Diş Teli: Süreç, Bakım ve Bilmeniz Gerekenler

Genel Bakış

Diş teli, diş ve çene bozukluklarını düzeltmek için kullanılan tıbbi bir araçtır. Dişlere yapıştırılan küçük braketler ve bunlardan geçen teller sayesinde dişlere sürekli ve hafif bir kuvvet uygulanır. Böylece dişler zamanla istenen konuma hareket eder. Bu tedaviye ortodontik tedavi adı verilir.

Evet, diş teli tedavisi dünyada en sık uygulanan ortodontik tedavilerden biridir. Gelişmiş ülkelerde her beş kişiden yaklaşık birinin dişlerinde ortodontik tedavi gerektirecek düzeyde bir bozukluk vardır.

Diş teli en sık ergenlik çağındaki çocuklara uygulansa da dişlerini hizalamak isteyen yetişkinlerde de giderek yaygınlaşmaktadır. Cinsiyet ve yaş farkı gözetmeksizin herkesi etkileyebilir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Dişlerde çapraşıklık, aralıklı dişler veya kapanış bozukluğu (alt-üst dişlerin düzgün temas etmemesi)
• Çiğneme veya ısırma sırasında güçlük ve düzensiz aşınma belirtileri
• Diş teli takıldıktan sonra ilk günlerde hafif ağrı, baskı hissi ve dişlerde hassasiyet

Çocuklarda belirtiler

• Süt dişleri düşerken ya da kalıcı dişler çıkarken dişlerde belirgin çapraşıklık
• Parmak emme, uzun süreli emzik kullanımı veya dil itme alışkanlığı nedeniyle diş yerleşiminde bozukluk
• Çene gıcırdatma nedeniyle dişlerde aşınma ve çene yorgunluğu

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Dişlerde aralanma veya çapraşıklığın yaşla birlikte artması
• Diş eti çekilmesine bağlı diş köklerinde hassasiyet
• Mevcut kaplama veya köprülerin düzgün oturmaması nedeniyle oluşan çiğneme sorunları

Nedenler

Ana nedenler

• Kalıtımsal etkenler: ailede diş çapraşıklığı veya çene uyumsuzluğu öyküsü
• Çocukluk çağı alışkanlıkları: parmak emme, uzun süreli emzik kullanımı ve dil itme
• Diş kaybı veya gömülü diş nedeniyle komşu dişlerin yer değiştirmesi
• Çene kemiği ve diş boyutu arasındaki uyumsuzluk

Risk faktörleri

• Düzenli diş hekimi kontrolüne gitmemek
• Ağız ve diş bakımını ihmal etmek
• Şekerli yiyecekler ve diş çürüğü nedeniyle diş kaybı yaşamak
• Çene yaralanması geçirmek

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Diş teli bulunan bir bölgede kesici bir tel parçası diş etine, yanağa veya dile batıyorsa
• Brakette gevşeme veya kırılma sonrası dişte dayanılmaz ağrı ve hassasiyet oluştuysa
• Ağızda diş eti iltihabı belirtileriyle birlikte yüksek ateş varsa

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Diş teli tedavisine başlamak için ortodontik değerlendirme yaptırmak isteyen herkes
• Tedavi devam ederken doktorun önerdiği sıkı kontrol randevularına gitmek
• Diş teli çıkarıldıktan sonra kalıcı bir tutucu (night brace) kullanıyorsanız düzenli kontrollere gitmek

Tanı

Ortodonti uzmanı dişlerinizi ve çene yapınızı muayene eder. Diş diziliminizi, kapanışınızı ve diş eti sağlığınızı değerlendirmek için klinik muayene yapar.

Yapılabilecek testler

• Tam ağız röntgeni (panoramik film) ile diş kökleri, gömülü dişler ve çene eklemi kontrol edilir
• Diş ve çene yapısını ölçmek için ağız içi ölçü alınır veya dijital tarama yapılır
• Yüz ve ağız fotoğrafları ile tedavi öncesi durum kaydedilir

Randevunuzda neler beklenir

Değerlendirme sonrasında doktorunuz size ihtiyacınız varsa diş teli tedavisini önerecek ve seçenekleri anlatacaktır. Tedavi planı hazırlandıktan sonra braketlerin takılma işlemi genellikle tek seansta yapılır ve yaklaşık 1-2 saat sürer.

Tedavi

Diş telinin ana amacı, dişleri ve çeneyi doğru konuma getirerek estetik ve işlevsel bir kapanış sağlamaktır. Tedavi, braketlerin ve tellerin dişlere uyguladığı kontrollü kuvvetle çalışır. Tedavi süresi kişiye göre değişir ve süreç boyunca düzenli hekim kontrolleri gerekir.

Evde kişisel bakım

• Dişlerinizi her öğünden sonra yumuşak kıllı diş fırçası ve florürlü diş macunu ile fırçalayın; braket çevresini temizlemeye özen gösterin
• Diş aralarını temizlemek için diş ipi veya doktorunuzun önerdiği arayüz fırçalarını kullanın
• Yapışkan, çok sert veya şekerli yiyeceklerden kaçının; tel veya braketlerin kırılmasını önlemek için küçük parçalar halinde çiğneyin
• Doktorunuzun önerdiği ağrı kesiciyi, ağrı ve hassasiyet devam ederse kullanabilirsiniz (doktorunuza danışarak)

Tıbbi tedaviler

Diş telleri çeşitli materyallerden yapılabilir: metal braketler, diş renginde (seramik) braketler, dil tarafına takılan görünmez braketler veya hasta tarafından takılıp çıkarılabilen şeffaf plaklar (alignerlar) gibi. En uygun seçeneği doktorunuz diş bozukluğunuzun derecesine, tedavi hedeflerinize ve yaşam tarzınıza göre belirler. Tedavi sonrasında dişlerin eski konumuna dönmemesi için sabitleyici (tutucu aparey) kullanımı da gerekebilir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Çok ileri çene uyumsuzluklarında ortodontik tedavi ile birlikte çene cerrahisi (ortognatik cerrahi) gerekebilir. Bu durumda ortodonti ve çene cerrahı birlikte çalışır; ameliyat genellikle yetişkin hastalarda planlanır.

Bu durumla yaşamak

Diş teliyle ilk günlerde hafif ağrı, konuşma zorluğu ve tükürük artışı olabilir. Birkaç gün içinde buna alışırsınız. Yemek yeme, diş fırçalama ve sosyal yaşamınızda küçük uyumlar gerektirir. Kontroller sırasında teller sıkılaştırıldığında kısa süreli hassasiyet yaşanabilir; bu normaldir.

Yaşam tarzı ipuçları

• Sert şekerlemeler, buz, fındık gibi sert besinlerden kaçının; onları küçük parçalara ayırarak tüketin
• Kola, kahve ve çay gibi dişleri lekeleyen içecekleri sınırlayın
• Spor yaparken ağız koruyucu (dişlik) kullanarak dişlerinizi ve tellerinizi darbelere karşı koruyun
• Sigara ve alkolden uzak durun, çünkü ağız dokularının iyileşmesini yavaşlatabilir

Diyet ve egzersiz

Ortopedik tedavi sırasında yumuşak ve besleyici besinler tercih edin; yoğurt, çorba, haşlanmış sebze ve yumurta gibi. Egzersiz yapmanın sakıncası yoktur, ancak temasta bulunan sporlarda mutlaka dişlik kullanın.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Diş teli takmak, özellikle ergenlerde görünüm kaygısına veya öz bilince yol açabilir. Fakat bu geçici bir durumdur ve tedavi sonunda hem sağlıklı hem daha estetik bir gülüş kazanılır. Kendinizi iyi hissetmek için destek almaktan çekinmeyin.

Önleme

Diş çapraşıklığının bir kısmı genetik olduğundan tamamen önlenemez. Ancak çocukluk çağı alışkanlıklarını erken fark etmek, düzenli diş hekimi kontrolüne gitmek ve ağız hijyenine dikkat etmek, diş kaybına bağlı bozuklukların oluşmasını engellemeye yardımcı olur.

Tarama programları

Ortodontik muayene için en uygun zaman genellikle 7 yaş civarıdır. Çocuğunuzun diş gelişimini değerlendirmek için diş hekimi kontrollerini aksatmayın.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Dişlerde ciddi çapraşıklık diş çürüğü ve diş eti hastalığı riskini artırır
• Kapanış bozukluğu çiğneme fonksiyonunu ve konuşmayı olumsuz etkileyebilir
• Dişlerde anormal aşınma, çene eklemi ağrısı ve baş ağrısı görülebilir

Uzun vadeli görünüm

Ortodontik tedavi başarı oranı çok yüksek bir tedavi olup, doğru ve düzenli bakım ile uzun yıllar kalıcı sonuç verir. Tedaviniz bittikten sonra dişlerinizin yeni konumunu korumak için doktorunuzun önerdiği tutucuyu düzenli kullanmanız önemlidir. Yaşam boyu sağlıklı bir gülümsemeye sahip olmanız mümkündür.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.