Boksör Kırığı (Beşinci Metakarp Kırığı)

Genel Bakış

Boksör kırığı, elin serçe parmağına giden beşinci parmak kemiğinin (metakarp) eklem bölgesinde, genellikle sert bir cisme yumruk atılması sonucu oluşan kırıktır. Kırık, elin arka kısmında serçe parmağın altında meydana gelir.

Evet, özellikle genç erişkinlerde en sık görülen el kırığı tiplerinden biridir.

En sık genç erkeklerde görülür. Ancak düşme, spor yaralanması veya kaza sonucu herkeste oluşabilir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Serçe parmak hizasında ağrı ve hassasiyet
• El sırtında şişlik ve morarma
• Serçe parmağı oynatmada zorluk
• Parmağı yumruk yaparken ağrı
• Elin şeklinin bozulması veya çökük görünüm

Çocuklarda belirtiler

• Çocuklar ağrıyı tam ifade edemeyebilir; elini kullanmaktan kaçınabilir.
• El sırtında şişlik, morarma ve dokununca ağlama olabilir.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Genellikle düşme veya çarpma sonucu oluşur.
• Kemikler daha kırılgan olduğu için şişlik ve morarma daha belirgin olabilir.
• El fonksiyon kaybı daha hızlı hissedilebilir.

Nedenler

Ana nedenler

• Kapalı yumrukla sert bir yüzeye vurmak (duvar, kapı, masa gibi)
• Sert bir cisme veya kişiye yumruk atmak
• Düşerken elin üzerine düşmek
• Doğrudan darbeye maruz kalmak

Risk faktörleri

• Öfke veya stres yönetiminde zorluk yaşamak
• Temas sporları veya boks ile ilgilenmek
• Osteoporoz gibi kemik inceltici hastalıklar
• İleri yaş ve denge sorunları

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• El veya parmakta şekil bozukluğu fark ederseniz
• Elinize hiçbir şekilde güç uygulayamıyorsanız
• Morarma ve şişlik hızla artıyorsa
• Uyuşma veya hissizlik varsa

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Bir yumruk veya düşme sonrası geçmeyen ağrınız varsa
• Birkaç gündür elinizi rahat kullanamıyorsanız

Tanı

Doktorunuz size nasıl yaralandığınızı soracak, elinizi muayene edecek ve röntgen isteyecektir. Röntgen, kırığın yerini ve ne kadar kaydığını gösterir.

Yapılabilecek testler

• Fizik muayene
• Röntgen (X-ray)
• Karmaşık kırıklarda bilgisayarlı tomografi (BT) gerekebilir

Randevunuzda neler beklenir

Muayenede elinizdeki hassas noktaları belirleyecek, parmaklarınızı hareket ettirmenizi isteyecek ve kırık hakkında size bilgi verecektir. Sonrasında alçı, atel veya cerrahi seçenekler sizinle konuşulacaktır.

Tedavi

Tedavinin amacı kemiğin doğru pozisyonda iyileşmesini sağlamak ve elin fonksiyonunu korumaktır. Kırığın tipine ve kayma miktarına göre tedavi değişir.

Evde kişisel bakım

• Elinizi yüksekte tutun (kalp hizasında) ve dinlendirin.
• İlk 48 saat boyunca buz uygulayarak şişliği azaltabilirsiniz.
• Alçı veya atel varsa ıslatmayın ve temiz tutun.
• Doktorunuzun önerdiği ağrı kesici dışında ilaç kullanmayın.

Tıbbi tedaviler

Tedavi genellikle alçı veya atel uygulanmasıdır. Kırık kemik kaymışsa, doktor kapalı redüksiyon adı verilen bir işlemle kemiği düzeltebilir. Ciddi kırıklarda ise kemiğin yerinde sabitlenmesi için cerrahi gerekebilir. Ardından fizyoterapi önerilebilir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Kemik parçaları birbirinden çok ayrılmışsa veya kırık ciltle bağlantılıysa cerrahi planlanabilir.

Bu durumla yaşamak

Alçı genellikle 3-6 hafta kalır. Bu süre boyunca elinizi zorlamaktan kaçının. Günlük işlerde destek arayın. Alçı çıktıktan sonra elinizde sertlik olabilir; düzenli fizyoterapiyle güç ve hareket geri kazanılır.

Yaşam tarzı ipuçları

• Alçı varken duş alırken su geçirmez koruma kullanın.
• Araç kullanma gibi durumlar için doktorunuza danışın.
• Tamamen iyileşene kadar temas sporları ve yumruk gerektiren aktivitelerden kaçının.

Diyet ve egzersiz

Dengeli beslenin; özellikle kalsiyum ve D vitamini içeren gıdalar (süt, yoğurt, peynir, yeşil yapraklı sebzeler) tüketin. Sigara içiyorsanız, sigara kemik iyileşmesini geciktirebilir. Doktorunuz izin verdikten sonra el harici egzersizlere başlayabilirsiniz.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Bu tür kırıklar bazen kontrol edilemeyen öfke veya stres anında ortaya çıkabilir. Yaşadıklarınız sizi tedirgin ediyorsa bir psikolog veya danışmandan destek alın. Kendinize veya başkalarına zarar verme düşünceleriniz varsa, derhal 112’yi arayın veya bir ruh sağlığı uzmanına başvurun.

Önleme

Öfke ve stres anlarında sert yüzeylere yumruk atmak yerine güvenli alternatifler bulun. Spor yaparken el koruyucu ekipman kullanın. Evde düşme riskini azaltmak için halıları sabitleyin ve yürüme alanlarını düzenleyin.

Aşılar

Boksör kırığı için bir aşı bulunmamaktadır.

Tarama programları

Bu yaralanma için rutin bir tarama testi yoktur; erken başvuru ve tanı önemlidir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Kemik kayması ve kalıcı şekil bozukluğu
• El fonksiyon kaybı ve kavrama zayıflığı
• Uzun süreli ağrı veya eklem iltihabı
• Sinir hasarına bağlı uyuşukluk

Uzun vadeli görünüm

Çoğu boksör kırığı, doğru tedavi ile tamamen iyileşir. Zamanında müdahale edildiğinde elin görünümü ve hareketliliği büyük ölçüde sağlanır. Doktorunuzun talimatlarına uymanız, iyileşmenin en önemli parçasıdır.

Destek bul

Yardım hatları

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.