Burun Kırığı

Genel Bakış

Burun kırığı, burnun içindeki kemik veya kıkırdak yapısının çatlaması veya kırılmasıdır. Genellikle bir darbe sonucu oluşur ve burun şeklini, nefes almayı etkileyebilir.

Evet, burun kırığı en sık görülen yüz kırıklarından biridir. Günlük hayatta kazalar, spor ve düşmeler nedeniyle sık karşılaşılır.

Her yaştan insanı etkileyebilir. Sporcular, aktif çocuklar ve genç yetişkinler, ayrıca yaşlılarda düşmeye bağlı olarak daha sık görülebilir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Burun çevresinde ağrı ve hassasiyet
• Şişlik ve morluk (göz altlarında da olabilir)
• Burun kanaması
• Burundan nefes almada zorluk
• Burnun şeklinin bozulması veya eğri durması
• Buruna dokununca çıtırtı veya sürtünme hissi

Çocuklarda belirtiler

• Ağrıya ek olarak huzursuzluk ve ağlama
• Yüzde hızlı gelişen şişlik
• Burnu karıştırma isteği veya burun kanaması
• Burundan nefes almakta zorlanma veya ağızla soluma

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Daha belirgin morluk ve şişlik, çünkü cilt ve damarlar daha hassastır
• Bozulmuş denge nedeniyle düşmeye bağlı kırıklar daha sık görülür
• Kan sulandırıcı ilaç kullananlarda kanama durması güç olabilir

Nedenler

Ana nedenler

• Düşme ve çarpma (özellikle yüzüstü düşmeler)
• Spor yaralanmaları (futbol, basketbol, boks gibi temas sporları)
• Trafik kazaları
• Fiziksel kavgalar veya şiddet olayları

Risk faktörleri

• Koruyucu ekipman olmadan spor yapmak
• Dengesiz yürüme veya denge sorunları (özellikle yaşlılıkta)
• Osteoporoz ile birlikte kemiklerin zayıflaması
• Meslek veya aktivite gereği yüz travması riskinin yüksek olması

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Yukarıdaki acil belirtilerden herhangi biri varsa hemen 112'yi arayın.
• Burnunuzun şekli değiştiyse veya nefes almakta zorlanıyorsanız aynı gün sağlık kuruluşuna başvurun.

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Burun ağrısı ve şişlik birkaç günden uzun sürerse
• Burun kanaması tekrarlıyorsa
• Bir hafta içinde iyileşme belirtisi görülmezse

Tanı

Doktor, önce size kazanın nasıl olduğunu sorar ve burnunuzu dışarıdan ve içeriden (burun deliklerinden) dikkatle inceler. Kırığın yerini ve yaygınlığını anlamak için bazen görüntüleme yöntemleri kullanılır.

Yapılabilecek testler

• Burun ve yüz röntgeni (her zaman gerekmez)
• Bilgisayarlı tomografi (BT) – özellikle ciddi yüz travmalarında veya başka yaralanmalardan şüphelenildiğinde
• Burun içi muayenesi (ışıklı aletle) – kan birikintisini ekarte etmek için

Randevunuzda neler beklenir

Muayene sırasında hafif bir rahatsızlık hissedebilirsiniz. Doktor, kırığın tipine göre tedavi seçeneklerini anlatacak ve hangi durumda cerrahi müdahale gerektiğini belirleyecektir.

Tedavi

Tedavi, kırığın tipine, şiddetine ve nefes almayı etkileyip etkilemediğine bağlıdır. Basit çatlaklar dinlenme ve evde bakımla iyileşirken, eğri kaynamış kırıklarda burun içi düzeltme veya cerrahi gerekebilir.

Evde kişisel bakım

• İlk 24-48 saat boyunca burun üzerine ince bir bezle sarılı buz torbası koyun (günde 15-20 dakika) – buzu cilde doğrudan değdirmeyin.
• Başınızı yüksekte tutun ve uyurken ekstra yastık kullanın.
• İyileşme sürecinde burnunuzu sümkürmekten kaçının; kağıt mendili gözlerinizin altına hafifçe tutabilirsiniz.
• Gözlük kırığın üzerine baskı yapıyorsa, doktorunuza danışarak alternatif bir yöntem deneyin.
• Ağrı için eczacınıza veya doktorunuza danışarak uygun bir basit ağrı kesici kullanabilirsiniz.

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz, ağrı ve şişliği azaltmak için bazı ilaçlar önerebilir. Eğer burun içinde kan birikintisi varsa, bu bir iğne veya küçük bir kesiyle boşaltılabilir. Basit kırıklarda burun deliğinden içeriden düzeltme (kapalı redüksiyon) adı verilen bir işlem yapılabilir; bu işlem genellikle kırıktan sonraki 1-2 hafta içinde yapılır. Gerekirse burun içine tampon yerleştirilebilir veya enfeksiyonu önlemek için antibiyotik verilebilir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Eğer kırık burunda ciddi eğrilik, nefes yolunu tıkayan bir sorun veya kapalı redüksiyonla düzelmeyen bir şekil bozukluğu varsa, cerrahi bir operasyon düşünülür. Ameliyat genellikle şişlik indikten sonra, yani yaklaşık 1-3 hafta sonra yapılır.

Bu durumla yaşamak

İlk birkaç gün şişlik ve morluk en yüksek seviyeye ulaşır, sonra yavaşça azalır. Burnunuzun tamamen iyileşmesi birkaç hafta sürebilir. Bu süreçte buruna darbe gelmemesine özen gösterin.

Yaşam tarzı ipuçları

• Temas sporlarından en az 6 hafta uzak durun veya doktorunuzun onayını alın.
• Araç kullanırken emniyet kemeri takın ve çocuklar için uygun çocuk koltuğu kullanın.
• Evde düşme riskini azaltmak için kaygan zeminlere dikkat edin; gerekiyorsa tutunma barları kullanın.

Diyet ve egzersiz

İyileşmeyi desteklemek için protein, C vitamini ve kalsiyumdan zengin dengeli beslenmeye özen gösterin. Kırık iyileşene kadar yorucu egzersiz ve buruna darbe riski olan aktivitelerden kaçının.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Yüzdeki görünür şişlik ve morluk, geçici olarak öz güveninizi etkileyebilir. Bu normaldir. Bu his devam ederse veya gündelik yaşamınızı etkilerse, doktorunuzdan psikolojik destek isteyin.

Önleme

Kırık burnun tamamen önlenmesi her zaman mümkün olmasa da riski azaltmak için önlemler alınabilir. Spor yaparken koruyucu yüz maskesi veya kask kullanmak, trafikte emniyet kemeri takmak ve yaşlılarda düşmeleri önlemek için evde güvenlik düzenlemeleri yapmak önemlidir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Burnun eğri iyileşmesi (kalıcı şekil bozukluğu)
• Nefes alma güçlüğü veya burun tıkanıklığı
• Kronik burun kanamaları
• Burun içinde kan birikmesi – tedavi edilmezse kıkırdak hasarına yol açabilir
• Sinüzit gibi enfeksiyon riskinin artması

Uzun vadeli görünüm

İyi haber şu ki, burun kırıklarının büyük çoğunluğu uygun tedavi ve bakım ile başarılı şekilde iyileşir. Ortaya çıkan şekil veya nefes sorunları çoğu zaman düzeltilebilir. Doktorunuzun önerilerine uyduğunuzda günlük yaşamınıza kısa sürede dönebilirsiniz.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.