Emzirme Döneminde Beslenme

Genel Bakış

Emzirirken nasıl beslenmeniz gerektiği, sütünüzün kalitesi ve kendi sağlığınız için önemlidir. Bu konu, emziren annelerin yeterli ve dengeli beslenmesini, vücudunun artan ihtiyaçlarını karşılamasını anlatır.

Çok yaygın bir durumdur; her emziren anne beslenmesinin sütüne etkisini merak eder ve destek alabilir.

Bebeğini emziren tüm anneleri ilgilendirir. İlk kez emzirenlerde ve sık emzirenlerde ekstra dikkat gerekebilir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Sürekli yorgunluk veya halsizlik hissetmek
• Bebeğin yeterli kilo alamadığı veya emerken huzursuz olduğu düşüncesi
• Süt miktarının yetersiz olduğu kaygısı
• Kendine ait düzenli ve yeterli yemek yeme zamanı bulamama

Çocuklarda belirtiler

• Yeni doğan bebekte günde 6-8 kez bez ıslatması, iyi bir bulgudur; bundan azı dikkat edilmesi gerektiğini gösterir.
• Bebeğin ağız veya dudaklarının kuru görünmesi
• Bebeğin uyanık ve hareketli olmaması, normalden daha az emmek istemesi

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Bu konu yetişkin ve bebek dışındaki yaş gruplarına doğrudan uygulanmaz.

Nedenler

Ana nedenler

• Emzirme, vücudun enerji ve besin öğesi ihtiyacını artırır.
• Yetersiz ve dengesiz beslenmek, annenin kendi depolarına yük oluşturabilir.
• Çok düşük kalorili diyetler veya çok hızlı kilo verme çabaları süt üretimini olumsuz etkileyebilir.
• Aşırı kafein veya alkol tüketimi bebeğin uykusunu ve huzurunu etkileyebilir.

Risk faktörleri

• Özellikle ilk aylarda sık emzirme programına uyum sağlamak
• Süt ürünleri, tahıl veya meyve gibi besin gruplarını atlayan katı diyetler
• Vejetaryen veya vegan beslenme (demir, B12, kalsiyum gibi besin öğelerine dikkat edilmeli)
• Sağlık kuruluşlarına düzenli gidememe veya emzirme desteği alamama

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Bebeğinizin son 6 saat içinde çişi yoksa, uykulu ve halsiz görünüyorsa veya hiç emmek istemiyorsa aynı gün aile hekiminize veya en yakın sağlık kuruluşuna başvurun.
• Annede göğüste kızarıklık, sıcaklık, şiddetli ağrı veya ateş varsa, aynı gün sağlık kuruluşuna başvurun.

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Emzirme sırasında ağrı, bebeğin tutunma (kavrama) sorunu veya süt miktarında azalma fark ederseniz aile sağlığı merkezinize başvurun.
• Bebeğinizin kilo alımı düzenli olarak takip edilmelidir; kontrol randevularına gidin.
• Kendi beslenmenizde kısıtlama yapmanız gereken bir sağlık durumunuz (örneğin gıda alerjisi veya diyabet) varsa doktorunuzla konuşun.

Tanı

Emzirme ve beslenme değerlendirmesi için doktorunuz veya emzirme danışmanınız; bebeğinizin kilosunu, genel sağlığını, emzirme öykünüzü ve günlük beslenme alışkanlıklarınızı dinler.

Yapılabilecek testler

• Bebeğin tartılması ve büyüme eğrisinin değerlendirilmesi
• Annede kansızlık (anemi) veya vitamin eksikliği şüphesi varsa kan testi
• Emzirme pozisyonu ve bebeğin doğru emip emmediğinin gözlemlenmesi

Randevunuzda neler beklenir

Görüşmede sizin sorularınız dinlenir, gerçekçi hedefler belirlenir. Çoğu zaman besin gruplarını dengelemek, porsiyonları artırmak ve su tüketimini düzenlemek gibi öneriler verilir. Bebeğiniz tartılır ve gerekirse emzirme danışmanından destek alabileceğiniz söylenir.

Tedavi

Tedavi aslında günlük yaşam alışkanlıklarını yeniden düzenlemektir. Amaç; annenin ihtiyaçlarını karşılamak, bebeğin gelişimini desteklemek ve emzirmenin keyifli sürmesini sağlamaktır.

Evde kişisel bakım

• Hergün üç ana öğün, ara öğünlerle birlikte yeterli miktarda beslenmeye çalışın.
• Her öğünde sebze/meyve, tam tahıl, protein kaynağı (yumurta, baklagil, et, yoğurt) ve sağlıklı yağları bir arada bulundurun.
• Susadıkça su için; emzirmeden hemen önce yanınıza bir bardak su koyun.
• Kafeini tamamen bırakmak gerekmez, ancak günde 2-3 fincanı geçmemeye dikkat edin.
• Alkolü emzirme döneminde en güvenli seçenek olarak tamamen bırakın veya doktorunuzla riskleri konuşun.
• Kendinize haftada birkaç kez kısa bir yürüyüş gibi fiziksel aktivite yapın.

Tıbbi tedaviler

Emzirme döneminde beslenme genellikle ilaç tedavisi gerektirmez. Doktorunuz, kan testlerinde bir eksiklik görürse size uygun bir vitamin veya mineral takviyesi önerebilir. Bu takviyeleri sadece doktorunuzun önerisiyle ve önerdiği dozda kullanın. Göğüs ucu çatlağı veya mastit gibi sorunlarda doktorunuz emzirmeye devam etmenize yardımcı olacak yöntemler tarif edecektir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Emzirme ve beslenme sorunları için doğrudan ameliyat gerekmez. Sadece çok nadir durumlarda meme apsesi gelişirse ve boşaltılması gerekirse küçük bir girişim yapılabilir.

Bu durumla yaşamak

Emzirme döneminde düzensiz uyku ve sık emzirme, sağlıklı beslenmeyi zorlaştırabilir. Bebeğiniz uyurken siz de dinlenmeye çalışın; atıştırmalık olarak ceviz, badem, yoğurt, meyveler gibi pratik besinleri yakınınızda bulundurun.

Yaşam tarzı ipuçları

• Bebeğinizin emzirme rutinini takip edin, saat değil ihtiyaç odaklı emzirin.
• Eşiniz veya yakınlarınızdan ev işlerinde yardım isteyin.
• Her gün en azından kısa bir süre temiz hava alın.
• Yeterli uyuyamıyorsanız uyku fırsatlarını değerlendirin; size yardımcı olabilecek bir destek sistemi kurun.

Diyet ve egzersiz

Dengeli beslenme emzirmenin doğal bir destekçisidir. Öğünlerinizi atlamamaya çalışın; tam tahıllı ekmek, bulgur, mevsim sebzeleri, kuru baklagiller ve yoğurt gibi besinlere yer verin. Haftada birkaç kez yürüyüş veya hafif egzersiz yapmak enerjinizi artırır; ancak hemen yorucu sporlardan kaçının.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Emzirmek zorlayıcı ve yorucu olabilir. Uyku eksikliği, bebeğin memeyi almama sorunu veya süt miktarı endişesi stres yaratabilir. Kendinize karşı nazik olun; mükemmel anne olmaya değil, iyi hissetmeye odaklanın. Kaygı ve üzüntü günlük yaşamınızı etkiliyorsa bir sağlık çalışanıyla konuşmaktan çekinmeyin.

Önleme

Emzirme döneminde beslenme sorunlarının çoğu önlenebilir. Dengeli beslenme alışkanlığı ve düzenli emzirme desteği almak, yorgunluk ve süt miktarı ile ilgili endişelerin önüne geçebilir.

Aşılar

Emzirme döneminde aşılar, doktorunuzun önerisiyle yapılabilir. Mevsimsel grip aşısı gibi bazı aşılar anne sütüne geçen koruyucu antikorlar yoluyla bebeğe de fayda sağlayabilir.

Tarama programları

Bebeğinizin düzenli olarak tartılması, emzirme sürecinin iyi gittiğini gösteren en basit tarama yöntemidir. Yeni doğan döneminde Sağlık Bakanlığı'nın önerdiği çocuk sağlığı izlemleri ihmal edilmemelidir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Anne tarafında demir eksikliği, B12 eksikliği veya kalsiyum kaybı gibi sorunlar gelişebilir.
• Annede aşırı yorgunluk, halsizlik ve duygusal tükenme yaşanabilir.
• Bebekte yeterli kilo alımı sağlanamazsa büyüme geriliği riski olabilir.

Uzun vadeli görünüm

Emziren çoğu anne, uygun beslenme ve destekle hem kendi sağlığını korur hem de bebeğine yeterli süt üretebilir. Zorluk yaşanırsa bu kalıcı bir durum değildir; sağlık ekibinizden alınacak küçük destekler genellikle büyük fark yaratır.

Destek bul

Uluslararası kuruluşlar

• La Leche League International (Uluslararası Emzirme Ligi) ↗

Yerel kuruluşlar

• Aile Sağlığı Merkezi (Aile Hekiminiz) · Türkiye

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.