Kadınlarda Meme Kanseri: Nedenleri, Belirtileri ve Destek

Genel Bakış

Meme kanseri, meme dokusundaki hücrelerin kontrolsüz şekilde çoğalmasıyla başlayan bir hastalıktır. Erken evrede genellikle belirti vermez ve düzenli taramalarla yakalanabilir. Bu yazı, meme kanserinin nedenleri, belirtileri, tedavi yöntemleri ve yaşam kalitesi hakkında sade bir anlatımla bilgi vermek için hazırlanmıştır. Bu bilgiler kesin tanı koymak için değil, bilinçlenmenize yardımcı olmak içindir.

Meme kanseri, kadınlarda en sık görülen kanser türlerinden biridir. Türkiye'de de kadınlarda en sık teşhis edilen kanserler arasındadır.

Meme kanseri çoğunlukla kadınları etkiler, ancak nadir de olsa erkeklerde de görülebilir. Yaş ilerledikçe risk artar; çoğunlukla 50 yaş sonrasında tanı konur.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Memede ele gelen sertlik veya kitle
• Meme başında çekilme, çökme veya yara
• Memede veya koltuk altında şişlik
• Meme cildinde portakal kabuğu görünümü, kızarıklık veya kalınlaşma
• Meme başından kanlı veya kendiliğinden akıntı gelmesi
• Bir memede boyut veya şekil değişikliği

Çocuklarda belirtiler

• Meme kanseri çocuklarda yok denecek kadar nadirdir. Ergenlik döneminde meme dokusundaki normal gelişmeler kitle gibi hissedilebilir; bu durumda bir çocuk doktoruna danışmak uygundur.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• İleri yaşta meme dokusunun yağ dokusu ile yer değiştirmesi nedeniyle kitleler daha kolay hissedilebilir.
• Yaşlı bireylerde memede değişiklikler fark edildiğinde zaman kaybetmeden doktora gitmek önemlidir.

Nedenler

Ana nedenler

• Meme kanseri, tek bir nedene bağlı değildir. Hücrelerin DNA'sında oluşan değişiklikler (mutasyonlar) sonucu hücreler kontrolsüz şekilde çoğalmaya başlar.
• Bu mutasyonlar kalıtsal olabileceği gibi yaşam boyunca da ortaya çıkabilir.

Risk faktörleri

• Kadın olmak
• Yaşın ilerlemesi (özellikle 50 yaş üstü)
• Ailede meme veya yumurtalık kanseri öyküsü
• BRCA1 veya BRCA2 gibi genlerde kalıtsal mutasyonlar
• Erken adet görme (12 yaşından önce) ve geç menopoza girme (55 yaşından sonra)
• Hiç doğum yapmamak veya ilk doğumu 30 yaşından sonra yapmak
• Uzun süre menopoz sonrası hormon ilacı kullanmak
• Fazla kilolu veya obez olmak
• Alkol tüketimi
• Hareketsiz yaşam tarzı

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Yeni ortaya çıkan ve ele gelen herhangi bir kitle, meme başı akıntısı, meme cildinde çekinti veya kızarıklık gibi belirtiler için en kısa sürede bir sağlık kuruluşuna başvurun.

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• 40 yaşından itibaren düzenli meme taraması yaptırın. Ailede meme kanseri öyküsü varsa, taramalara daha erken yaşta başlamak için doktorunuza danışın.

Tanı

Meme kanseri tanısı; doktorun tıbbi öyküyü dinlemesi, meme muayenesi yapması ve ardından gerekli görüntüleme yöntemlerini uygulamasıyla konur. Kesin tanı için biyopsi adı verilen küçük bir doku örneğinin incelenmesi gerekir.

Yapılabilecek testler

• Klinik meme muayenesi
• Mamografi (meme röntgeni)
• Ultrasonografi (USG)
• Gerektiğinde manyetik rezonans görüntüleme (MR)
• Biyopsi (iğne ile meme dokusundan örnek alınması)
• Biyopsi örneğinde hormonal ve genetik testler

Randevunuzda neler beklenir

Muayene sırasında doktorunuz size bazı sorular sorar ve meme ile koltuk altlarınızı inceler. Görüntüleme tetkikleri ağrısızdır. Biyopsi sırasında hafif bir rahatsızlık hissedilebilir. Tanı süreci birkaç gün sürebilir; sonuçlanınca doktorunuz size yanıtları ayrıntılı şekilde anlatacaktır.

Tedavi

Meme kanseri tedavisi; kanserin türüne, evresine, kişinin genel sağlık durumuna ve tercihlerine göre kişiye özel olarak planlanır. Günümüzdeki gelişmiş tedavi yöntemleri sayesinde meme kanseri büyük oranda kontrol altına alınabilmektedir.

Evde kişisel bakım

• Doktorunuzun önerdiği kontrollere düzenli gitmek
• Tedavi planına uymak ve ilaçları önerilen şekilde kullanmak
• Besleyici ve dengeli beslenmeye özen göstermek
• Yeterli dinlenmek ve uykuya dikkat etmek
• Sigara içmemek, alkolden kaçınmak
• İhtiyaç duyduğunuzda psikolojik destek almaktan çekinmemek

Tıbbi tedaviler

Tedavide cerrahi, ışın tedavisi (radyoterapi), ilaç tedavileri (kemoterapi, hedefe yönelik tedavi, hormon tedavisi, immünoterapi) tek başına veya birlikte uygulanabilir. Hangi yöntemin kullanılacağına doktorunuz; tümörün özelliklerine, hastalığın evresine ve genel sağlık durumunuza göre karar verir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Cerrahi, meme kanseri tedavisinde en sık kullanılan yöntemlerden biridir. Bazı durumlarda memedeki tümör çevresindeki sağlam dokuyla birlikte çıkarılabilir; bazı durumlarda memenin tamamının alınması gerekebilir. Cerrahinin kapsamı tümörün büyüklüğüne ve yayılımına göre değişir. Doktorunuz, memenin yeniden yapılandırılması seçenekleri hakkında da size bilgi verecektir.

Bu durumla yaşamak

Meme kanseri tedavisi bittikten sonra düzenli kontroller devam eder. Yorgunluk, uyku düzeninde değişim, kolda ödem (şişlik) gibi etkiler görülebilir. Bu durumlarda doktorunuz veya fizyoterapistinizle çalışmak, günlük yaşamı kolaylaştırır.

Yaşam tarzı ipuçları

• Haftada en az 150 dakika orta tempolu yürüyüş hedefleyin (doktorunuzun onayıyla)
• Fazla kilolardan korunmaya çalışın
• Alkolden uzak durun veya tüketimi sınırlayın
• Sigara kullanıyorsanız bırakmanın yolları için doktorunuza danışın
• Stresle başa çıkmak için derin nefes egzersizleri, meditasyon veya hobiler edinin

Diyet ve egzersiz

Dengeli bir beslenme planı, tedavi sonrası iyileşmeyi destekler. Bol sebze, meyve, tam tahıllar ve sağlıklı proteinler tüketmek; işlenmiş gıdalardan ve şekerli içeceklerden uzak durmak genel sağlığı olumlu etkiler. Egzersiz, enerjiyi artırır ve tedavinin yan etkilerini hafifletebilir.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Meme kanseri tanısı ve tedavisi; kaygı, üzüntü, korku ve stres gibi duygulara yol açabilir. Bu duygular normaldir ve bu süreçte psikolojik destek almak çok değerlidir. Eğer kendinize veya başkalarına zarar verme düşünceleri yaşıyorsanız, vakit kaybetmeden 112'yi arayın veya en yakın acil servise başvurun.

Önleme

Meme kanserini tamamen önlemek mümkün olmamakla birlikte, bazı risk faktörlerini azaltmak için adımlar atılabilir. Düzenli tarama ile erken teşhis mümkündür ve tedavi başarısı artar.

Aşılar

Meme kanserine karşı şu anda koruyucu bir aşı bulunmamaktadır.

Tarama programları

Türkiye'de Sağlık Bakanlığı, 40-69 yaş arası kadınlara 2 yılda bir ücretsiz mamografi taraması önermektedir. KETEM (Kanser Erken Teşhis, Tarama ve Eğitim Merkezi) veya aile sağlığı merkezlerinden bu hizmete ulaşılabilir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Tümörün çevre meme dokusuna ve koltuk altı lenf bezlerine yayılması
• Kemik, karaciğer, akciğer veya beyin gibi uzak organlara metastaz (sıçrama) yapması
• Tedavi edilmediğinde hastalığın ilerlemesi ve yaşam kalitesinin ciddi şekilde düşmesi

Uzun vadeli görünüm

Erken evrede yakalanan meme kanserinde iyileşme oranları oldukça yüksektir. Tedavideki ilerlemeler sayesinde ileri evre meme kanseri bile kontrol altına alınabilmekte ve uzun yıllar kaliteli yaşam sürdürülebilmektedir. Umutlu olmak için pek çok neden vardır.

Destek bul

Uluslararası kuruluşlar

• Dünya Sağlık Örgütü (WHO)

Yerel kuruluşlar

• Sağlık Bakanlığı Kanser Daire Başkanlığı · Türkiye
• KETEM (Kanser Erken Teşhis, Tarama ve Eğitim Merkezi) · Türkiye

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.