Asbest ve Kanser

Genel Bakış

Asbest, doğada bulunan ve yalıtım, çatı kaplama, gemi yapımı gibi alanlarda yıllarca kullanılmış lifli bir mineraldir. Küçük asbest lifleri havadan solunduğunda akciğerlerin derinliklerine yerleşebilir. Uzun yıllar sonra bu lifler akciğer dokusunda hasara yol açabilir ve bazı kanser türlerinin gelişme riskini artırabilir.

Asbest kullanımı birçok ülkede yasaklanmış ya da sınırlandırılmıştır. Bu nedenle asbeste bağlı kanserler nadir görülür. Ancak eski binalarda ve bazı iş kollarında hâlâ asbeste maruz kalma riski olduğundan, bu tür kanserler tamamen ortadan kalkmış değildir.

Bu hastalık en çok asbest madeni, inşaat, gemi sökümü, yalıtım ve fabrika işlerinde çalışmış kişilerde görülür. Maruziyet ile hastalık arasında uzun bir süre olduğu için tanı genellikle ileri yaşlarda konur.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Nefes darlığı
• Göğüs veya karın ağrısı
• Geçmeyen öksürük
• Yorgunluk ve halsizlik
• İstemsiz kilo kaybı
• Yüksek ateş ve gece terlemesi

Nedenler

Ana nedenler

• Asbest liflerinin solunması, asbeste bağlı kanserlerin ana nedenidir
• Sigara içmek asbestin akciğer üzerindeki zararlı etkisini büyük ölçüde artırır

Risk faktörleri

• Asbest madenlerinde veya asbest işleme tesislerinde çalışmak
• İnşaat, yıkım, gemi sökümü ve yalıtım sektöründe çalışmak
• Asbest içeren eski binalarda bakım veya tadilat yapmak
• Asbestli ortamda çalışan birinin kıyafetleriyle eve toz taşıması
• Sigara içmek
• Asbestin yoğun olarak kullanıldığı bölgelerde yaşamak

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Göğüs ağrısı veya nefes darlığı günden güne kötüleşiyorsa
• Balgamda kan görülüyorsa
• Açıklanamayan hızlı kilo kaybı varsa

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Uzun süredir devam eden öksürük
• Sürekli yorgunluk ve halsizlik
• Aktiviteler sırasında zorluk çıkaran nefes darlığı

Tanı

Doktor önce size sağlık geçmişinizi ve iş geçmişinizi sorar. Asbest maruziyeti hakkında bilgi alır. Ardından fizik muayene yapar ve solunum sisteminizi dinler. Kesin tanı için görüntüleme yöntemleri ve gerekirse biyopsi kullanılır.

Yapılabilecek testler

• Akciğer röntgeni
• Bilgisayarlı tomografi (BT)
• Solunum fonksiyon testleri
• Balgam örneğinin mikroskopta incelenmesi
• Biyopsi (şüpheli bölgeden doku örneği alınması)

Randevunuzda neler beklenir

Tanı süreci birkaç hafta sürebilir. Doktorunuz yapılacak testlerin size nasıl yapıldığını adım adım anlatacaktır. Sonuçlar çıktığında doktorunuz sizinle görüşüp tedavi seçeneklerini birlikte değerlendirecektir.

Tedavi

Asbeste bağlı kanserlerde tedavi; kanserin türüne, evresine, kişinin genel sağlık durumuna ve tercihlerine göre kişiye özel planlanır. Tedavide onkolog, göğüs cerrahı ve radyasyon onkoloğu gibi uzmanlardan oluşan bir ekip birlikte çalışır.

Evde kişisel bakım

• Sigara içiyorsanız bırakmak için sağlık kuruluşlarından destek almak
• Yeterli dinlenmek ve enerjinizi koruyacak şekilde gününüzü planlamak
• Doktorunuzun önerdiği kontrol randevularına düzenli gitmek
• Nefes darlığını artıran tozlu ve dumanlı ortamlardan kaçınmak

Tıbbi tedaviler

Genel tedavi yaklaşımları; cerrahi ile tümörün çıkarılması, kemoterapi denilen ilaç tedavisi ve radyoterapi denilen ışın tedavisidir. Hangi tedavinin uygulanacağına doktor ekibi karar verir. Kullanılacak ilaçlar ve dozlar, her hastaya özel olarak uzman hekimler tarafından belirlenir ve eczaneden temin edilir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Kanser erken evrede ve tek bir bölgedeyse, cerrahi yöntemle tümörün çıkarılması bir seçenek olabilir. Ameliyat uygunluğu, tümörün yeri ve genel sağlık durumuna göre göğüs cerrahı tarafından değerlendirilir.

Bu durumla yaşamak

Kanser tedavisi gören kişiler için günlük yaşamı planlamak önemlidir. Kendinizi yormadan, yapabildiğiniz aktivitelere odaklanın. Ev işleri ve dışarı çıkma gibi işlerde size yardımcı olacak aile üyelerinizden destek isteyin. Tedavi sürecinde doktorunuzla iletişimi güçlü tutun.

Yaşam tarzı ipuçları

• Nefes egzersizleri yapmak için bir fizyoterapistten destek almak
• Sigara içilen ortamlarda bulunmamak
• Grip ve zatürre aşıları gibi koruyucu aşılarınızı güncel tutmak
• Doktorunuzun önerdiği şekilde düzenli kontrollere gitmek

Diyet ve egzersiz

Dengeli ve protein açısından zengin beslenmek tedavi sırasında gücünüzü korumanıza yardımcı olur. Doktorunuzun onayıyla yürüyüş gibi hafif egzersizler yapmak hem fiziksel hem ruhsal sağlığınızı destekler. Ancak hiçbir egzersiz programına başlamadan önce doktorunuza danışın.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Kanser tanısı kaygı, üzüntü ve belirsizlik duygularına yol açabilir. Bu duyguları yakınlarınızla paylaşmak ve gerekirse bir psikologdan destek almak, süreci daha kolay yönetmenize yardımcı olabilir. Kendinize karşı nazik olun ve duygularınızı bastırmayın.

Önleme

Asbeste bağlı kanserlerin çoğu, asbest liflerinin solunmasıyla oluştuğu için en önemli korunma yolu asbest maruziyetini önlemektir. Asbest içeren eski binaların tadilat veya yıkım işleri, bu konuda eğitimli ve donanımlı ekipler tarafından yapılmalıdır. Asbestli ortamlarda çalışanların koruyucu maske ve kıyafet kullanması da çok önemlidir.

Tarama programları

Asbeste maruz kalmış kişiler için düzenli bir tarama programı herkese önerilmez. Ancak daha önce asbestle temasta bulunduysanız ve özellikle sigara kullandıysanız, doktorunuz belirli aralıklarla akciğer kontrolleri önerebilir. Belirtileriniz olmasa bile bu kontrolleri ihmal etmeyin.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Kanserin akciğerlerden ve akciğer zarından diğer organlara yayılması
• Akciğer dokusunun giderek sertleşmesine bağlı nefes yetmezliği
• Şiddetli göğüs ağrısı ve hareket kısıtlılığı
• Vücutta sıvı birikmesine bağlı şişlikler

Uzun vadeli görünüm

Asbeste bağlı kanserler geç teşhis edilebilir; ancak günümüzde tedavi yöntemlerindeki ilerlemeler sayesinde birçok hasta daha kaliteli ve daha uzun yaşamaktadır. Erken tanı ve uygun tedavi, hastalığın seyrini olumlu yönde değiştirebilir. Umutsuzluğa kapılmadan doktorunuzun önerdiği tedaviye sadık kalmanız ve destek almanız önemlidir.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.