Meme Kanseri ve Östrojen

Genel Bakış

Meme kanseri, meme hücrelerinin kontrolsüz şekilde çoğalmasıyla oluşur. Östrojen, kadınlık hormonu olarak bilinen ve kadın üreme sisteminde önemli rol oynayan bir hormondur. Bazı meme kanseri türleri, östrojen hormonuyla beslendiği için bu hormon kanserin büyümesini destekleyebilir. Buna 'hormon duyarlı' meme kanseri denir.

Meme kanseri, dünyada ve Türkiye'de kadınlarda en sık görülen kanser türüdür. Her yaşta görülebilse de en çok 40 yaş üzeri kadınları etkiler.

Meme kanseri en çok kadınları etkiler, ancak erkeklerde de nadiren görülebilir. Risk yaşla birlikte artar; çoğunlukla 40 yaş üzerinde ortaya çıkar. Ailede meme kanseri öyküsü olanlar, genetik yatkınlığı olanlar ve belirli hormonal risk faktörlerini taşıyanlar daha yüksek risk altındadır.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Memede veya koltuk altında elle hissedilen sert bir kitle veya kalınlaşma
• Meme başında çekilme, içeri çökme veya şekil bozukluğu
• Meme başından kanlı veya berrak akıntı
• Memede boyut veya şekil değişikliği
• Ciltte çukurlaşma, kırışma veya portakal kabuğu görünümü
• Meme veya meme başında kızarıklık, yara veya kabuklanma

Nedenler

Ana nedenler

• Meme kanserinin kesin nedeni bilinmemektedir.
• Östrojen hormonu, östrojen reseptörü içeren meme kanseri hücrelerinin çoğalmasını uyarabilir.
• Uzun süre maruz kalınan östrojen (erken adet görme, geç menopoz, doğum yapmama) bazı meme kanseri türlerinin riskini artırabilir.

Risk faktörleri

• Kadın olmak
• 50 yaşın üzerinde olmak
• Ailede meme veya yumurtalık kanseri öyküsü
• BRCA1, BRCA2 gibi genetik mutasyonlar
• İlk adetini erken görmek (12 yaşından önce) veya menopoza geç girmek (55 yaşından sonra)
• Hiç doğum yapmamak veya ilk doğumu 30 yaşından sonra yapmak
• Menopoz sonrası uzun süreli hormon (östrojen/gebelik hormonu) tedavisi
• Obezite ve hareketsiz yaşam
• Düzenli alkol kullanımı
• Daha önce göğüs bölgesine radyasyon tedavisi almış olmak

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Memede yeni fark edilen kitle
• Meme başı akıntısı, özellikle kanlı akıntı
• Meme cildinde çukurlaşma, kızarıklık veya yara
• Koltuk altında şişlik (lenf düğümü büyümesi)

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• 20 yaşından itibaren düzenli olarak kendi kendine meme muayenesi yapmak
• 40 yaşından sonra Sağlık Bakanlığı önerisi olan düzenli mamografi taramasına katılmak
• Ailede meme kanseri öyküsü varsa doktorunuzla risk değerlendirmesi yaptırmak

Tanı

Meme kanseri tanısı, hekimin yaptığı fizik muayene ve görüntüleme yöntemlerinin ardından şüpheli dokudan parça alınarak (biyopsi) konulur. Biyopside alınan örnek patolojik incelemeye gönderilir ve kanser hücrelerinde östrojen reseptörü olup olmadığına bakılır.

Yapılabilecek testler

• Klinik meme muayenesi
• Mamografi (meme röntgeni)
• Meme ultrasonu
• Gerekli görülürse manyetik rezonans görüntüleme (MR)
• İğne veya kalın iğne ile biyopsi
• Östrojen ve progesteron reseptör testleri (tümörün hormon duyarlılığını belirlemek için)

Randevunuzda neler beklenir

Doktorunuz önce size genel sağlık ve aile geçmişinizle ilgili sorular soracaktır. Ardından her iki meme ve koltuk altını muayene edecektir. Gerekli görürse sizi görüntüleme merkezine yönlendirecektir. Biyopsi gerekirse işlem lokal anestezi ile yapılır ve genellikle 15-20 dakika sürer. Sonuçlar çıktıktan sonra tanı ve tedavi planı birlikte konuşulur.

Tedavi

Meme kanseri tedavisi, kanserin türüne, evresine, hormon duyarlılığına ve kişinin genel sağlık durumuna göre belirlenir. Tedavi planı; cerrahi, ışın tedavisi (radyoterapi), ilaç tedavileri, akıllı ilaçlar (hedefe yönelik tedaviler) ve hormon tedavisini içerebilir. Tedaviye başlamadan önce ekibiniz tüm seçenekleri sizinle ayrıntılı olarak konuşur.

Evde kişisel bakım

• Düzenli olarak doktor kontrolüne gitmek ve önerilen taramaları yaptırmak
• Tedavi sürecinde yeterli uyku ve istirahat etmek
• Sigara ve alkolden uzak durmak
• Duygusal destek almak; kaygı, depresyon gibi durumlarda profesyonel yardım aramak
• Hekimin önerdiği egzersizleri yapmak

Tıbbi tedaviler

Meme kanseri tedavisinde kullanılan başlıca yöntemler şunlardır: Cerrahi ile tümörün çıkarılması, radyoterapi (yüksek enerjili ışınlarla kanser hücrelerinin yok edilmesi), kemoterapi (vücuda verilen ilaçlarla kanser hücrelerinin öldürülmesi), hormon tedavisi (östrojenin etkisini engelleyerek hormon duyarlı kanser hücrelerinin büyümesini durdurma), hedefe yönelik tedaviler (kanser hücrelerindeki belirli genlere veya proteinlere etki eden akıllı ilaçlar). Hangi tedavinin uygulanacağına onkoloji uzmanı karar verir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Meme kanserinde cerrahi, tümörün ve gerekirse çevresindeki sağlam dokunun bir kısmının çıkarılması (meme koruyucu cerrahi) veya tüm meme dokusunun çıkarılması (mastektomi) şeklinde uygulanabilir. Cerrahi kararı; tümörün boyutuna, yerleşimine, yayılımına ve hastanın tercihine göre birlikte verilir.

Bu durumla yaşamak

Meme kanseri tedavisi süresince günlük yaşamda bazı değişiklikler gerekebilir. Tedavi bitiminde bile düzenli kontrollere devam etmek önemlidir. Vücudunuzdaki değişiklikleri gözlemleyin ve endişelerinizi sağlık ekibinizle paylaşın.

Yaşam tarzı ipuçları

• Doktorunuzun önerdiği fiziksel aktiviteyi düzenli yapın
• Sağlıklı kiloyu koruyun
• Alkolü sınırlayın veya bırakın
• Sigara içmeyin
• Düzenli uykuya dikkat edin
• Stres yönetimi için yürüyüş, nefes egzersizleri veya yoga gibi yöntemleri deneyin

Diyet ve egzersiz

Meyve, sebze, tam tahıl ve sağlıklı yağlar açısından zengin bir beslenme düzeni önerilir. İşlenmiş gıdalar ve şekerli içecekler sınırlanmalıdır. Haftada en az 150 dakika orta yoğunlukta egzersiz (örneğin tempolu yürüyüş) yapılması önerilir. Herhangi bir diyet veya egzersiz planına başlamadan önce doktorunuza danışın.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Meme kanseri teşhisi ve tedavisi kaygı, korku, üzüntü ve stres gibi duygular yaratabilir. Bu normaldir. Yalnız olmadığınızı bilin; psikolojik destek almak bu süreçte oldukça faydalıdır. Kendinizi kötü hissettiğinizde veya günlük işlerinizi yapmakta zorlandığınızda bir ruh sağlığı uzmanından destek isteyin. Acil bir duygusal kriz yaşıyorsanız veya kendinize zarar verme düşünceleriniz varsa lütfen 112'yi arayın veya en yakın acil servise başvurun.

Önleme

Meme kanserini tamamen önlemek şu an için mümkün değildir. Ancak sağlıklı yaşam tarzı benimseyerek ve risk faktörlerini azaltarak hastalığa yakalanma riskini düşürmek mümkündür. En önemli korunma yolu erken teşhistir.

Aşılar

Meme kanserinden korunmak için kullanılan bir aşı yoktur.

Tarama programları

Türkiye'de Sağlık Bakanlığı, 40-69 yaş arası kadınlarda 2 yılda bir mamografi çekilmesini önermektedir. Ayrıca düzenli kendi kendine meme muayenesi yapmak ve kadın doğum / genel cerrahi uzmanı tarafından klinik meme muayenesinden geçmek erken tanıya yardımcı olur.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Kanserin komşu dokulara ve lenf düğümlerine yayılması
• Kanserin kemik, karaciğer, akciğer gibi uzak organlara metastazı (sıçraması)
• Tedavinin gecikmesiyle başarı şansının azalması
• Ağrı, yorgunluk ve yaşam kalitesinde düşüş

Uzun vadeli görünüm

Meme kanseri günümüzde birçok hasta için tedavi edilebilir bir hastalıktır. Özellikle erken evrede yakalandığında iyileşme oranı çok yüksektir. Östrojen duyarlı kanserlerde hormon tedavisi çok etkilidir. Tedavi süreci zorlu olabilir, ancak güçlü bir destek ağı ve düzenli takip ile birçok insan sağlıklı, uzun bir yaşam sürmektedir. Umudunuzu koruyun.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.