Beyin Anevrizması: Belirtiler ve Tedavi

Genel Bakış

Beyin anevrizması, beyindeki bir atardamarın duvarındaki zayıf bir bölgenin balonlaşarak şişmesidir. Bu balonlaşma çoğunlukla belirti vermez; ancak yırtılırsa beyin kanamasına neden olabilir.

Beyin anevrizması toplumda her 50-100 kişiden birinde görüldüğü sanılan bir durumdur. Ancak bu kişilerin büyük çoğunluğu hiçbir belirti yaşamaz veya yırtılma olmaz.

Her yaşta görülebilir; ancak en sık 40-60 yaş arasındaki yetişkinlerde ortaya çıkar. Kadınlarda erkeklere göre biraz daha sık rastlanır.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Anevrizma genellikle belirti vermez; başka bir nedenle çekilen beyin görüntülemelerinde tesadüfen bulunur.
• Büyüyen anevrizma çevresindeki sinirlere bası yaparsa göz çevresinde ağrı, çift görme veya yüzde uyuşma görülebilir.
• Bazı kişilerde baş ağrısı, denge kaybı ya da konsantrasyon güçlüğü ortaya çıkabilir.

Çocuklarda belirtiler

• Çocuklarda beyin anevrizması çok nadirdir. Görüldüğünde belirtiler baş ağrısı, kusma, sersemlik veya havale gibi durumlar olabilir.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• İleri yaşta belirtiler baş dönmesi, denge bozukluğu veya ani bilinç bulanıklığı gibi yaşlanmayla ilişkili diğer sorunlarla karışabilir. Şiddetli ve ani baş ağrısı her yaşta acil değerlendirme gerektirir.

Nedenler

Ana nedenler

• Beyin damar duvarının doğuştan zayıf olması
• Yüksek tansiyonun damar duvarına uzun süre uyguladığı baskı
• Beyin damar duvarını etkileyen kalıtsal (genetik) bazı hastalıklar
• Damarda yaralanma veya enfeksiyona bağlı olarak gelişen zayıflık (nadiren)

Risk faktörleri

• Sigara içmek
• Tedavi edilmemiş veya kontrolsüz yüksek tansiyon
• Ailede beyin anevrizması veya beyin kanaması öyküsü
• Aşırı alkol tüketimi
• Ehlers-Danlos sendromu, polikistik böbrek hastalığı gibi bazı kalıtsal durumlar
• İleri yaş ve kadın cinsiyet

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Ani, şiddetli ve daha önce yaşanmamış tarzda bir baş ağrısı yaşarsanız vakit kaybetmeden 112'yi arayın.
• Acil belirtilerden herhangi birini görürseniz kendiniz araç kullanmaya çalışmayın; çevrenizdekilerden veya ambulansdan yardım isteyin.

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Ailenizde beyin anevrizması veya genç yaşta beyin kanaması öyküsü varsa, tarama seçeneklerini konuşmak için aile hekiminize başvurun.
• Sık baş ağrınız veya daha önce açıklanmamış nörolojik yakınmalarınız varsa bir nöroloji uzmanına görünün.

Tanı

Doktorunuz önce belirtilerinizi dinler ve nörolojik muayene yapar. Ardından beyin görüntüleme yöntemleriyle damar yapısını inceler. Anevrizma çoğunlukla başka bir nedenle çekilen BT veya MR görüntülerinde tesadüfen saptanır.

Yapılabilecek testler

• Bilgisayarlı tomografi anjiyografi (BTA): Damar yapısını gösteren özel bir BT taraması
• Manyetik rezonans anjiyografi (MRA): Radyasyon kullanmadan damarları görüntüleyen MR yöntemi
• Dijital subtraksiyon anjiyografi (DSA): Kasıktan ince bir kateterle damarlara ulaşılarak yapılan en detaylı anjiyografi incelemesi

Randevunuzda neler beklenir

Bu incelemelerden önce aç olmanız istenebilir. DSA işlemi sırasında damaryolu açılır ve genellikle lokal anestezi uygulanır; işlem sonrası birkaç saat istirahat önerilir. Doktorunuz hangi testin gerektiğini ve risklerini size açıklayacaktır.

Tedavi

Tedavi, anevrizmanın boyutuna, yerleşimine, şekline, hastanın yaşına ve genel sağlık durumuna bağlıdır. Küçük ve yırtılma riski düşük anevrizmalar düzenli aralıklarla takip edilebilir; riskli veya yırtılmış anevrizmalarda ise acil girişim gerekebilir.

Evde kişisel bakım

• Doktorunuzun önerdiği aralıklarla kontrole gidin ve tansiyonunuzu düzenli ölçtürün.
• Sigara içiyorsanız bırakmak için doktorunuza veya bırakma polikliniklerine başvurun.
• Ani ağır kaldırma, ıkınma ve aşırı güç gerektiren aktivitelerden kaçının.
• Reçetesiz ağrı kesici dahil hiçbir ilacı doktorunuza danışmadan kullanmayın.

Tıbbi tedaviler

Tıbbi tedavinin amacı kanamayı önlemek, kanamışsa kontrol altına almak ve tansiyonu düzenlemektir. Açık cerrahi (klipsleme) veya kapalı anjiyografik yöntemler (koil embolizasyon veya akım çevirici stent gibi) damarın sağlamlaştırılması için kullanılabilir. Hangi yöntemin seçileceğini beyin cerrahisi ve girişimsel radyoloji uzmanları birlikte kararlaştırır. Tansiyon ilaçları ve diğer koruyucu ilaçlar da tedavinin önemli bir parçası olabilir; ancak ilaç isimleri ve dozları her zaman hekim tarafından belirlenmelidir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Anevrizma yırtıldıysa veya yırtılma riski yüksekse, cerrahi veya damar içi girişimsel yöntemlerle acil tedavi planlanır. Bu karar hastane ortamında ilgili uzman ekip tarafından hastaya özel olarak verilir.

Bu durumla yaşamak

Anevrizma ile yaşamak, sağlıklı alışkanlıklar edinmeyi ve düzenli takibi gerektirir. Birçok kişi, hekiminin önerilerine uyarak normal iş ve sosyal yaşantısına devam edebilir. Kendinizi dinlemek ve şüpheli belirtileri erken bildirmek en önemli adımdır.

Yaşam tarzı ipuçları

• Kan basıncınızı düzenli aralıklarla evde ölçün; yüksek değerleri not edip doktorunuza gösterin.
• Sigara ve alkolden uzak durun.
• Stres yönetimi için nefes egzersizleri, meditasyon veya hobiler edinin.
• Düzenli uyku uyumaya özen gösterin.

Diyet ve egzersiz

Sebze, meyve, tam tahıl ve sağlıklı yağlar açısından zengin, işlenmiş gıdalardan fakir bir beslenme tansiyonunuzu dengede tutmaya yardımcı olur. Yürüyüş, yüzme, bisiklet gibi orta yoğunlukta egzersizler genellikle önerilir; ancak ağır ağırlık kaldırma, halter ve çok yüksek nabız gerektiren sporlar öncesinde mutlaka doktorunuza danışın.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Beyin anevrizması tanısı kaygı ve belirsizlik yaratabilir. Bu duyguları normal karşılamak ve sevdiklerinizle paylaşmak önemlidir. Gerekirse bir psikolog veya psikiyatristten profesyonel destek alabilirsiniz. Unutmayın: Kendinize veya bir başkasına zarar verme düşünceleri yaşıyorsanız bu bir acil durumdur; vakit kaybetmeden 112'yi aramalısınız.

Önleme

Beyin anevrizmasının oluşumunu tamamen engellemek mümkün olmayabilir; ancak yırtılma riskini azaltmak için tansiyon kontrolü, sigarayı bırakma ve sağlıklı yaşam önemli rol oynar.

Tarama programları

Ciddi aile öyküsü veya bazı kalıtsal hastalıkları olan kişilerde hekim tarama önerebilir. Tarama testlerinin yararı ve riski kişiye göre değerlendirilmelidir; bu nedenle kendi riskinizi öğrenmek için bir nöroloji uzmanına başvurun.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Büyüyen anevrizma beyin sinirlerine ve çevre dokulara baskı yaparak kalıcı görme veya hareket bozukluklarına yol açabilir.
• Yırtılma sonucu subaraknoid kanama adı verilen beyin kanaması oluşabilir.
• Beyin kanaması inme, beyin hasarı, beyinde su toplanması (hidrosefali) ve kanın tekrar toplanmasına neden olabilir.

Uzun vadeli görünüm

Bugün anevrizmaların erken tanınması ve gelişmiş tedavi seçenekleri sayesinde, yırtılmış anevrizmaya bağlı birçok olumsuz sonucun önüne geçilebilmektedir. Yırtılma hâlinde bile acil müdahale ve yoğun bakım desteği ile birçok insan hayatta kalır ve zaman içinde iyileşme gösterebilir. Sağlık ekibinize güvenmeniz ve tedavi sürecine aktif katılmanız, sonuçların iyileşmesine büyük katkı sağlar.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.