Esrar (Marihuana) Sağlık Rehberi

Genel Bakış

Esrar, başta THC maddesi olmak üzere bazı etken maddeler içeren, keyif verici ve bazen de tıbbi amaçla kullanılan bir bitkidir. Bu maddeler beyninize etki ederek kısa süreli rahatlama, neşe veya algı değişikliklerine neden olabilir. Ancak aynı zamanda bağımlılık ve ciddi sağlık sorunları da yaratabilir.

Esrar, dünyada yaygın olarak kullanılan bir uyuşturucudur. Türkiye'de de genç yetişkinler arasında kullanımı görülmekte olup yasal değildir.

Her yaştan kişiyi etkileyebilir. Ancak en çok 15-25 yaş arasındaki gençler ve erkekler risk altındadır. Ailelerinde bağımlılık öyküsü olanlar ve ruhsal sorunları bulunanlar için risk daha yüksektir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Kısa süreli rahatlama ve aşırı neşe hali
• Algı ve zaman duygusunda değişiklikler
• Kalp atışında hızlanma, ağız kuruluğu, gözlerde kızarıklık
• İştah artışı (özellikle tatlı isteği)
• Kaygı, huzursuzluk veya panik hissi

Çocuklarda belirtiler

• Kaza sonucu yenirse sersemlik, dengesizlik, uyku hali veya aşırı huzursuzluk görülebilir.
• Nefes almada zorluk, bayılma gibi belirtiler acil durum sayılır.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Daha belirgin kafa karışıklığı ve unutkanlık
• Denge kaybı ve düşme riski
• Tansiyon düşmesi veya kalp çarpıntısı

Nedenler

Ana nedenler

• Esrar kullanımı çoğunlukla merak, arkadaş baskısı, eğlence veya stresle baş edebilmek için başlar.
• Bazı kişilerde tıbbi amaçla kullanım söz konusu olabilir, ancak bu her zaman doktor kontrolü gerektirir.
• Beyindeki ödül sistemini etkileyerek tekrar kullanma isteği yaratır.

Risk faktörleri

• Genç yaşta kullanmaya başlamak
• Ailede alkol veya uyuşturucu bağımlılığı öyküsü
• Depresyon, anksiyete veya travma öyküsü
• Sosyal çevrenin esrar kullanımını teşvik etmesi

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Yukarıda acil durumda belirtilen şikayetlerden herhangi biriyle karşılaşırsanız 112'yi arayın.
• Kişi aşırı huzursuzsa, saldırgan davranıyorsa veya kendine zarar verme düşüncesi varsa hemen yardım isteyin.

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Esrar kullanımını azaltmak veya bırakmak istiyorsanız
• Kendinizde veya yakınınızda bağımlılık belirtileri (okul/işten soğuma, arkadaşları değiştirme, rol ve sorumlulukları ihmal etme) görüyorsanız
• Kaygı, uyku bozukluğu veya depresyon gibi şikayetleriniz varsa

Tanı

Esrar kullanımının tanısı genellikle doktor ile yapılan açık bir görüşme sonrasında konur. Doktorunuz kullanım alışkanlıklarınızı, kullandığınız maddeleri ve sağlık şikayetlerinizi sorar.

Yapılabilecek testler

• Gerekirse kan veya idrar testleri ile esrar maddesi düzeyine bakılabilir.
• Depresyon veya kaygı gibi eşlik eden sorunlara yönelik anketler uygulanabilir.

Randevunuzda neler beklenir

Doktorunuz sizi dinler, muayenenizi yapar ve size özel bir değerlendirme yapar. Endişelerinizi ve hedeflerinizi konuşarak birlikte bir plan oluşturursunuz. Bu plana mutlaka aileniz veya yakınlarınız dahil edilebilir.

Tedavi

Esrar bağımlılığı tedavi edilebilir. Tedavinin amacı, kişinin esrarsız bir yaşam sürmesine destek olmaktır. Tedavi; görüşme, psikolojik destek ve davranışsal yöntemleri içerir. Tedavide kullanılan bazı ilaçlar bağımlılığı azaltabildiği bilinmekle birlikte, her ilaç ancak doktor tarafından değerlendirme sonrasında önerilebilir.

Evde kişisel bakım

• Esrar kullanmayı bırakmak için kendinize kısa ve gerçekçi hedefler belirleyin.
• Sizi esrar kullanmaya iten ortamlardan uzak durun, sosyal çevrenizi değiştirin.
• Uyku düzeninize dikkat edin; düzenli uyku, bırakma sürecini kolaylaştırır.
• Kendinize spor, hobi gibi keyif verecek yeni uğraşlar bulun.
• Aile üyelerinizden veya güvendiğiniz bir arkadaşınızdan destek isteyin.

Tıbbi tedaviler

Bağımlılık tedavisinde öncelikle psikolojik danışmanlık ve motivasyonel görüşmeler kullanılır. Ayrıca bilişsel davranışçı terapi gibi konuşma terapileri, tekrar kullanmayı önlemede etkilidir. Gerekli durumlarda doktorunuz, ruhsal veya tedaviye yardımcı bazı ilaçlar reçete edebilir; ancak bu ilaçlar herkes için uygun değildir ve mutlaka doktor kontrolünde kullanılmalıdır.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Esrar kullanımı ameliyat planları olan kişilerde anestezi risklerini artırabilir. Ameliyat olacaksanız, doktorunuza esrar kullandığınızı mutlaka söyleyin. Bu durumda cerrahi bir tedavi gerekmez, ancak ameliyat öncesi süreçte kullanımın bırakılması önerilir.

Bu durumla yaşamak

Esrarı bırakma sürecinde bazen huzursuzluk, uykusuzluk, sinirlilik veya üzüntü görülebilir. Bu belirtiler geçicidir. Kendinize zaman tanıyın ve bir günü değil, bütünü düşünün. Her başarılı adım, iyileşme yolunda büyük bir kazanımdır.

Yaşam tarzı ipuçları

• Alkol ve diğer uyuşturuculardan uzak durun.
• Güne başlarken plan yapın ve gününüzü doldurun.
• Yeşilay gibi kuruluşların destek programlarına katılabilirsiniz.
• Düzenli uyuyun, stresi azaltan nefes egzersizleri yapın.

Diyet ve egzersiz

Sağlıklı ve dengeli beslenme, beynin ve vücudun onarılmasına yardımcı olur. Düzenli yürüyüş veya spor yapmak, iyi hissetmenizi sağlar ve bağımlılıkla mücadelede destek olur. Bol su için ve meyve-sebze ağırlıklı beslenin.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Esrar, beynin ruh halini düzenleyen bölgelerini etkiler. Kullanımı depresyon, kaygı ve motivasyon kaybını artırabilir. Bıraktıktan sonra ruh haliniz zamanla iyileşir. Bu süreçte psikolojik destek almak size güç verebilir.

Önleme

Esrar kullanımının tamamen önlenmesi mümkündür. Çocuklara ve gençlere erken yaşta madde kullanımının zararları hakkında doğru bilgi vermek, aile içi iletişimi güçlendirmek ve okulda yapılan eğitim programları bu konuda koruyucudur. Eğer esrar kullanmaya başlamadıysanız, kullanmamanız en iyi korunma yöntemidir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Bağımlılık gelişebilir; günlük yaşamın, eğitimin ve iş hayatının bozulmasına yol açabilir.
• Hafıza, dikkat ve öğrenme üzerine kalıcı olumsuz etkiler olabilir.
• Akciğer hastalıkları, kalp çarpıntısı ve ruhsal rahatsızlıklar ortaya çıkabilir.
• Hamilelikte kullanım, bebeğin gelişimini olumsuz etkiler.

Uzun vadeli görünüm

Esrar bağımlılığı, başta zor gibi görünse de doğru destek ve kararlılıkla tedavi edilebilir. İnsanların büyük bir kısmı tedavi ile sağlıklı bir yaşama döner. Uzun süre esrar kullanmış olsanız bile, bıraktıktan sonra yaşam kaliteniz belirgin şekilde iyileşebilir.

Destek bul

Yerel kuruluşlar

• Yeşilay ↗ · Türkiye
• Yeşilay Danışmanlık Merkezi (YEDAM) · Türkiye

Yardım hatları

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.