posa (lif) oranı düşük beslenme

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Makattan gelen herhangi bir kanama fark ettiğinizde vakit kaybetmeden doktorunuza görünün.
• Bağırsak alışkanlıklarınızda birkaç haftadan uzun süren değişiklik varsa
• Açıklanamayan kansızlık veya sürekli yorgunluk yaşıyorsanız

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• 50 yaşından itibaren Sağlık Bakanlığı'nın önerdiği toplum temelli kolorektal kanser tarama programına katılın.
• Ailenizde kolon kanseri veya polip öyküsü varsa taramaya daha erken yaşta başlamak için doktorunuza danışın.
• Daha önce polip çıkarıldıysa, kontrol aralıkları için doktorunuzun planına uyun.

Tanı

Bağırsak polipleri genellikle rutin tarama testleri sırasında veya kişinin şikayetleri üzerine yapılan kolonoskopi ile fark edilir. Kolonoskopi, bağırsağa ince ve esnek bir kamera ile bakılması işlemidir.

Yapılabilecek testler

• Kolonoskopi: kalın bağırsağın tümünü görüntüleyen ve aynı anda polip alınmasına olanak sağlayan en önemli yöntemdir.
• Gaitada gizli kan testi: dışkıda gözle görülmeyen kanın aranmasına yönelik bir tarama testidir.
• Sanal (BT) kolonografi: bilgisayarlı tomografi ile bağırsağın görüntülenmesi, ancak polip alınamaz.
• Esnek sigmoidoskopi: kalın bağırsağın yalnızca alt bölümünün görüntülenmesidir.

Randevunuzda neler beklenir

Kolonoskopiden önce bağırsakların tamamen temizlenmesi gerekir. Bunun için doktorunuzun önerdiği sıvı diyeti ve bağırsak temizleyici ilaçlar kullanılır. İşlem sırasında genellikle uyutulur veya rahatlatıcı bir ilaç verilir. Doktorunuz, gördüğü polipleri aynı işlem sırasında çıkarabilir ve patoloji laboratuvarına göndererek yapısını değerlendirebilir.

Tedavi

Bağırsak polipleri için en yaygın tedavi, kolonoskopi sırasında polibin çıkarılmasıdır. Bu işleme polipektomi denir. Çıkarılan polip patolojik incelemeye alınarak iyi huylu mu kötü huylu mu olduğu belirlenir.

Evde kişisel bakım

• Doktorunuzun önerdiği kontrol ve takip planına uyun.
• Bol su için ve posa (lif) açısından zengin beslenmeye özen gösterin.
• Düzenli fiziksel aktivite yapın.
• Sigara kullanıyorsanız bırakmak için destek alın.
• Alkol tüketimini sınırlandırın.

Tıbbi tedaviler

Poliplerin çoğu yalnızca kolonoskopiyle çıkarılır, bu nedenle rutin olarak kullanılan bir ilaç tedavisi yoktur. Polip çıkarıldıktan sonra patoloji sonucuna göre doktorunuz izlem veya ek tetkikler önerebilir. Bazı özel durumlarda, bağırsaktaki iltihabi hastalığa bağlı polipler için altta yatan hastalığın tedavisi planlanır; bu tamamen doktorunuzun kararıyla yürütülür. Hiçbir ilacı kendi başınıza kullanmayın.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Eğer polip çok büyükse, kolonoskopiyle güvenli şekilde çıkarılamıyorsa veya kanserleşme şüphesi varsa cerrahi tedavi gerekebilir. Cerrah, polibin bulunduğu bağırsak bölümünü çıkarabilir. Ameliyat sonrası iyileşme süreci kişiye göre değişir ve doktor tarafından ayrıntılı olarak anlatılır.

Bu durumla yaşamak

Polipler çıkarıldıktan sonra çoğu kişi günlük yaşamına hemen dönebilir. İşlem sonrası birkaç gün hafif şişkinlik veya gaz olabilir. Dışkıda az miktarda kan görülmesi de normal olabilir; ancak yoğun kanama veya şiddetli ağrı durumunda mutlaka doktorunuza başvurun. Takip planınıza uymak, ileride yeni polip oluşma riskine karşı en önemli adımdır.

Yaşam tarzı ipuçları

• Sağlıklı kilonuzu koruyun.
• Haftanın çoğu günü en az 30 dakika yürüyüş gibi orta tempolu egzersiz yapın.
• Sigara içmeyin ve alkolü sınırlandırın.
• Doktorunuzun önerdiği tarama ve kontrol testlerini aksatmayın.

Diyet ve egzersiz

Meyve, sebze, tam tahıllar ve baklagiller gibi posa (lif) içeriği yüksek besinler tüketmeye çalışın. Kırmızı et ve işlenmiş et tüketimini azaltın. Günde en az 1,5-2 litre su içmeye özen gösterin. Düzenli egzersiz bağırsak hareketlerini düzenlemeye yardımcı olabilir.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Bağırsak polibi teşhisi, özellikle kanser ihtimali nedeniyle kaygı yaratabilir. Bu çok normaldir. Çoğu polibin iyi huylu olduğunu ve çıkarılmasının tedavi anlamına geldiğini hatırlamak önemlidir. Kaygınız günlük yaşamınızı etkiliyorsa doktorunuzla konuşun; gerekirse bir psikolog veya psikiyatrist radan destek alabilirsiniz.

Önleme

Tüm polipler tamamen önlenemese de sağlıklı yaşam alışkanlıkları riski belirgin şekilde azaltabilir. Ayrıca düzenli tarama testleri, oluşan poliplerin erken bulunmasını ve kansere dönüşmeden çıkarılmasını sağlar.

Tarama programları

Türkiye'de Sağlık Bakanlığı, 50-70 yaş arası bireylerde kolorektal kanser taramasını önermektedir. Taramada genellikle her iki yılda bir gaitada gizli kan testi ve uygun olanlarda kolonoskopi uygulanır. Ailesinde kolon kanseri veya polip öyküsü olanların taramaya daha erken yaşta başlaması gerekebilir; bunu doktorunuzla görüşün.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Bazı polip türlerinin zamanla kolorektal kansere dönüşme riski vardır.
• Büyük polipler zamanla bağırsakta tıkanıklığa yol açabilir.
• Kanamaya bağlı demir eksikliği kansızlığı gelişebilir.
• Nadiren polipler bağırsak yüzeyinde yara veya iltihap oluşturabilir.

Uzun vadeli görünüm

İyi haber şu: bağırsak polipleri, günümüzde kolon kanserinin önlenebilir bir durumu olarak kabul edilir. Polipler kolonoskopiyle bulunup çıkarıldığında, kansere dönüşme riski büyük ölçüde ortadan kalkar. Çıkarılan polipin türüne göre doktorunuz sizi düzenli aralıklarla takip edecektir. Bu takip planına uyduğunuzda uzun vadeli sağlığınız açısından her şey çok olumlu ilerleyecektir.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.