Boyun Kaynaklı Baş Ağrısı (Servikojenik Baş Ağrısı)

Genel Bakış

Boyun kaynaklı baş ağrısı, aslında başın değil boynun sorunlarından ortaya çıkan bir ağrıdır. Boyundaki eklem, kas veya sinirlerdeki bir problem, ağrının başa yansımasına yol açar. Bu ağrı genellikle başın arka kısmından başlayıp tepeye, şakağa veya göz çevresine yayılabilir.

Toplumda görülen baş ağrılarının azımsanmayacak bir kısmı boyun kaynaklıdır. Özellikle boyun ağrısı çeken kişilerde daha sık görülür.

Daha çok orta yaş ve üzeri kişilerde görülür. Uzun süre bilgisayar veya telefon kullananlar, kötü duruş alışkanlığı olanlar, boyun fıtığı veya boyun kireçlenmesi bulunanlar risk altındadır.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Genellikle tek taraflı, başın arkasında veya şakakta hissedilen baş ağrısı
• Boyun ağrısı ve boynun hareket ettirilmesinde zorluk
• Ağrının boyun hareketleriyle, öne eğilmeyle veya uzun süre aynı pozisyonda kalmakla artması
• Başın arkasından öne doğru yayılan ağrı
• Göz çevresinde ağrı veya baskı hissi
• Boyun kaslarında gerginlik ve hassasiyet
• Bazen hafif bulantı, ışığa veya sese duyarlılık

Çocuklarda belirtiler

• Çocuklarda boyun kaynaklı baş ağrısı daha az görülür
• Çanta taşırken boynu zorlamak, tablet veya telefona uzun süre eğilerek bakmak ağrıyı tetikleyebilir
• Belirtiler çoğunlukla boyun ağrısı, başın arka kısmında ağrı ve okulda dikkat dağınıklığı şeklinde olur

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Yaşla birlikte boyun eklemlerindeki aşınmaya bağlı olarak daha sık görülür
• Baş ağrısına baş dönmesi ve denge sorunları eşlik edebilir
• Ağrı daha çok boynun üst kısmından başlayarak arkaya ve yanlara yayılabilir

Nedenler

Ana nedenler

• Boyun omurları arasındaki eklemlerde zorlanma veya aşınma
• Boyun fıtığı veya omurga kanalında daralma
• Boyun kaslarındaki spazm ve gerginlik
• Boyun travması (örneğin araç kazasında boynun ani savrulması)
• Uzun süre sabit pozisyonda kalma (bilgisayar başında, tekstil tezgahında vb.)
• Kötü duruş alışkanlıkları
• Uyurken boynu zorlayan yastık veya pozisyon

Risk faktörleri

• Uzun süre bilgisayar, telefon veya tablet kullanımı
• Masa başı işlerde çalışmak ve hareketsiz yaşam
• Stres ve anksiyete
• Boyun kireçlenmesi (osteoartrit)
• Daha önce boyun veya omurga ameliyatı geçirmiş olmak
• Sigara kullanımı (ağrı ve doku iyileşmesini olumsuz etkiler)

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Baş ağrısı aniden, çok şiddetli bir şekilde başladıysa
• Baş ağrısıyla birlikte ateş, boyun tutulması, kusma veya şuur değişikliği varsa
• Bir kaza veya düşme sonrası baş ağrısı geliştiyse
• Baş ağrısına konuşma, görme, denge veya güç kaybı eşlik ediyorsa

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Baş ağrısı sıklaştıysa veya şiddeti giderek artıyorsa
• Boyun hareketleri kısıtlandıysa ve bu durum günlük yaşamı etkiliyorsa
• Ağrı, basit ağrı kesicilere (doktorunuzun önerdiği) rağmen geçmiyorsa
• Ağrı, uyku düzenini veya iş performansını bozuyorsa

Tanı

Doktorunuz öncelikle ağrının öyküsünü dinler: ağrının nerede başladığını, nasıl yayıldığını, nelerin artırdığını ve nelerin azalttığını sorar. Ardından boynunuzu ve başınızı fiziksel olarak muayene eder. Boynunuzu hareket ettirmenizi, bazı bölgelere bastırmasını isteyebilir. Genellikle tanı için görüntüleme gerekmez; ancak başka bir neden düşünülürse bazı testler yapılabilir.

Yapılabilecek testler

• Fizik muayene (boyun hareket açıklığı, hassas noktalar, duruş değerlendirmesi)
• Boyun eklemlerine yönelik özel muayene manevraları
• Gerekirse manyetik rezonans görüntüleme (MR) veya bilgisayarlı tomografi (BT)
• Bazı durumlarda düz röntgen veya kan testleri (başka hastalıkları dışlamak için)

Randevunuzda neler beklenir

Doktorunuz ağrınızı dinleyecek, boynunuzu ve başınızı muayene edecek. Bu muayene sırasında ağrınızın tetiklenmesi normaldir. Tanı genellikle daha ilk görüşmede konulabilir. Gerekirse sizi fizik tedavi veya nöroloji uzmanına yönlendirebilir.

Tedavi

Boyun kaynaklı baş ağrısının tedavisi, altta yatan boyun sorununu gidermeye yöneliktir. Amaç; ağrıyı azaltmak, boyun hareketlerini iyileştirmek ve ağrının tekrar etmesini engellemektir. Tedavi çoğunlukla ilaç dışı yöntemlerle başlar ve hastanın aktif katılımı çok önemlidir.

Evde kişisel bakım

• Günde birkaç kez boynunuza sıcak veya soğuk kompres uygulamak (doktorunuz veya eczacınız size hangi yöntemin uygun olduğunu söyleyebilir)
• Boynunuzu zorlamadan, yavaşça yapılan germe ve gevşeme egzersizleri
• Çalışma masanızı ve ekran yüksekliğini ergonomik hale getirmek
• Boynunuzu destekleyen düz veya boyun yastığı kullanmak
• Uzun süre hareketsiz kalmamak; her 30-45 dakikada bir kısa yürüyüş veya esneme molası vermek
• Stresi azaltmaya yönelik nefes egzersizleri veya rahatlama teknikleri

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz boyun kaslarını gevşetmek için kas gevşetici ilaçlar, ağrıyı kontrol altına almak için ağrı kesiciler veya anti-romatizmal ilaçlar önerebilir. Bunların dışında fizik tedavi uygulamaları (sıcak-soğuk, ultrason, elektriksel stimülasyon), manuel terapi, masaj, boyun güçlendirme ve germe programları oldukça etkilidir. Bazı durumlarda boyun eklemlerine yapılan lokal enjeksiyonlar veya sinir blokları da uygulanabilir. Hangi tedavinin size uygun olduğunu doktorunuz belirler.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Cerrahi çok nadir bir seçenektir. Boyun fıtığı, omurilik basısı veya ciddi omurga darlığı gibi yapısal bir sorun bulunursa ve diğer tedavilere cevap alınamazsa cerrahi düşünülebilir. Ameliyat kararı mutlaka beyin ve sinir cerrahisi uzmanının değerlendirmesiyle alınmalıdır.

Bu durumla yaşamak

Boyun kaynaklı baş ağrısıyla yaşarken günlük rutininizi kendinize göre uyarlamak önemlidir. Ağrıyı tetikleyen hareketlerden kaçının, ancak boynu tamamen hareketsiz tutmayın. Basit egzersizler ve doğru duruşla ağrıyı önemli ölçüde azaltabilirsiniz.

Yaşam tarzı ipuçları

• Duruşunuza dikkat edin: kulak, omuz ve kalça aynı hizada olsun
• Bilgisayar, tablet ve telefon ekranını göz hizasında tutun
• Kulak ile omuz arasında telefon sıkıştırmayın
• Yüksek ve sert yastıklardan kaçının; boynu nötr pozisyonda destekleyen bir yastık kullanın
• Uzun süre aynı pozisyonda kalmayın; gün içinde sık sık pozisyon değiştirin
• Stres yönetimi için nefes egzersizleri, meditasyon veya sevdiğiniz aktivitelere vakit ayırın

Diyet ve egzersiz

Düzenli yürüyüş, yüzme ve hafif tempolu egzersizler boyun kaslarını güçlendirir ve genel ağrı kontrolüne katkı sağlar. Dengeli beslenme, yeterli su içmek ve düzenli uyku da ağrıyla baş etmeyi kolaylaştırır. Boynu zorlayan ani egzersizlerden kaçınmak gerekir.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Kronik ağrı, sürekli rahatsızlık hissi nedeniyle yorgunluk, sinirlilik, endişe ve moral bozukluğu yaratabilir. Bu durumun sizin suçunuz olmadığını bilmeniz önemlidir. Duygusal olarak zorlandığınızı hissederseniz bir psikolog veya psikiyatristten destek almaktan çekinmeyin.

Önleme

Boyun kaynaklı baş ağrısını tamamen önlemek her zaman mümkün olmasa da, boynunuzu zorlayan alışkanlıkları değiştirmek, düzenli egzersiz yapmak ve duruşunuza dikkat etmek ağrıların sıklığını ve şiddetini önemli ölçüde azaltabilir.

Aşılar

Boyun kaynaklı baş ağrısını önleyen bir aşı bulunmamaktadır.

Tarama programları

Bu durum için özel bir tarama testi önerilmez. Ancak baş ağrınız varsa, altta yatan nedenin belirlenmesi için düzenli doktor kontrolü faydalıdır.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Baş ağrıları sürekli hale gelerek yaşam kalitesini düşürebilir
• Boyun hareketlerinde kısıtlılık ve kas güçsüzlüğü gelişebilir
• Uyku sorunları ortaya çıkabilir
• Kronik ağrı, endişe ve depresyona zemin hazırlayabilir
• İş ve sosyal hayatta verimlilik azalabilir

Uzun vadeli görünüm

Boyun kaynaklı baş ağrısı doğru teşhis ve uygun tedavi ile genellikle iyi sonuç verir. Tedavi süreci birkaç hafta sürebilir; ancak düzenli egzersiz ve yaşam tarzı değişiklikleriyle çoğu kişi ağrılarından önemli ölçüde kurtulur. Umutlu olun, tedaviye sabırla devam etmek çok önemlidir.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.