Bowen Hastalığı Nedir? Belirtileri ve Tedavi Yöntemleri

Genel Bakış

Bowen hastalığı, cildin en üst tabakasında (epidermis) sınırlı kalan, çok erken evre bir cilt kanseridir. Tıptaki adı yassı hücreli karsinoma in situ'dur. Bu, kanser hücrelerinin henüz derin dokulara yayılmadığı anlamına gelir. Yavaş büyüyen, kırmızı ve pullu bir leke olarak kendini gösterir. Erken yakalandığında tamamen iyileştirilebilir.

Bowen hastalığı, ciltteki kanser öncüsü lezyonlar arasında sık görülen bir durumdur. Özellikle açık tenli, 60 yaş üzeri ve yıllarca güneşe maruz kalmış kişilerde daha sık rastlanır. Görülme sıklığı son yıllarda artmaktadır.

Çoğunlukla 60 yaş ve üzeri erişkinleri etkiler. Açık ten, mavi göz, çilli cilt ve güneşe uzun süreli maruziyet en önemli risk faktörlerindendir. Kadınlarda bacaklarda, erkeklerde kafa derisi ve kulaklarda daha sık görülür.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Ciltte yavaş büyüyen, düz veya hafif kabarık kırmızı-kahverengi bir leke
• Lekenin pullanması, kabuklanması veya soyulması
• Genellikle ağrısız olması; bazen kaşıntı ya da hassasiyet yapabilmesi
• Lekenin sınırlarının belirgin ve düzensiz olabilmesi
• En çok yüz, boyun, bacak, kafa derisi ve ellerin üstünde görülmesi

Çocuklarda belirtiler

• Bowen hastalığı çocuklarda son derece nadirdir.
• Çocuğun cildindeki iyileşmeyen pullu leke, başka bir cilt hastalığının belirtisi olabilir; bu yüzden çocuk dermatolojisi uzmanına gösterilmelidir.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• İleri yaşta leke daha yavaş büyür ve çoğunlukla tektir.
• Lekede kanama, açık yara veya hızlı büyüme varsa, doktora ivedilikle başvurulmalıdır.

Nedenler

Ana nedenler

• Uzun süreli ve yoğun güneş ışığına maruz kalmak (ultraviyole hasarı)
• İnsan papilloma virüsü (HPV) enfeksiyonu
• Bağışıklık sisteminin zayıf olması veya bağışıklık sistemini baskılayan ilaç kullanımı
• Arsenik içeren su veya kimyasal maddelere uzun süre maruz kalmak

Risk faktörleri

• Açık ten, kızıl veya sarı saç, mavi ya da yeşil göz, çilli cilt
• 60 yaşın üzerinde olmak
• Geçmişte sık ve şiddetli güneş yanığı geçirmek
• Solaryum veya yapay güneş lambası kullanmak
• Organ nakli sonrası bağışıklık baskılayıcı tedavi görmek
• Dudak bölgesinde leke gelişimi için sigara içmek

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Leke birkaç hafta içinde belirgin şekilde büyüdüyse
• Leke kanıyor, kabuk bağlayıp düşüyor veya açık yara görünümü alıyorsa
• Leke çevresinde yaygın kızarıklık, ağrı veya akıntı varsa

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Ciltte 4-6 haftadan uzun süredir iyileşmeyen pullu veya kabuklu kırmızı bir leke fark ettiyseniz
• Birden fazla şüpheli lekeniz varsa veya daha önce cilt kanseri tedavisi gördüyseniz

Tanı

Bowen hastalığı tanısı için aile hekiminiz sizi bir cildiye (dermatoloji) uzmanına yönlendirebilir. Uzman, lekeyi dermatoskop adlı bir büyüteçle inceler; kesin tanı için lekeden küçük bir parça alınarak patoloji laboratuvarına gönderilir.

Yapılabilecek testler

• Dermatoskopi: cilt yüzeyinin büyütülmüş incelenmesi
• Biyopsi: lokal anestezi ile lekeden küçük bir doku örneğinin alınması
• Patolojik inceleme: örneğin mikroskop altında kanser hücresi olup olmadığının araştırılması

Randevunuzda neler beklenir

Muayene ve biyopsi işlemi genellikle aynı gün içinde birkaç dakikada tamamlanır. Alınan örnek yüzeysel olduğu için ağrı yapmaz; hafif bir yanma veya gerginlik hissedilebilir. Sonuç genellikle 1-2 hafta içinde çıkar. Bu sürede doktorunuzun verdiği bakım önerilerine uymanız yeterlidir.

Tedavi

Tedavi, kanserli lekeyi tamamen çıkarmayı amaçlar. Bowen hastalığı çok yüzeysel olduğu için birçok yöntem ayaktan, kısa sürede uygulanabilir. Tedavi seçimi; lekenin boyutu, yeri, sayısı ve kişinin genel sağlık durumuna göre uzman doktor tarafından planlanır.

Evde kişisel bakım

• Doktorunuzun önerdiği güneş koruyucuyu her gün düzenli kullanın.
• Lekeyi kaşımayın, koparmayın veya üzerine bilinçsiz kremler sürmeyin.
• Tedavi uygulanan bölgeyi doktorunuzun tarif ettiği şekilde temizleyin ve pansuman yapın.
• Cildinizi güneşten korumak için geniş kenarlı şapka ve uzun kollu giysiler tercih edin.

Tıbbi tedaviler

Bowen hastalığında uygulanabilecek yöntemler; lekenin cerrahi olarak çıkarılması, dondurma (kriyoterapi), küretaj adı verilen özel bir aletle kazıma, fotodinamik terapi (ışık duyarlılaştırıcı madde ve özel ışık uygulaması) ve doktorun reçete edeceği bazı cilt kremleridir. Hangi yöntemin kullanılacağına yalnızca dermatoloji uzmanı karar verir. Bu tedavileri kendiniz uygulayamazsınız.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Leke büyükse, sınırları belirsizse, daha önce tekrar ettiyse veya mikroskobik incelemede alt tabakalara ilerleme şüphesi varsa cerrahi çıkarma ve dikiş atılması en uygun seçenek olabilir. Cerrahi sırasında temiz sınır kontrolü yapılır.

Bu durumla yaşamak

Bowen hastalığı tanısı alan çoğu insan tedaviden sonra normal yaşamına döner. Tedavi bölgesinde iz kalabilir; bu iz zamanla yumuşayıp solar. Yıllık dermatoloji kontrolleri ve aylık kendi kendine cilt muayenesi, yeni oluşumların erken yakalanmasını sağlar.

Yaşam tarzı ipuçları

• Güneşin dik olduğu saatlerde (10.00-16.00) gölgede kalın.
• Şapka, güneş gözlüğü ve UV koruyucu giysiler kullanın.
• Güneş koruyucuyu her 2-3 saatte bir yenileyin.
• Sigara ve alkol kullanımını bırakın veya azaltın.
• Cilt değişikliklerini takvimde işaretleyerek takip edin.

Diyet ve egzersiz

Özel bir diyet zorunlu değildir. Ancak bol sebze, meyve, tam tahıl ve sağlıklı yağlar içeren Akdeniz tipi beslenme, bağışıklık sistemini destekler. Haftanın çoğu günü yapılan tempolu yürüyüş gibi düzenli egzersiz genel sağlığı iyileştirir.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Cilt kanseri sözcüğünü duymak kaygı yaratabilir. Unutmayın: Bowen hastalığı cilt kanserinin en erken evresidir ve tedavi edilebilir. Kaygınızı doktorunuzla ve güvendiğiniz insanlarla paylaşmaktan çekinmeyin. Kendinize zarar verme düşünceleriniz olursa derhal 112'yi arayın veya en yakın sağlık kuruluşuna gidin.

Önleme

Bowen hastalığını tamamen önlemek her zaman mümkün değildir; ancak güneşten korunmak, solaryum kullanmamak ve cildi düzenli kontrol etmek riski büyük oranda azaltır. Daha önce tedavi olmuş kişilerin yeni lekelere karşı dikkatli olması gerekir.

Aşılar

HPV aşısı, bu virüsün neden olduğu bazı cilt ve genital kanserlere karşı koruma sağlayabilir. Bowen hastalığı riskini azaltmak için aşının size uygun olup olmadığını aile hekiminiz veya dermatoloji uzmanınızla görüşün.

Tarama programları

Bowen hastalığı için toplumsal bir tarama testi yoktur. Bu nedenle kendi kendine cilt muayenesi önemlidir; yeni çıkan, büyüyen veya kanayan lekeyi vakit kaybetmeden doktorunuza göstermeniz en iyi erken tanı yöntemidir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Leke yıllar içinde derinin alt katmanlarına ilerleyerek invaziv yassı hücreli cilt kanserine dönüşebilir.
• İlerleyen kanserin çevre dokulara yayılma ve çok nadiren diğer organlara sıçrama riski oluşur.
• Yüzeyi açılarak kanayan, kabuklanan ve enfeksiyon kapan bir yaraya dönüşebilir.

Uzun vadeli görünüm

Bowen hastalığı en iyi seyirli cilt kanseri öncüllerinden biridir. Erken tanıyla tedavi edilen kişilerin büyük çoğunluğu tamamen iyileşir. Tedavi sonrası lekenin yeniden çıkma ihtimali düşüktür; düzenli kontrol ile oluşabilecek yenileme de erken yakalanıp kolayca tedavi edilir.

Destek bul

Yardım hatları

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.