Katarakt Nedir? Belirtileri, Tanısı ve Tedavisi

Genel Bakış

Katarakt, göz merceğinin bulanıklaşmasıdır. Göz merceği, ışığı odaklamaya yardımcı olan saydam yapıdır. Katarakt olduğunda bu mercek bulanıklaşır ve görüşün sisli, donuk veya buğulu olmasına yol açar.

Evet, katarakt dünyada görme kaybının önde gelen nedenlerinden biridir. Özellikle 60 yaş üstü kişilerde çok sık rastlanır.

Katarakt çoğunlukla ileri yaştaki yetişkinleri etkiler. Ancak bebeklerde doğuştan da olabilir veya gençlerde göz yaralanması, şeker hastalığı gibi nedenlerle ortaya çıkabilir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Bulanık veya sisli görme
• Renklerin soluk veya sararmış görünmesi
• Gece görmede zorluk
• Parlak ışıkta ve güneşte kamaşma
• Okuma güçlüğü ve gözlük numarasının sık değişmesi
• Tek gözde çift görme

Çocuklarda belirtiler

• Göz bebeğinde beyaz veya gri bir görünüm
• Gözlerin birbirini izlememesi (şaşılık)
• Işığa aşırı duyarlılık
• Bebeğin çevresindeki nesnelere ilgi göstermemesi

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Okuma ve yakın işlerde zorlanma
• Geceleri araç kullanmaktan kaçınma
• Merdiven inerken denge ve derinlik algısında zorluk
• Renklerin soluklaştığını hissetme
• Işıktan rahatsız olma ve gece ışık halesi görme

Nedenler

Ana nedenler

• Yaşlanma (en sık nedendir)
• Göze gelen travma veya yaralanma
• Doğuştan gelen genetik faktörler
• Uzun süre güneş ışığının zararlı UV ışınlarına maruz kalmak
• Sigara içmek

Risk faktörleri

• İleri yaş
• Şeker hastalığı (diyabet)
• Yüksek tansiyon
• Uzun süre kortizonlu ilaç kullanmak
• Daha önce geçirilmiş göz operasyonu veya yaralanma
• Ailede katarakt öyküsü

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Görmede ani ve belirgin azalma
• Gözde ağrı, kızarıklık veya ışığa hassasiyetle birlikte bulanık görme
• Göz travması sonrası görme sorunları

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Bulanık görme, renk solukluğu veya gece görüşünde zorlanma fark ederseniz
• Gözlük numaranız sık sık değişiyorsa
• Günlük aktiviteleriniz görme kalitesinden olumsuz etkileniyorsa

Tanı

Doktorunuz göz bebeğinizi genişleten damlalar damlatıp gözünüzün içini özel bir ışıkla inceleyerek katarakt olup olmadığını anlar. Bu muayene ağrısızdır.

Yapılabilecek testler

• Görme keskinliği testi (harf tablosu ile)
• Yarık lamba muayenesi (göz mikroskobuyla inceleme)
• Göz bebeği genişletilerek yapılan göz dibi muayenesi
• Göz tansiyonu ölçümü

Randevunuzda neler beklenir

Göz muayenesi genellikle 30-60 dakika sürer. Göz bebeğini büyüten damlalar birkaç saat bulanık görmeye ve ışığa hassasiyete neden olabilir. Bu yüzden yanınızda güneş gözlüğü getirmeniz ve bir yakınınızın sizi eve götürmesi iyi olur.

Tedavi

Kataraktın kesin tedavisi ameliyattır. Ameliyatta bulanıklaşan mercek çıkarılır ve yerine yapay mercek (göz içi lens) yerleştirilir. Katarakt ameliyatı genellikle güvenli ve başarılıdır.

Evde kişisel bakım

• Daha parlak veya doğrudan odaklı aydınlatma kullanmak
• Gece araç kullanmaktan kaçınmak
• Okurken büyüteç veya daha büyük puntolu materyaller kullanmak
• Parlak güneşte UV korumalı güneş gözlüğü takmak

Tıbbi tedaviler

Erken dönemde gözlük numarasını değiştirmek veya daha iyi aydınlatma kullanmak gibi yöntemler geçici rahatlama sağlayabilir, ancak kataraktı ortadan kaldırmaz. Şu anda kataraktı iyileştirdiği kanıtlanmış bir ilaç veya göz damlası bulunmamaktadır. Ameliyat, tek kalıcı tedavi seçeneğidir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Katarakt okuma, araba kullanma, merdiven çıkma gibi günlük aktivitelerinizi engellediğinde veya yaşam kalitenizi belirgin şekilde düşürdüğünde ameliyat düşünülür. Ameliyat zamanına doktorunuzla birlikte karar verilir.

Bu durumla yaşamak

Kataraktla yaşarken evde yeterli ve doğru aydınlatma kullanın, gece dışarı çıkarken el feneri taşıyın ve merdivenleri mutlaka korkuluktan tutarak inip çıkın. Yakınlarınıza görme zorluğunuzu anlatarak destek isteyebilirsiniz.

Yaşam tarzı ipuçları

• Göz kontrolünüzü düzenli yaptırın
• UV korumalı güneş gözlüğü takın
• Sigara içiyorsanız bırakmak için destek alın
• Şeker hastalığı ve tansiyon gibi kronik rahatsızlıklarınızı kontrol altında tutun

Diyet ve egzersiz

Antioksidan vitaminler açısından zengin, bol sebze ve meyve tüketmek göz sağlığını genel olarak destekler. Düzenli yürüyüş gibi hafif egzersizler genel sağlığınızı iyileştirir, ancak doğrudan kataraktı önlediği kesin değildir. Dengeyi korumak için evde düşme riskine karşı önlem almak önemlidir.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Görme azalması kişiyi sosyal olarak yalnızlaştırabilir ve kaygı, mutsuzluk yaratabilir. Katarakt tedavi edilebilir bir hastalıktır. Bu süreçte hislerinizi ailenizle ve doktorunuzla paylaşın. Gerekirse psikolojik destek almaktan çekinmeyin.

Önleme

Kataraktın tamamen önlenmesi her zaman mümkün olmayabilir. Ancak sigara içmemek, güneş gözlüğü kullanmak ve diyabet gibi altta yatan hastalıkları iyi kontrol etmek kataraktın daha geç ortaya çıkmasına yardımcı olabilir.

Tarama programları

Düzenli göz muayenesi, kataraktın erken fark edilmesini sağlar. 40 yaşından sonra her 2-4 yılda bir, 65 yaşından sonra ise her 1-2 yılda bir göz doktoruna muayene olmanız önerilir. Ailenizde katarakt öyküsü varsa daha sık kontrol yaptırmanız faydalı olabilir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Görme kaybı giderek artar ve günlük yaşam zorlaşır
• Düşme ve kırık riski artar
• İleri katarakt nadiren göz tansiyonuna veya iltihabına yol açabilir

Uzun vadeli görünüm

Katarakt ameliyatı çok başarılıdır ve çoğu kişi ameliyattan sonra net görüşüne kavuşur. Erken teşhis ve uygun tedavi ile bağımsız ve kaliteli bir yaşam sürdürmek mümkündür. Umutlu olun; doktorunuz bu yolculukta size eşlik edecektir.

Destek bul

Uluslararası kuruluşlar

• Dünya Sağlık Örgütü (WHO) ↗
• Uluslararası Körlüğü Önleme Kurumu (IAPB) ↗

Yerel kuruluşlar

• T.C. Sağlık Bakanlığı ↗ · Türkiye

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.