Karbapenemaz Üreten Enterobakteriler (CPE) Nedir?

Genel Bakış

CPE, bazı güçlü antibiyotikleri (karbapenemleri) etkisiz hale getiren enzimler üretebilen bir bakteri grubudur. Bu bakteriler normalde bağırsaklarda bulunan E. coli gibi mikropların dirençli hâlleridir. Çoğu zaman hastanede yatan ve bağışıklığı zayıf kişilerde enfeksiyon oluşturabilir.

Tüm dünyada ve Türkiye'de hastanelerde giderek daha sık görülen bir antibiyotik direnç sorunudur. Ancak toplumda görülme sıklığı hastanelere göre çok düşüktür.

En çok hastanede yatan, yoğun bakımda kalan, idrar kateteri (sonda), damar yolu veya solunum cihazı kullanan, uzun süre antibiyotik alan ve bağışıklığı zayıf olan kişileri etkiler.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Çoğu durumda hiçbir belirti olmayabilir; kişi yalnızca taşıyıcıdır.
• İdrar yolu enfeksiyonu belirtileri: idrarda yanma, sık idrara çıkma, idrar kaçırma.
• Akciğer enfeksiyonu belirtileri: öksürük, balgam, nefes darlığı, göğüs ağrısı.
• Yara enfeksiyonu belirtileri: kızarıklık, şişlik, akıntı, kötü koku.
• Genel enfeksiyon belirtileri: ateş, titreme, halsizlik, baş dönmesi.

Çocuklarda belirtiler

• Ateş, huzursuzluk, sürekli ağlama
• Beslenmeyi reddetme veya emmede azalma
• Kusma ve ishal
• Cilt renginde solukluk veya beneklilik

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Kafa karışıklığı, yönelim bozukluğu
• Düşme, denge kaybı
• İdrar kaçırma
• İştahsızlık ve belirgin güçsüzlük
• Ateş olmadan da kötüleşen genel durum

Nedenler

Ana nedenler

• E. coli, Klebsiella gibi Enterobacterales ailesindeki bakterilerin karbapenemaz enzimi üretmesi
• Bu direnç genlerinin bakteriler arasında aktarılması
• Hastane ortamında bakteri bulaşması ve yayılması

Risk faktörleri

• Hastanede, özellikle yoğun bakımda uzun süre kalmak
• Sonda, kateter, solunum cihazı gibi cihazların kullanılması
• Uzun süre veya tekrarlayan antibiyotik kullanımı
• Kronik hastalık veya bağışıklık sisteminin zayıf olması
• İleri yaş

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Yüksek ateş, titreme ve kötüleşen halsizlik varsa
• İdrar yaparken yanma, sık idrara çıkma veya bel ağrısı varsa
• Yaranızda akıntı, kızarıklık ve kötü koku varsa
• Öksürük, balgam ve nefes darlığı geliştiyse

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Hastanede CPE tespit edildiyse, taburcu olduktan sonra kontrol planı yapmak için
• Ameliyat veya herhangi bir tıbbi işlem öncesinde durumunuzu sağlık ekibine bildirmek için
• Diyabet, böbrek hastalığı gibi kronik bir rahatsızlığınız varsa aile hekiminizle bilgilendirme konuşması yapmak için

Tanı

Doktorunuz idrar, kan, balgam, dışkı veya yara sürüntüsü örneği alarak mikrobiyoloji laboratuvarına gönderir. Örnekte üreyen bakterinin CPE olup olmadığı ve hangi antibiyotiklere duyarlı olduğu özel testlerle belirlenir.

Yapılabilecek testler

• Kültür testi: Mikrobun üremesi için örnek alınması
• Antibiyotik duyarlılık testi (antibiyogram): Hangi antibiyotiklerin etkili olduğunun araştırılması
• Karbapenemaz üretimini gösteren özel laboratuvar testleri
• Gerekirse taşıyıcılık taraması için rektal sürüntü örneği

Randevunuzda neler beklenir

Örnek almak birkaç dakika sürer ve genellikle ağrısızdır. Kültür sonucu birkaç gün içinde çıkar. Bu sürede doktorunuz, enfeksiyon riskine göre önlem veya tedavi planlar. Hastanede yatıyorsanız sağlık ekibi eldiven ve önlük gibi temastan korunma önlemleri uygulayabilir.

Tedavi

Eğer sadece taşıyıcıysanız, yani hiçbir belirtiniz yoksa tedavi verilmez. Aktif bir enfeksiyon varsa, tedavi antibiyogram sonuçlarına göre düzenlenir ve genellikle hastane ortamında yapılır.

Evde kişisel bakım

• Doktorunuz kısıtlamadıysa bol sıvı içmek
• Ateş ve ağrıda doktorunuzun önerdiği genel önlemleri uygulamak
• Elleri sabun ve suyla sık yıkamak veya alkol bazlı el dezenfektanı kullanmak
• Doktorunuza danışmadan reçetesiz veya artık kalmış antibiyotik kullanmamak

Tıbbi tedaviler

CPE enfeksiyonu şüphesi olduğunda enfeksiyon hastalıkları uzmanı devreye girer. Tedavi, mikrobiyoloji laboratuvarındaki duyarlılık testlerine göre seçilen bir veya birden fazla antibiyotiğin damar yoluyla verilmesi şeklinde planlanır. Tedavi süresi ve kombinasyonu, enfeksiyonun yerine, şiddetine ve kişisel durumunuza göre değişir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Cerrahi tek başına bir tedavi değildir. Ancak apse (cerahat topluluğu), enfekte yara veya enfekte kateter gibi kaynak varsa, cerrahi drenaj veya kateterin çıkarılması gerekebilir.

Bu durumla yaşamak

CPE taşıyıcısı olmak çoğu kişi için günlük yaşamı kısıtlamaz. Evde bulaşma nadirdir, ancak yine de tuvalet sonrası ve yemek öncesi el hijyenine dikkat edilmelidir. Sağlık kuruluşuna her gittiğinizde CPE taşıdığınızı belirtmeniz doğru tedavi ve enfeksiyon kontrolü için önemlidir.

Yaşam tarzı ipuçları

• Ellerinizi yemeklerden önce ve tuvaletten sonra en az 20 saniye sabunla yıkayın
• Kişisel havlu ve kişisel bakım malzemelerini başkalarıyla paylaşmayın
• Ortak kullanılan yüzeyleri düzenli temizleyin
• Doktorunuzun önerdiği aşıları güncel tutun

Diyet ve egzersiz

Dengeli beslenme ve yeterli uyku bağışıklık sistemini destekler. Aktif enfeksiyon döneminde dinlenme ilk sıradadır; iyileştikçe doktorunuzun onayıyla kısa yürüyüşler gibi hafif aktivitelere başlayabilirsiniz.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Hastanede izolasyon sürecinde kendinizi yalnız veya kaygılı hissedebilirsiniz. Bu duygular son derece normaldir. Bu durumun sizin hatanız olmadığını ve sağlık ekibinin kontrol önlemlerini rutin olarak uyguladığını bilmek rahatlatıcı olabilir. Gerekirse hastane psikoloğu veya aile hekiminizden destek isteyin.

Önleme

Evet, önemli ölçüde önlenebilir. El hijyeni en etkili yöntemdir. Hastanelerin uyguladığı temastan korunma ve izolasyon önlemleri de yayılımı azaltır. Toplumda ise gereksiz antibiyotik kullanmamak ve reçete edilen antibiyotikleri doktor kontrolünde almak çok önemlidir.

Aşılar

CPE'ye özel bir aşı yoktur. Ancak zatürre ve grip gibi bazı enfeksiyonlara karşı koruyan önerilen aşıları güncel tutmak, ek enfeksiyon riskini azaltabilir.

Tarama programları

Hastaneler, yoğun bakım veya yüksek riskli bölümlere yatışlarda, taşıyıcılığı belirlemek için rektal sürüntü veya dışkı örneğiyle tarama yapabilir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Enfeksiyonun kan dolaşımına yayılması (sepsis)
• Septik şok ve organ yetmezliği
• Uzun süreli hastane yatışı
• Tedavi başarısızlığı nedeniyle iyileşmede gecikme

Uzun vadeli görünüm

CPE enfeksiyonları ciddi olabilir, ancak erken tanı, doğru antibiyotik seçimi ve yoğun bakım desteğiyle birçok kişi başarıyla tedavi edilir. Taşıyıcılık durumunda ise çoğu insan hiçbir sorun yaşamadan hayatına devam eder.

Destek bul

Yardım hatları

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.