Kanserle Başa Çıkmada Egzersiz: Kendinize Güvenle İyi Bakın

Genel Bakış

Egzersiz, kanser tedavisi gören veya tedavisi bitmiş kişilerin kendilerini daha iyi hissetmelerine yardımcı olan güvenli bir aktivitedir. Tedavinin yan etkileri olan yorgunluk, kaygı ve kas güçsüzlüğüyle başa çıkmayı kolaylaştırır. Egzersiz, kanser tedavisinin yerine geçmez; tedavinizin bir parçası olarak yaşam kalitenizi artırmayı hedefler.

Günümüzde egzersiz, kanser bakımının normal bir parçası olarak görülmektedir. Birçok kanser hastasına, tedavi sırasında ve sonrasında doktorunun onayıyla hafif egzersiz önerilir.

Kanser tanısı almış herkes, yaşına ve fiziksel durumuna uygun bir şekilde egzersizden fayda görebilir. Tedavi gören çocuklar, yetişkinler ve yaşlılar için özel olarak uyarlanmış egzersiz planları yapılabilir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Yorgunluk ve halsizlik
• Kaygı ve depresif ruh hali
• Kas güçsüzlüğü ve dayanıklılık kaybı
• Uyku sorunları
• Eklem ve kas ağrıları

Nedenler

Ana nedenler

• Kemoterapi veya radyoterapinin yan etkileri (yorgunluk, bulantı, halsizlik)
• Kanserin kendisi veya ameliyat sonrası ağrı
• Anemi (kansızlık) nedeniyle enerji düşüklüğü
• Uzun süre hareketsiz kalma ve yatak istirahatine bağlı güç kaybı

Risk faktörleri

• Tedavi sırasında uzun süre hareketsiz kalmak
• Yetersiz ve dengesiz beslenme
• Aşırı dinlenme alışkanlığı
• Daha önce düzenli egzersiz yapmamış olmak
• Düşme korkusu veya egzersizin zararlı olabileceği endişesi

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Egzersiz sırasında göğüs ağrısı, nefes darlığı veya bayılma hissederseniz hemen 112'yi arayın.
• Bir bacakta ani şişlik, ağrı veya kızarıklık fark ederseniz acilen bir sağlık kuruluşuna başvurun.

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Herhangi bir egzersiz programına başlamadan önce onkolog veya aile hekiminizle konuşun.
• Kan değerleriniz düşükse (örneğin kansızlık) veya enfeksiyon riskiniz yüksekse doktorunuzdan egzersiz için onay alın.
• Tedavi sonrası kontrol randevularında egzersiz yapıp yapmadığınızı ve nasıl hissettiğinizi doktorunuzla paylaşın.

Tanı

Egzersiz programı bir tanı gerektirmez. Doktorunuz veya fizyoterapistiniz sağlık durumunuzu, tedavi aşamanızı ve fiziksel kapasitenizi değerlendirerek size en uygun ve güvenli egzersiz seviyesini belirler.

Yapılabilecek testler

• Fizik muayene
• Kan sayımı ve genel sağlık kontrolü
• Yorgunluk ve enerji seviyesinin değerlendirilmesi
• Denge ve kas gücünün basit testleri

Randevunuzda neler beklenir

Doktorunuz veya fizyoterapistiniz size yavaş bir başlangıç seviyesi önerecek ve egzersiz süresini zamanla nasıl artıracağınızı anlatacaktır. Egzersiz sırasında vücudunuzu nasıl dinleyeceğinizi öğrenirsiniz.

Tedavi

Egzersiz, kanser tedavisinin yerine geçmez; kemoterapi, radyoterapi veya cerrahi gibi ana tedavilerinize ek olarak uygulanan destekleyici bir yaklaşımdır. Tedavinizin yan etkileriyle başa çıkmanıza ve kendinizi daha iyi hissetmenize yardımcı olur.

Evde kişisel bakım

• Yürüyüş, hafif esneme veya yüzme gibi düşük yoğunluklu aktivitelerle başlayın.
• Vücudunuzu dinleyin; ağrı veya aşırı yorgunluk varsa dinlenin ve zorlamayın.
• Egzersiz öncesinde, sırasında ve sonrasında yeterince su için.
• Her gün aynı saatte kısa süreli egzersiz rutini oluşturun; 5-10 dakikalık yürüyüşler bile faydalıdır.
• Kendinizi çok yorgun hissettiğiniz günlerde egzersizi bırakmak yerine daha kısa ve daha hafif yapın.

Tıbbi tedaviler

Egzersiz programı doktor, fizyoterapist veya egzersiz uzmanı tarafından planlanmalıdır. Mevcut tıbbi tedaviniz devam ederken egzersiz, bu tedavilerin yan etkilerini hafifletmeye destek olur. Bazı hastalar için denge geliştirme, güçlendirme veya nefes egzersizleri gibi özel programlar da önerilebilir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Ameliyat sonrası dönemde egzersize başlamadan önce mutlaka cerrahınızın veya ilgili doktorunuzun onayını alın. Özellikle lenf bezleri alınmış hastalarda bazı hareketler konusunda özel uyarılar olabilir.

Bu durumla yaşamak

Egzersizi günlük rutininize küçük parçalar halinde ekleyin: kısa yürüyüşler, merdiven çıkma, hafif ev işleri veya bahçe işleri. Önemli olan sürekliliktir; hedef, her gün küçük bir miktar hareket etmektir.

Yaşam tarzı ipuçları

• Uyku düzeninize dikkat edin; egzersiz uyku kalitesini artırır.
• Stresle başa çıkmak için nefes egzersizleri veya meditasyon deneyin.
• Sigara ve alkolden uzak durun.
• Yürüyüş arkadaşı edinerek sosyal bağlarınızı sürdürün.
• Düzenli olarak dinlenmeye de zaman ayırın; denge çok önemlidir.

Diyet ve egzersiz

Dengeli beslenme, egzersizin faydalarını artırır. Yeterli protein, sebze ve meyve tüketin ve bol su için. Egzersiz yapacağınız günlerde ağır ve yağlı yemeklerden kaçının; hafif ve sindirimi kolay yiyecekleri tercih edin.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Egzersiz, kaygı ve depresyon belirtilerini azaltabilir, özgüveninizi artırabilir. Ancak egzersiz, ruhsal destek yerine geçmez. Duygusal zorluklar yaşıyorsanız doktorunuz veya bir psikologdan destek isteyin. Kendinize zarar verme düşünceleriniz varsa veya ciddi bir ruhsal kriz yaşıyorsanız hemen 112'yi arayın.

Önleme

Egzersiz kanseri doğrudan önleyemez, ancak tedavi sırasında ve sonrasında yan etkileri azaltır, genel sağlığı güçlendirir ve bazı kanser türlerinin tekrarlama riskini düşürmeye yardımcı olabilir.

Aşılar

Kanser tedavisi gören kişilerde grip ve zatürre gibi enfeksiyonlara karşı aşılar önerilebilir. Hangi aşıların sizin için uygun olduğunu mutlaka doktorunuza danışın.

Tarama programları

Düzenli kanser taramaları ve kontrol muayeneleri, tedavi sonrası takibin önemli bir parçasıdır. Doktorunuzun önerdiği kontrol programına uyun.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Uzun süre hareketsiz kalmak kas kaybına yol açabilir.
• Yorgunluk ve depresif belirtiler artabilir.
• Eklem sertliği ve denge sorunları gelişebilir.
• Günlük işleri yapmakta zorlanma ve yaşam kalitesinde düşüş görülebilir.

Uzun vadeli görünüm

Egzersiz yapan kanser hastalarının çoğu, kendilerini daha enerjik, güçlü ve umutlu hissettiğini söyler. Tedaviniz ne olursa olsun, doktorunuzla birlikte doğru ve güvenli bir plan belirlediğinizde egzersiz, iyileşme sürecinize olumlu katkı sağlar.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.