Gut Hastalığının Nedenleri

Genel Bakış

Gut, eklemlerde ani ve şiddetli ağrı, kızarıklık ve şişliğe yol açan bir iltihaplı eklem hastalığıdır. Vücudumuzda ürik asit adı verilen bir madde biriktiğinde, bu madde eklemlerde iğne benzeri kristallere dönüşebilir. Bu kristaller eklem içinde iltihaba neden olarak gut ataklarına yol açar.

Evet, gut dünyada ve Türkiye'de sık görülen bir hastalıktır. Özellikle 40 yaş üstü erkeklerde daha yaygındır, kadınlarda ise menopozdan sonra daha sık görülür.

Gut her yaşta görülebilir ancak en çok 40-60 yaş arası erkekleri etkiler. Kadınlarda menopoz sonrası risk artar. Ailesinde gut olanlar, fazla kilolu olanlar, böbrek hastalığı veya yüksek tansiyonu bulunanlar risk altındadır.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Aniden başlayan, genellikle gece olan şiddetli eklem ağrısı (sıklıkla ayak başparmağı)
• Etkilenen eklemde kızarıklık, şişlik ve sıcaklık hissi
• Eklemde dokunmaya ve en hafif temasa karşı aşırı hassasiyet
• Eklem bölgesinde ciltte parlak ve gergin görünüm
• Yorgunluk ve bazen hafif ateş

Nedenler

Ana nedenler

• Vücudun ürik asidi fazla üretmesi
• Böbreklerin ürik asidi yeterince hızlı atamaması
• Pürin içeriği yüksek besinlerin fazla tüketilmesi (kırmızı et, sakatat, bazı deniz ürünleri, alkol özellikle bira)
• Bazı hastalıklar (böbrek yetmezliği, diyabet, metabolik sendrom) ve bazı ilaçlar (idrar söktürücüler) ürik asit seviyesini yükseltebilir.

Risk faktörleri

• Ailede gut hastalığı öyküsü
• Erkek olmak ve 40 yaş üzerinde olmak
• Aşırı kilo veya obezite
• Alkollü içecekler, özellikle bira tüketimi
• Kırmızı et, sakatat ve bazı deniz ürünlerinden zengin beslenme
• Yüksek tansiyon, diyabet, böbrek hastalığı
• İdrar söktürücü ilaç kullanımı

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Eklem ağrısı ile birlikte ateş, titreme veya genel durum bozukluğu varsa
• Eklemde çok şiddetli ağrı ve şişlik varsa ve dokunmaya bile dayanamıyorsanız
• Gut kriziniz evde uyguladığınız önlemlere rağmen geçmiyorsa veya tekrarlıyorsa

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Eklemde tekrarlayan ağrı, şişlik veya kızarıklık yaşıyorsanız
• Gut tanısı aldıysanız ve ürik asit seviyenizi kontrol ettirmek istiyorsanız
• Beslenme ve yaşam tarzı değişiklikleri konusunda doktorunuza danışmak istiyorsanız

Tanı

Doktorunuz önce şikayetlerinizi dinleyecek ve eklemlerinizi muayene edecektir. Ardından kesin tanı için bazı testler isteyebilir.

Yapılabilecek testler

• Kan testi ile ürik asit düzeyinin ölçülmesi (ancak kan değeri her zaman hastalıkla uyumlu olmayabilir)
• Eklem sıvısı testi: Etkilenen eklemden ince bir iğneyle sıvı örneği alınır ve mikroskopta ürik asit kristalleri aranır
• Ultrason veya direkt grafi gibi görüntüleme yöntemleri eklemde kristal birikimini ve hasarı gösterebilir

Randevunuzda neler beklenir

Eklem sıvısı testi, gut tanısı için en güvenilir yöntemdir. İşlem birkaç dakika sürer ve genellikle lokal anestezi ile yapılır. Hafif bir basınç hissi duyabilirsiniz, ancak çoğu kişi bu işlemi kolayca tolere eder. Sonuçlara göre doktorunuz size tanı ve tedavi planını anlatacaktır.

Tedavi

Gut tedavisinin iki temel amacı vardır: Akut atağı hızlıca kontrol altına almak ve gelecekteki atakları önlemek. Tedavi, ilaçlar, beslenme düzenlemeleri ve yaşam tarzı değişiklikleri ile birlikte yürütülür. Doktorunuz size en uygun tedaviyi planlayacaktır.

Evde kişisel bakım

• Ağrıyan eklemi dinlendirin ve mümkünse yukarı kaldırın
• Buzu ince bir bezle sararak 15-20 dakika ekleme uygulayın (doğrudan cilde koymayın)
• Bol su için; günde en az 8-10 bardak
• Atak sırasında alkol ve şekerli içeceklerden kaçının
• Dar ayakkabı giymeyin, ağrıyan bölgeye baskı yapmayın

Tıbbi tedaviler

Akut gut atağını hafifletmek için doktorunuz anti-enflamatuvar ilaçlar önerebilir. Atakları önlemek için ürik asit seviyesini düşüren ilaçlar da reçete edilebilir. Bu ilaçlar yalnızca doktor kontrolünde kullanılmalıdır. Hangi ilacın sizin için uygun olduğuna ve dozuna doktorunuz karar vermelidir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Gut hastalığında ameliyat genellikle gerekmez. Ancak çok ilerlemiş vakalarda eklem hasarını onarmak veya büyük ürik asit birikintilerini (tofüs) almak için cerrahi düşünülebilir. Bu tür bir durum nadirdir ve doktorunuz sizi yönlendirecektir.

Bu durumla yaşamak

Gut ile yaşam, düzenli ilaç kullanımı ve sağlıklı alışkanlıklarla büyük ölçüde normal bir yaşam sürmenize olanak tanır. Ataklar gelip geçici olabilir, ancak doğru tedavi ve yaşam tarzı önlemleriyle kontrol altına alınabilir.

Yaşam tarzı ipuçları

• Düzenli egzersiz yapın (yürüyüş, yüzme gibi eklemleri zorlamayan aktiviteler)
• Sağlıklı kilonuzu koruyun, ani kilo vermekten kaçının
• Günlük yeterli su için
• Alkol, özellikle bira tüketimini sınırlayın veya bırakın
• Pürin içeriği yüksek gıdaları (sakatat, kırmızı et, bazı deniz ürünleri) azaltın

Diyet ve egzersiz

Sebze, meyve, tam tahıl ve az yağlı süt ürünleri açısından zengin bir beslenme düzeni edinin. Kırmızı et ve şekerli içecekleri azaltın. Haftanın çoğu günü en az 30 dakika orta tempoda yürüyüş yapmayı hedefleyin.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Gut atakları şiddetli ağrıya neden olarak kaygı, uyku sorunu ve stres yaratabilir. Bu duygularla başa çıkmak için doktorunuzla konuşabilir, gevşeme egzersizleri yapabilir veya sevdiklerinizden destek alabilirsiniz.

Önleme

Gut tamamen önlenebilir bir hastalık olmasa da atakların sıklığını ve şiddetini azaltmak mümkündür. Sağlıklı beslenme, ideal kilo, bol su tüketimi, alkol ve pürinden zengin gıdalardan kaçınma riski belirgin şekilde azaltır.

Aşılar

Gut hastalığına özel bir aşı bulunmamaktadır. Ancak grip, zatürre gibi genel aşılarınızı güncel tutmak, enfeksiyonlara bağlı eklem sorunları riskini azaltmaya yardımcı olabilir.

Tarama programları

Risk grubundaysanız düzenli sağlık kontrolleri yaptırmanız ve kan ürik asit seviyenizi takip ettirmeniz faydalıdır. Aile hekiminiz veya doktorunuz size uygun bir kontrol planı oluşturabilir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Tekrarlayan gut atakları nedeniyle eklemde kalıcı hasar ve şekil bozukluğu
• Cilt altında ürik asit kristallerinin birikmesiyle tofüs adı verilen sert nodüller oluşabilir
• Böbrek taşları ve böbrek fonksiyonlarında bozulma

Uzun vadeli görünüm

Gut iyi yönetilebilen bir hastalıktır. Düzenli tedavi ve sağlıklı yaşam alışkanlıklarıyla ataklar kontrol altına alınabilir, eklem hasarı önlenebilir ve günlük yaşamınız aksamadan devam edebilir. Erken tanı ve uygun tedavi ile sonuçlar oldukça başarılıdır.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.