C. Difficile (Clostridioides difficile) Enfeksiyonu Nedir?

Genel Bakış

C. difficile (Clostridioides difficile), bağırsaklarda enfeksiyona yol açabilen bir bakteri türüdür. Genellikle antibiyotik kullandıktan sonra bağırsaktaki yararlı bakterilerin azalmasıyla bu bakteri çoğalır ve ishal ile bağırsak iltihabına neden olur.

Evet, C. difficile enfeksiyonu hastanede ortaya çıkan ishalin en yaygın nedenlerinden biridir. Özellikle hastanede ve bakımevinde kalan kişilerde sık görülür.

C. difficile enfeksiyonu en çok antibiyotik kullananları, 65 yaş üstü yetişkinleri, hastanede veya bakımevinde kalanları, bağışıklık sistemi zayıf olanları ve mide asidini azaltan ilaç kullananları etkiler.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Sulu, kötü kokulu ve sık ishal (günde 3 veya daha fazla kez)
• Karın krampları ve karın ağrısı
• Ateş
• Bulantı ve iştah kaybı

Çocuklarda belirtiler

• Çocuklarda yetişkinlerdekine benzer şekilde sulu ishal, karın ağrısı, ateş ve kusma görülebilir.
• Bebeklerde bez değişikliği sayısında artış olur; ağız kuruluğu, az idrara çıkma gibi sıvı kaybı belirtileri daha hızlı ortaya çıkabilir.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Yaşlılarda ishal çok daha şiddetli olabilir ve vücut hızla su kaybedebilir.
• Kafa karışıklığı, aşırı halsizlik, düşme ve idrara çıkamama gibi belirtiler ateş olmadan bile görülebilir.

Nedenler

Ana nedenler

• C. difficile bakterisi bağırsakta normalde çok az sayıda bulunur ve zarar vermez.
• Antibiyotik kullanımı bağırsaktaki yararlı bakteri dengesini bozarak C. difficile'nin hızla çoğalmasına yol açar.
• Bakteri sporları ellere, tuvalet yüzeylerine ve eşyalara bulaşabilir; bu sporlar ağız yoluyla alındığında enfeksiyon başlar.

Risk faktörleri

• Geniş spektrumlu antibiyotik kullanmak
• Hastanede veya bakımevinde kalmak
• 65 yaş üzeri olmak
• Bağışıklık sistemini baskılayan ilaç kullanmak
• Mide asidini azaltan ilaçlar (proton pompa inhibitörleri) kullanmak
• Daha önce C. difficile enfeksiyonu geçirmiş olmak

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Birkaç gündür geçmeyen, kanlı veya çok sulu ishal varsa
• Yüksek ateş, çok şiddetli karın ağrısı veya belirgin sıvı kaybı belirtileri varsa
• İshal nedeniyle günlük işlerinizi yapamıyorsanız

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Antibiyotik kullandıktan sonra başlayan hafif ishal için aile hekiminize başvurun.
• Son 2 ay içinde hastanede kaldıysanız ve ishal yaşıyorsanız bunu mutlaka doktorunuza bildirin.

Tanı

Doktorunuz bir dışkı örneği isteyerek C. difficile enfeksiyonunu doğrular. Örnekte bakterinin ürettiği toksinler aranır.

Yapılabilecek testler

• Dışkıda toksin testi
• Dışkı kültürü veya PCR testi
• Gerekirse tam kan sayımı ve böbrek fonksiyon testleri
• Nadiren kolonoskopi veya görüntüleme tetkikleri

Randevunuzda neler beklenir

Doktorunuz dışkı örneğini almanız için size steril bir kap verir. Örneği aynı gün laboratuvara ulaştırmanız önemlidir. Sonuçlar genellikle 1-3 gün içinde çıkar. Tanı konana kadar el hijyenine dikkat ederek diğer kişilere bulaşmayı önleyebilirsiniz.

Tedavi

C. difficile enfeksiyonunun tedavisinde ilk adım, mümkünse enfeksiyona yol açan antibiyotiğin durdurulmasıdır. Aynı zamanda vücudun sıvı ihtiyacının karşılanması ve doktorun önereceği uygun ilaçlarla enfeksiyonun kontrol altına alınması hedeflenir.

Evde kişisel bakım

• Bol sıvı tüketin; su, açık çay, ayran veya tavuk suyu çorba gibi sıvılar iyi gelir.
• İshal bitene kadar dinlenin ve ağır fiziksel aktivitelerden kaçının.
• Tuvalet sonrası ve yemeklerden önce ellerinizi sabun ve suyla en az 20 saniye yıkayın.
• Doktorunuza danışmadan ishal durdurucu ilaç kullanmayın.

Tıbbi tedaviler

Tedavi, enfeksiyonun şiddetine ve tekrar etme durumuna göre kişiye özel planlanır. Genellikle C. difficile'ye etkili özel antibiyotikler ağızdan veya damar yoluyla verilir. İlk tedavinin başarısız olduğu tekrarlayan vakalarda fekal mikrobiota transplantasyonu (başka bir deyişle sağlıklı bir donörden alınan dışkının bağırsağa aktarılması) gibi ileri yöntemler değerlendirilebilir. Bu tedaviler mutlaka doktor kontrolünde uygulanır.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Çok ağır ve yaşamı tehdit eden durumlarda, örneğin kalın bağırsakta delinme veya şiddetli iltihap gelişmesi hâlinde, hastalıklı bağırsak bölümünün cerrahi olarak çıkarılması gerekebilir. Bu oldukça nadir bir durumdur.

Bu durumla yaşamak

C. difficile enfeksiyonu geçiren kişi, ev içinde hijyene ekstra dikkat etmelidir. Tuvalet klozeti, sifon kolu ve kapı kolları düzenli temizlenmeli; aynı banyoyu birlikte kullanıyorsanız odayı sık sık havalandırmalısınız.

Yaşam tarzı ipuçları

• Sabun ve suyla sık sık el yıkayın; alkol bazlı el dezenfektanları C. difficile sporlarına karşı tek başına her zaman etkili değildir.
• Hastalık süresince ortak havlu, çamaşır, tabak ve çatal bıçak kullanımına dikkat edin.
• İyileşene kadar bağışıklığı zayıf kişilerle yakın temastan kaçının.
• Doktorunuzun önerdiği takip ve kontrol planına mutlaka uyun.

Diyet ve egzersiz

İyileşme döneminde midenizi yormayan, sindirimi kolay yiyecekler tercih edin: pirinç lapası, muz, kızarmış ekmek, yoğurt gibi. Baharatlı, yağlı ve çok lifli yiyeceklerden bir süre kaçının. İshal tamamen geçtikten sonra kısa yürüyüşlerle egzersize başlayabilir, ağır sporlara birkaç hafta ara verebilirsiniz.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Uzun süren ishal, yorgunluk ve tekrarlama endişesi psikolojik olarak zorlayıcı olabilir. Bu süreçte üzüntü veya kaygı hissetmeniz normaldir. Duygularınızı doktorunuzla ve sevdiklerinizle paylaşmaktan çekinmeyin.

Önleme

Evet, birçok C. difficile enfeksiyonu önlenebilir. Gereksiz antibiyotik kullanmamak, el hijyenine dikkat etmek ve hastanelerde enfeksiyon önleme kurallarına uymak en önemli adımlardır. Sağlık çalışanlarının ve ziyaretçilerin hijyen kurallarına uyması da yayılımı azaltır.

Aşılar

Şu anda C. difficile için herkese önerilen bir aşı bulunmamaktadır. Ancak bu konuda aşı çalışmaları devam etmektedir.

Tarama programları

Sağlıklı bireylerde rutin olarak C. difficile taraması önerilmez. Hastanelerde yüksek riskli hastalarda ve salgın şüphesi durumlarında tarama uygulanabilir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Şiddetli su kaybı ve böbrek yetmezliği
• Kalın bağırsakta iltihaplanma ve hasar (psödomembranöz kolit)
• Kalın bağırsakta delinme
• Toksik megakolon (kalın bağırsağın aşırı genişlemesi)
• Enfeksiyonun kana karışması (sepsis)

Uzun vadeli görünüm

Uygun tedaviyle çoğu insan birkaç hafta içinde iyileşir. C. difficile enfeksiyonu özellikle yaşlılarda tekrarlayabilir; ancak tekrarlayan vakalarda bile etkili tedavi seçenekleri mevcuttur. Doktorunuzla düzenli takip ve korunma önlemlerine uyduğunuzda iyileşme şansı yüksektir.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.