Sevdiğiniz Yiyeceklerle Vedalaşmak

Genel Bakış

Bu yazı, sağlığınız için bazı sevdiğiniz yiyeceklerden vazgeçmeniz gerektiğinde yaşadığınız süreci anlatır. Bu bir hastalık değil; daha sağlıklı bir yaşam için yeme alışkanlıklarınızı gözden geçirme ve değiştirme yolculuğudur. Bu süreçte zorlanabilirsiniz, ancak doğru adımlarla bu değişim mümkündür.

Çok yaygındır. Birçok insan sağlık sorunları nedeniyle beslenme düzenini değiştirmek zorunda kalır ve bu süreçte zorluk yaşar.

Herkesi etkileyebilir: Yüksek tansiyon, şeker hastalığı, kalp hastalığı gibi durumlar nedeniyle beslenmesine dikkat etmesi gerekenler; kilo sorunu yaşayanlar; ya da daha sağlıklı yaşamak isteyenler. Çocuklar, yetişkinler ve yaşlılar da bu süreçten geçebilir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Yiyeceklerden vazgeçmeye çalışırken yoğun istek (kriz) hissi
• Huzursuzluk ve mutsuzluk
• Baş ağrısı ve yorgunluk
• Uyku düzeninde değişiklikler
• Boşluk hissi veya yoksunluk duygusu
• Aşırı yeme veya duygusal yeme atakları

Çocuklarda belirtiler

• Çocuklar özellikle tatlı ve abur cuburdan vazgeçerken öfke nöbetleri, huysuzluk ve yemek yemeyi reddetme gibi tepkiler verebilir.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Yaşlı yetişkinlerde iştahsızlık, yalnızlık hissi ve değişime direnç daha belirgin olabilir. Beslenme alışkanlıkları yıllar içinde oturduğu için değişiklikler zor gelebilir.

Nedenler

Ana nedenler

• Yüksek tansiyon, şeker hastalığı, kalp hastalığı, yüksek kolesterol veya mide rahatsızlıkları gibi sağlık sorunları
• Kilo yönetimi ve genel sağlığın iyileştirilmesi hedefi
• Bazı yiyeceklerin bağımlılık yapıcı etkisi nedeniyle onları bırakmanın zorlaşması

Risk faktörleri

• Düzensiz beslenme
• Hareketsiz yaşam
• Yüksek stres veya duygusal yeme alışkanlığı
• Ailede kronik hastalık öyküsü
• Çevrede sağlıksız beslenmenin yaygın olması

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Kilo kaybı veya iştahsızlık nedeniyle kendinizi çok kötü hissediyorsanız, şiddetli yorgunluk, çarpıntı, baş dönmesi gibi belirtiler varsa hemen başvurun.

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Beslenme düzeninizi değiştirmek istiyorsanız, kronik bir hastalığınız varsa veya sağlıklı bir plan oluşturmak istiyorsanız doktorunuza veya diyetisyeninize danışın.

Tanı

Aslında bir 'tanı' yoktur. Ancak doktorunuz, sağlık durumunuzu değerlendirmek için kan testleri, tansiyon ölçümü gibi yöntemlerle hangi yiyecekleri azaltmanız gerektiğini belirleyebilir.

Yapılabilecek testler

• Kan şekeri testi
• Kan yağları (lipid) paneli
• Tansiyon ölçümü
• Kilo ve boy ölçümü

Randevunuzda neler beklenir

Doktorunuz, beslenme alışkanlıklarınız ve sağlık hedefleriniz hakkında konuşmak isteyebilir. Size hangi besinleri azaltmanız gerektiğini sözlü olarak anlatacak veya bir diyetisyene yönlendirebilir.

Tedavi

Tedavi, altta yatan sağlık sorununa ve beslenme ihtiyaçlarına göre kişiselleştirilir. Amaç, yiyeceklerden tamamen keyif almayı bırakmak değil; dengeli ve sağlıklı bir beslenme düzeni oluşturmaktır.

Evde kişisel bakım

• Küçük değişikliklerle başlayın; örneğin bir hafta boyunca şekerli içecekleri azaltın.
• Sağlıklı alternatifler hazırlayın: meyve, kuruyemiş, yoğurt gibi.
• Yiyecekleri tamamen yasaklamak yerine ölçülü hale getirin.
• Yemek günlüğü tutarak tetikleyicilerinizi öğrenin.
• Kendinize destek bulun; ailenizden veya arkadaşlarınızdan yardım isteyin.

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz, beslenme danışmanlığı, diyetisyen desteği veya gerekiyorsa davranışsal terapi önerebilir. Bazı sağlık sorunlarında ilaç tedavisi de gerekebilir, ancak ilaçlar her zaman doktor tarafından reçete edilir ve tek başına yeterli değildir. Kendi başınıza ilaç kullanmamalısınız.

Bu durumla yaşamak

İlk haftalar zor olsa da zamanla vücudunuz yeni yiyeceklere alışır. Yemek planınızı önceden yapmak ve hazırlıklı olmak işinizi kolaylaştırır. Kendinize karşı nazik olun; bazen bir adım geri gidebilirsiniz, bu bir başarısızlık değildir.

Yaşam tarzı ipuçları

• Düzenli uyku, stres yönetimi ve yeterli su içmek yemek isteklerini azaltabilir.
• Yürüyüş veya keyif aldığınız bir sporla aktif olun.
• Yemek yerken televizyon veya telefon yerine tabağınıza odaklanın.

Diyet ve egzersiz

Dengeli bir tabak oluşturun: tabağınızın yarısı sebze, çeyreği protein, çeyreği tahıl olsun. İşlenmiş gıdaları azaltıp evde yemek pişirmeye özen gösterin. Haftada en az 150 dakika orta tempolu yürüyüş gibi aktiviteler yapmayı hedefleyin.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Sevdiğiniz yiyecekleri bırakmak keder, stres veya özgürlüğün kaybedildiği hissi yaratabilir. Bu duygularla başa çıkmak için bir psikolog veya destek grubundan yardım alabilirsiniz. Unutmayın, kendinize iyi bakmak aslında öz bakımın bir parçasıdır.

Önleme

Bazı hastalıklar tamamen önlenemese de sağlıklı beslenme; kalp hastalığı, diyabet ve obezite riskini önemli ölçüde azaltır. Bu sayede sevdiğiniz yiyeceklerden vazgeçmek zorunda kalmayabilirsiniz.

Tarama programları

Sağlık kontrolleri, kan şekeri ve kolesterol taraması gibi testler, olası sorunları erken yakalamanıza yardımcı olur. Rutin kontrollerinizi ihmal etmeyin.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Sağlıksız beslenme alışkanlıklarını sürdürmek, yüksek tansiyon, damar tıkanıklığı, tip 2 diyabet, obezite ve karaciğer yağlanması gibi sorunlara yol açabilir.

Uzun vadeli görünüm

İyi haber şu ki, beslenme alışkanlıklarında yapılan küçük ama kararlı değişiklikler zamanla büyük sağlık kazanımları sağlar. Kendinize sabır gösterin ve her olumlu adım sizi daha iyi bir geleceğe bir adım daha yaklaştırır.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.