Kalsiyum: Kemik Sağlığınızın Temeli

Genel Bakış

Kalsiyum vücudunuzda en çok bulunan mineraldir. Kemiklerin ve dişlerin yapısını oluşturur; kalbin ritmi, kasların kasılması ve sinirlerin mesaj iletmesi için de gereklidir. Vücudunuz kalsiyum seviyesini dengede tutmak için sürekli çalışır. Eğer beslenmeyle yeterince kalsiyum almazsanız, vücut bu minerali kemiklerinizden çekerek başka işlerde kullanır.

Kalsiyum eksikliği ve yüksekliği toplumda görülebilir. Özellikle yaşlılarda kemik erimesi ve buna bağlı kırıklar yaygın bir sağlık sorunudur.

Herkes kalsiyum dengesizliği yaşayabilir, ancak menopoz sonrası kadınlar, 65 yaş üstü bireyler, süt ürünleri tüketmeyenler ve bağırsak emilimi sorunu olanlar daha yüksek risk altındadır.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Kas krampları, seğirmeler veya ağrılar
• Ellerde, ayaklarda ve dudak çevresinde uyuşma veya karıncalanma
• Yorgunluk, halsizlik ve huzursuzluk
• Aşırı susama ve sık idrara çıkma
• İştahsızlık, mide bulantısı veya kabızlık

Çocuklarda belirtiler

• Büyüme geriliği ve diş gelişiminde gecikme
• Kas seğirmeleri, sinirlilik ve uyku bozuklukları
• Raşitizm adı verilen kemik yumuşamasına bağlı bacak eğrilikleri

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Kemik erimesi (osteoporoz) riskinde artış ve sık kırıklar
• Kas güçsüzlüğü, denge kaybı ve düşmeler
• Kafa karışıklığı, unutkanlık ve halsizlik (özellikle kalsiyum yüksekliğinde)

Nedenler

Ana nedenler

• Yetersiz kalsiyum alımı ve D vitamini eksikliği
• Paratiroid bezinin az ya da çok çalışması
• Böbrek hastalıkları, bazı kronik bağırsak hastalıkları ve bazı ilaçların yan etkileri

Risk faktörleri

• Menopoz sonrası dönem
• 65 yaş üstü olmak
• Süt ürünleri ve kalsiyum açısından zengin besinleri yeterince tüketmemek
• Güneş ışığından az faydalanmak (D vitamini eksikliği)
• Bazı ilaçları uzun süre kullanmak (örneğin idrar söktürücüler)

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Ani başlayan kas spazmları, uyuşma veya bilinç değişikliği
• Aşırı susama, halsizlik ve kafa karışıklığı
• Kendiliğinden oluşan kemik kırığı şüphesi

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Kalsiyum açısından fakir besleniyorsanız
• Osteoporoz taraması ve kemik sağlığı kontrolü için
• Böbrek taşı veya kalsiyum yüksekliği öykünüz varsa

Tanı

Doktorunuz şikayetlerinizi dinledikten sonra fizik muayene yapar. Kalsiyum düzeyinizle ilgili kesin bilgi almak için kan testi isteyebilir. Ayrıca, kalsiyum dengesini düzenleyen hormonları ve D vitamini seviyesini de kontrol ettirebilir.

Yapılabilecek testler

• Kan testi: kalsiyum, paratiroid hormonu, D vitamini ve albümin düzeyleri
• İdrar testi: böbreklerin kalsiyumu ne kadar attığını görmek için
• Kemik yoğunluğu ölçümü (DEXA): osteoporoz şüphesinde
• Elektrokardiyogram (EKG): kalbin ritmi üzerinde etkisi varsa

Randevunuzda neler beklenir

Test sonuçları birkaç gün içinde çıkar. Doktorunuz sonuçları değerlendirir, size bulguları açıklar ve bir tedavi planı önerir. Gerekirse sizi bir dahiliye veya endokrinoloji uzmanına yönlendirir.

Tedavi

Kalsiyum dengesizliğinin tedavisi; kalsiyumun düşük mü yüksek mi olduğuna ve altta yatan nedene göre değişir. Amaç, kalsiyum seviyesini normale döndürmek ve kemik sağlığını korumaktır.

Evde kişisel bakım

• Kalsiyum açısından zengin besinleri her gün tüketmek: süt, yoğurt, peynir, yeşil yapraklı sebzeler, badem ve tahin
• Yeterli D vitamini aldığınızdan emin olmak için güneş ışığından yararlanmak
• Kemikleri güçlendirmek için düzenli yürüyüş ve ağırlık taşıyan egzersizler yapmak
• Sigara ve aşırı alkol tüketiminden kaçınmak

Tıbbi tedaviler

Kalsiyum seviyesi çok düşükse, doktorunuz ağızdan ya da damar yoluyla kalsiyum takviyesi verilmesini önerebilir. Kalsiyum yüksekliğinde ise öncelikle soruna yol açan hastalık tedavi edilir; ayrıca bol su içmek, kalsiyum alımını sınırlamak ve bazı ilaçlarla vücudun kalsiyum kullanımını düzenlemek gerekebilir. Tüm bu tedaviler sağlık profesyoneli gözetiminde yapılmalıdır.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Nadiren, paratiroid bezinin aşırı çalışması gibi durumlarda kalsiyum yüksekliğini düzeltmek için cerrahi tedavi gerekebilir. Bu karar, ilgili uzman doktor tarafından verilir.

Bu durumla yaşamak

Kalsiyum sağlığınızı korumak için dengeli beslenmek, düzenli egzersiz yapmak ve doktorunuzun önerdiği takip planını aksatmamak önemlidir. Kalsiyum takviyesi kullanıyorsanız, önerilen dozu asla aşmayın ve bunu doktorunuzla paylaşın.

Yaşam tarzı ipuçları

• Her öğünde kalsiyum içeren bir yiyeceğe yer verin (süt, yoğurt, elma, ıspanak, badem)
• Denge ve güç egzersizleri yaparak düşme riskini azaltın
• Güneşe kontrollü ve yeterli süre çıkarak D vitamini ihtiyacınızı destekleyin

Diyet ve egzersiz

Kalsiyum, süt ürünleri (süt, yoğurt, peynir), yeşil yapraklı sebzeler (ıspanak, brokoli, lahana), badem, tahin, susam ve kuru fasulye gibi besinlerde bulunur. Ağırlık taşıyan egzersizler (yürüyüş, merdiven çıkma, hafif ağırlık çalışması) kemik yoğunluğunun korunmasına yardımcı olur. Yaşlılarda denge egzersizleri de düşmeleri önlemek için değerlidir.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Kronik ağrı, kısıtlı hareketlilik veya sürekli yorgunluk, kişinin moralini olumsuz etkileyebilir. Bu durumlarda duygusal destek almak, sevdiklerinizle konuşmak ve gerekiyorsa bir psikologdan destek istemek önemlidir.

Önleme

Kalsiyum eksikliğine bağlı sorunların çoğu, dengeli beslenme, D vitamini desteği ve düzenli egzersiz ile önlenebilir. Kalsiyum yüksekliğinin önlenmesi ise altta yatan hastalığın yönetilmesine bağlıdır; bu nedenle düzenli sağlık kontrolleri önemlidir.

Tarama programları

Menopoz sonrası kadınlar ve 65 yaş üstü bireyler için kemik yoğunluğu taraması önerilir. Risk faktörleriniz varsa aile hekiminize danışarak uygun tarama programına katılabilirsiniz.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Kemik erimesi ve buna bağlı kırıklar (özellikle kalça, omurga ve bilek kırıkları)
• Böbrek taşı oluşumu ve böbrek hasarı (yüksek kalsiyumda)
• Düzensiz kalp ritmi ve kalp sorunları
• Sinir sistemi bozuklukları: uyuşma, karıncalanma, hafıza sorunları

Uzun vadeli görünüm

Kalsiyum dengesizlikleri çoğu zaman erken fark edildiğinde başarılı bir şekilde tedavi edilebilir. Beslenme alışkanlıklarını düzenlemek, egzersiz yapmak ve doktorunuzun önerdiği tedaviyi uygulamakla kemik sağlığınızı koruyabilir ve aktif, sağlıklı bir yaşam sürdürebilirsiniz.

Destek bul

Yardım hatları

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.