Kardiyomiyopati (Kalp Kası Hastalığı)

Genel Bakış

Kardiyomiyopati, kalp kasının yapısını ve çalışma düzenini etkileyen bir hastalık grubudur. Kalp kası kalınlaşabilir, incelip gevşeyebilir veya sertleşebilir. Bu durum, kalbin vücuda yeterince kan pompalama gücünü azaltır ve zamanla kalp yetmezliği gibi sorunlara yol açabilir.

Kardiyomiyopati çok nadir bir hastalık değildir. Toplumda her 500 ila 1000 kişiden birini etkilediği tahmin edilmektedir. Ancak birçok kişi hafif belirtiler nedeniyle hastalığın farkında olmayabilir.

Kardiyomiyopati her yaştan, her cinsiyetten ve her kökenden insanda görülebilir. Bazı alt tipleri erkeklerde daha sık görülürken, bazıları hamilelik sonrası ya da çocukluk döneminde ortaya çıkabilir. Aile öyküsü olan kişilerde risk daha yüksektir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Eforla ya da bazen istirahatte ortaya çıkan nefes darlığı
• Göğüs ağrısı veya sıkışma hissi
• Çarpıntı, kalbin hızlı veya düzensiz atması
• Yorgunluk ve halsizlik
• Ayak bileklerinde, ayaklarda veya bacaklarda şişme

Çocuklarda belirtiler

• Bebeklerde beslenirken yorulma ve terleme
• Nefes alırken hırıltı veya hızlı soluk alıp verme
• Kilo alamama veya gelişmede gerilik

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Günlük aktivitelerde çabuk yorulma
• Nefes darlığı ve bacaklarda ödem
• Baş dönmesi, düşme veya denge kaybı

Nedenler

Ana nedenler

• Aileden geçen genetik mutasyonlar (kalıtsal nedenler)
• Koroner arter hastalığı: Kalbi besleyen damarların tıkanması veya daralması
• Yüksek tansiyonun uzun süre kontrol altına alınmaması
• Kalp kapağı hastalıkları
• Kalp kasını etkileyen viral enfeksiyonlar
• Bazı kanser ilaçları veya başka hastalıklarda kullanılan ilaçlar (ilaç ismi verilmez)
• Tiroid bezi bozuklukları, diyabet gibi metabolik hastalıklar

Risk faktörleri

• Ailede kardiyomiyopati veya kalp yetmezliği öyküsü
• Yüksek tansiyon ve diyabet
• Obezite ve hareketsiz yaşam
• Aşırı alkol kullanımı
• Yasadışı madde kullanımı (örneğin kokain)
• Geçirilmiş kalp krizi veya kalp kası iltihabı (miyokardit)

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Göğüs ağrısı, bayılma veya şiddetli nefes darlığı yaşıyorsanız hemen 112'yi arayın veya acil servise gidin.
• Kalp atışlarınızda belirgin düzensizlik ve çarpıntı hissederseniz aynı gün doktorunuza başvurun.
• Bacak, ayak veya karnınızda hızlı bir şişme fark ederseniz geciktirmeden sağlık kuruluşuna gidin.

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Eforla gelen nefes darlığı, çabuk yorulma veya ayak bileği ödemi gibi belirtiler birkaç haftadır sürüyorsa bir aile hekimi veya kardiyoloji uzmanına görünün.
• Ailenizde kardiyomiyopati veya genç yaşta kalp yetmezliği öyküsü varsa düzenli kontrol yaptırın.

Tanı

Doktorunuz önce şikayetlerinizi dinler, aile öykünüzü sorar ve fizik muayene yapar. Muayene sonrası kalp odacıklarındaki büyüme, kapaklardaki sorun veya kalp kasındaki kalınlaşma gibi bulguları görmek için bazı tetkikler isteyebilir.

Yapılabilecek testler

• Elektrokardiyogram (EKG): Kalbin elektrik aktivitesini hızlıca ölçer.
• Ekokardiyografi: Kalbin ultrasonla görüntülenmesidir; kalp kasının yapısını ve pompalama gücünü gösterir.
• Kan testleri: Kalp yetmezliği veya diğer nedenleri ayırt etmek için kullanılır.
• Kalp MR'ı: Kalp kası dokusundaki hasarı detaylı şekilde gösterir.
• Efor testi: Kalbiniz üzerindeki yükü ve ritim değişikliklerini değerlendirir.
• Genetik testler: Ailesel bir tür varsa, bu test aile üyelerine yol gösterebilir.

Randevunuzda neler beklenir

Hastalığın kesinleşmesi için bazen birkaç tetkik yapılması gerekebilir. Bu tetkiklerin çoğu ağrısızdır ve bir kardiyolog tarafından değerlendirilir. Tanı konduktan sonra doktorunuz size özel bir takip planı oluşturacaktır.

Tedavi

Kardiyomiyopatinin kesin bir tedavisi bazı türlerde bulunmamakla birlikte, günümüzde birçok tedavi yöntemi belirtileri kontrol altına alabilmekte, hastalığın ilerlemesini yavaşlatabilmekte ve yaşam kalitesini artırabilmektedir. Tedavi altta yatan nedene, hastalığın tipine ve kişinin genel sağlık durumuna göre kişiselleştirilir.

Evde kişisel bakım

• Hekiminizin önerdiği fiziksel aktivite düzeyine uyun; aşırı efordan kaçının.
• Tuzu azaltın ve işlenmiş gıdalardan uzak durun.
• Alkol ve sigara kullanmayın.
• Günlük kilonuzu ve tansiyonunuzu düzenli olarak ölçün.
• Uyku düzeninize özen gösterin, yeterince dinlenin.

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz hastalığın türüne göre kalbin iş yükünü azaltan, kalp atımını düzenleyen, vücuttaki fazla sıvıyı atan veya pıhtı oluşumunu engelleyen ilaçlar önerebilir. Ayrıca kalp ritmini gözlemlemek için kalp pili, ölümcül ritim bozukluklarında şok atan kalp cihazı (defibratör) gibi cihazlar gerekebilir. İlaçlar ve cihazlar yalnızca doktorunuzun kararıyla kullanılır, kendiniz hiçbir ilacı bırakmayın veya başlamayın.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Bazı durumlarda kalp kapakçıklarına müdahale, tıkanan damarlar için stent veya bypass gibi işlemler planlanabilir. Hastalık çok ilerlemiş ve diğer tedavilere yanıt vermemişse kalp nakli de değerlendirilen bir seçenektir.

Bu durumla yaşamak

Kardiyomiyopati ile yaşarken günlük yaşamınızı enerjinize ve doktorunuzun önerilerine göre düzenlemeniz önemlidir. Düzenli kilo takibi, gün içinde kısa dinlenmeler ve ağır yük kaldırmaktan kaçınmak günlük kalp yükünüzü azaltır.

Yaşam tarzı ipuçları

• Doktorunuzun belirlediği takvime göre düzenli kontrol ve tetkikleri aksatmayın.
• Grip ve zatürre aşılarınızı yaptırın; enfeksiyonlar kalbi zorlayabilir.
• Stresi yönetmek için nefes egzersizleri, meditasyon veya ilgi duyduğunuz hobiler edinin.

Diyet ve egzersiz

Diyetinizde tuz alımını sınırlamak, kan basıncını dengelemek için çok önemlidir. Sebze, meyve, tam tahıl ve yağsız proteinler ağırlıklı bir beslenme önerilir. Fiziksel aktivite açısından ise düzenli, orta tempolu yürüyüşler genellikle güvenlidir; ancak hangi egzersizin size uygun olduğunu mutlaka doktorunuza danışın. Ağır kaldırma ve yarışma tarzı sporlar önerilmez.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Kardiyomiyopati gibi kronik bir hastalıkla yaşamak kaygı, üzüntü ve stres yaratabilir. Bu duygular zaman zaman normaldir, ancak sürekli hale gelirse bir uzmandan destek almak önemlidir. Psikolog veya psikiyatrist desteği, hastalıkla başa çıkma gücünüzü ciddi şekilde artırır.

Önleme

Genetik kaynaklı kardiyomiyopatiyi tamamen önlemek mümkün olmayabilir. Ancak yüksek tansiyonu kontrol altında tutmak, sağlıklı beslenmek, düzenli egzersiz yapmak ve alkolü sınırlamak, hastalığın ilerleyişini ve komplikasyon riskini önemli ölçüde azaltabilir.

Aşılar

Grip ve zatürre aşıları özellikle kalp hastaları için önerilir. Çünkü enfeksiyonlar kalbi ekstra zorlayabilir. Aşı konusunda aile hekiminize veya kardiyoloji doktorunuza danışın.

Tarama programları

Ailesinde genç yaşta kalp hastalığı veya kardiyomiyopati öyküsü olan kişilerin, belirti olmasa bile aile hekimi tarafından değerlendirilmesi ve gerekiyorsa genetik tarama programlarına yönlendirilmesi önerilir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Kalp yetersizliği: Kalbin vücudun ihtiyacını karşılayacak kanı pompalayamaması
• Ciddi ritim bozuklukları ve ani kalp durması
• Kalp içinde kan pıhtısı oluşması ve bunun beyne giderek felce yol açması (inme)
• Kalp kapaklarının yapısında ve işlevinde bozulma

Uzun vadeli görünüm

Kardiyomiyopati ciddi bir hastalıktır, ancak günümüzdeki tedavi seçenekleri sayesinde birçok kişi uzun ve kaliteli bir yaşam sürebilmektedir. Erken tanı, düzenli hekim takibi ve önerilen yaşam tarzı değişiklikleri ile hastalık kontrol altında tutulabilir. Her hastanın seyri farklıdır; bazılarında hastalık yavaş ilerlerken, bazılarında tedavi ile belirtiler büyük ölçüde hafifleyebilir. Umut verici olan şu ki, bilimsel gelişmeler hastalığın yönetimini sürekli iyileştirmektedir.

Destek bul

Yardım hatları

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.