Kalp ve Damar Hastalıkları

Genel Bakış

Kardiyovasküler hastalık; kalbi ve kan damarlarını etkileyen bir grup hastalığın ortak adıdır. En sık görülen türü, kalbi besleyen damarların daralması veya tıkanmasıdır (koroner arter hastalığı). Bu durum kalp krizine, kalp yetmezliğine veya felce yol açabilir.

Evet, çok yaygındır. Dünya Sağlık Örgütü'ne göre kalp ve damar hastalıkları, dünyada en çok ölüme yol açan hastalık grubudur. Ülkemizde de benzer şekilde sık görülür.

Her yaşta görülebilir ancak yaş ilerledikçe daha sık ortaya çıkar. Ailede kalp hastalığı öyküsü olanlar, sigara içenler, diyabeti veya yüksek tansiyonu olanlar daha büyük risk altındadır.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Göğüste ağrı, baskı veya sıkışma hissi
• Nefes darlığı
• Çarpıntı veya düzensiz kalp atışı
• Aşırı yorgunluk
• Bacaklarda, ayaklarda veya karında şişlik
• Baş dönmesi veya bayılma

Çocuklarda belirtiler

• Beslenme güçlüğü
• Kilo alamama
• Dudaklarda veya ciltte morarma
• Çabuk yorulma
• Göğüs ağrısı

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Göğüs ağrısı yerine kafa karışıklığı
• Halsizlik
• Nefes darlığı
• Düşme eğilimi
• Ani davranış değişiklikleri

Nedenler

Ana nedenler

• Damar sertliği ve tıkanıklığı (ateroskleroz)
• Yüksek tansiyon
• Yüksek kolesterol
• Sigara ve tütün kullanımı
• Diyabet (şeker hastalığı)
• Obezite ve hareketsizlik
• Ailevi kalp hastalığı öyküsü

Risk faktörleri

• İleri yaş
• Erkek cinsiyet veya menopoz sonrası kadın olmak
• Ailede erken yaşta kalp hastalığı bulunması
• Stres ve sağlıksız beslenme alışkanlıkları

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Göğüste yeni başlayan veya değişen ağrı
• Dinlenirken ortaya çıkan nefes darlığı
• Bayılma hissi veya bayılma

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• En az yılda bir kez kan basıncı ve kolesterol kontrolü
• Ailede kalp hastalığı varsa düzenli doktor kontrolü
• Şeker hastalığı varsa kalp açısından da değerlendirme

Tanı

Doktorunuz önce şikayetlerinizi dinler, aile öykünüzü alır ve fizik muayene yapar. Ardından kalp ve damar sağlığınızı değerlendirmek için bazı testler isteyebilir. Kesin tanı için genellikle bir kardiyoloji uzmanına yönlendirilebilirsiniz.

Yapılabilecek testler

• Kan testleri (kolesterol, şeker, böbrek ve kalp enzimleri)
• Elektrokardiyografi (EKG)
• Ekokardiyografi (kalp ultrasonu)
• Efor testi (yürüyüş bandı testi)
• Anjiyografi (damar filmi) bazı durumlarda gerekebilir

Randevunuzda neler beklenir

Testler genellikle ağrısızdır. Bazı testlerden önce aç olmanız gerekebilir, bu yüzden doktorunuzun hazırlık talimatlarını uygulayın. Sonuçlara göre doktorunuz tedavi planını sizinle paylaşacaktır.

Tedavi

Kalp damar hastalıkları tedavisinde amaç belirtileri azaltmak, hastalığın ilerlemesini durdurmak ve kalp krizi gibi ciddi olayları önlemektir. Tedavi; sağlıklı yaşam alışkanlıkları, ilaçlar ve bazı durumlarda cerrahi girişimleri içerebilir.

Evde kişisel bakım

• Sigara ve tütün ürünlerinden tamamen uzak durmak
• Doktorunuzun önerdiği şekilde düzenli fiziksel aktivite
• Sağlıklı ve dengeli beslenmek
• Kilonuzu kontrol altında tutmak
• Stres yönetimi ve yeterli uyku

Tıbbi tedaviler

İlaç tedavisi; kan basıncını düşürmek, kolesterolü dengelemek, kalbin iş yükünü azaltmak ve kan pıhtılaşmasını önlemek gibi hedeflere yöneliktir. Hangi ilaçların size uygun olduğuna mutlaka doktorunuz karar vermelidir. Ayrıca bazı durumlarda balonla açma (anjiyoplasti) ve stent takma işlemi de uygulanabilir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

İlaçlar ve yaşam tarzı değişiklikleri yeterli olmadığında; tıkalı damarlar için stent veya bypass cerrahisi, kalp kapakları için onarım veya değiştirme ameliyatı gerekebilir. Bu karar uzman doktorlar tarafından hastanın genel durumuna göre verilir.

Bu durumla yaşamak

Kalp hastalığıyla yaşamak, ilaçlarınızı düzenli almak, kontrollerinizi aksatmamak ve kendinize iyi bakmak demektir. Günlük aktivitelerinizi doktorunuzun önerdiği ölçüde sürdürebilirsiniz. Yorgunluk hissederseniz dinlenin.

Yaşam tarzı ipuçları

• Düzenli yürüyüş veya doktorunuzun uygun gördüğü egzersiz
• Akdeniz tipi beslenme (taze sebze, meyve, tam tahıl, zeytinyağı)
• Tuz ve şeker tüketimini azaltmak
• Alkolü sınırlamak veya bırakmak
• Düzenli uyku ve stres yönetimi

Diyet ve egzersiz

Haftanın çoğu günü 30 dakika orta yoğunlukta yürüyüş kalbiniz için faydalıdır. Beslenmede işlenmiş gıdalar, aşırı tuz ve doymuş yağlardan kaçının. Porsiyonları küçük tutun ve bol su için. Beslenme düzeninizi doktorunuz veya bir diyetisyenle planlamak en iyisidir.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Kalp hastalığı kaygı ve depresyona yol açabilir. Bu tamamen normaldir. Üzüntü veya endişe hissettiğinizde bunu doktorunuzla paylaşmaktan çekinmeyin. Gerekirse profesyonel destek alabilirsiniz.

Önleme

Kalp ve damar hastalıklarının birçoğu önlenebilir. Sağlıklı beslenme, hareketli yaşam, sigara içmemek ve düzenli sağlık kontrolleri en önemli korunma adımlarıdır. Aile öykünüz olsa bile riskinizi azaltmak için yapabileceğiniz çok şey vardır.

Aşılar

Grip ve zatürre (pnömoni) aşıları, kalp hastalığı olanlarda enfeksiyonların kalbe ekstra yük bindirmesini önlemek için önerilebilir. Aşılarla ilgili kararı doktorunuzla konuşunuz.

Tarama programları

Yüksek tansiyon, kolesterol ve şeker taramaları düzenli yapılmalıdır. Özellikle 40 yaş üstünde veya risk faktörü taşıyanlarda yıllık kontrol önerilir. Sağlık Bakanlığı'nın aile hekimliği sisteminde bu kontrolleri yaptırabilirsiniz.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Kalp krizi
• Kalp yetmezliği
• Felç (inme)
• Böbrek hasarı
• Damar tıkanıklığına bağlı uzuv kaybı (nadir)

Uzun vadeli görünüm

Kalp ve damar hastalıkları ciddi bir durum olmasına rağmen, erken tanı ve uygun tedavi ile çoğu insan uzun ve kaliteli bir yaşam sürebilir. Tedavi planınıza uymak, düzenli kontrollerinizi yaptırmak ve sağlıklı alışkanlıklar benimsemek geleceğinizi olumlu yönde değiştirebilir. Umutlu olmak ve kendinize iyi bakmak iyileşmenin önemli bir parçasıdır.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.