Kalp Hastalığında Şelasyon Tedavisi: Bilmeniz Gerekenler

Genel Bakış

Şelasyon (okunuşu: şe-las-yon) tedavisi, damar yoluyla verilen bir maddenin kandaki bazı metalleri — örneğin kurşun gibi ağır metalleri — yakalayıp idrarla vücuttan atılmasını sağlayan bir tedavidir. Bu yöntem, gerçek ağır metal zehirlenmesi olan kişilerde hayat kurtarıcı olabilir. Bazı kişiler şelasyonun damar sertliğini (damarların iç yüzeyinde biriken yağ ve kireç tabakası) çözerek kalp hastalığını iyileştirebileceğini öne sürmüştür. Ancak bugüne kadar yapılan geniş ve güvenilir çalışmalar, kalp hastalığında şelasyonun faydasını göstermemiştir. Bu nedenle kardiyoloji (kalp hastalıkları) uzmanları bu yöntemi kalp hastalığı tedavisi olarak önermemektedir.

Ağır metal zehirlenmesi nadir görülür ve o durumda şelasyon standart tedavidir. Kalp hastalığı için şelasyon ise bazı yerlerde alternatif tedavi olarak sunulmakla birlikte, bilimsel dayanağı olmadığı için rutin tıp uygulamaları arasında yer almaz.

Kalp damar hastalığı tanısı olan ve mevcut tedaviden yeterince fayda görmediğini düşünen kişiler bu yönteme yönelebilir. Gerçek kullanım alanı ise iş yeri ya da çevre kaynaklı ağır metale maruz kalan, zehirlenme saptanmış kişilerdir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Eforla gelen göğüs ağrısı veya göğüste sıkışma hissi
• Merdiven çıkarken ya da hızlı yürürken nefes darlığı
• Çabuk yorulma, halsizlik
• Çarpıntı veya kalp atışlarını fark etme
• Bacaklarda şişlik, ayakkabıların sıkması

Çocuklarda belirtiler

• Çocuklarda kalp damar hastalığı çok nadirdir; şelasyon çocuklarda yalnızca kanıtlanmış ağır metal zehirlenmesinde, çocuk sağlığı uzmanı gözetiminde yapılır.
• Kurşun gibi metallere maruz kalan çocuklarda karın ağrısı, iştahsızlık, halsizlik, dikkat ve öğrenme güçlüğü görülebilir.
• Hekim önerisi olmadan hiçbir çocuğa şelasyon yaptırılmamalıdır.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• İleri yaşta belirtiler daha silik olabilir; nefes darlığı veya yorgunluk 'yaşlılık hali' sanılabilir.
• Böbrek işlevleri ve kalsiyum dengesi yaşla birlikte daha kırılgan hale geldiği için şelasyonun riskleri bu grupta daha yüksektir.
• Şeker hastalığı, yüksek tansiyon ve böbrek hastalığı bir arada ise mutlaka hekim görüşü alınmalıdır.

Nedenler

Ana nedenler

• Kalp damar hastalığının asıl nedeni, damarlarda yağ ve iltihap birikmesiyle gelişen damar sertliğidir (ateroskleroz).
• Şelasyonun kalbe iyi geldiği fikri, damarlardaki kalsiyumun bu yöntemle 'temizlenebileceği' varsayımına dayanır; bu varsayım çalışmalarla doğrulanmamıştır.
• Yöntem, çoğunlukla kulaktan kulağa yayılan kişisel deneyimler ve internetteki başarı hikâyeleriyle popülerleşmiştir.
• Şelasyonun gerçek kullanım nedeni, kurşun gibi ağır metallerin vücuttan atılması gereken zehirlenme durumlarıdır.

Risk faktörleri

• Sigara içmek
• Yüksek tansiyon
• Şeker hastalığı (diyabet)
• Yüksek kolesterol
• Ailede erken yaşta kalp hastalığı öyküsü
• Hareketsiz yaşam ve fazla kilo
• Şelasyon açısından ek risk: böbrek hastalığı, kalsiyum dengesi bozukluğu, hamilelik veya emzirme, çok sayıda ilaç kullanımı

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Göğüs ağrısı sıklaştıysa, daha uzun sürüyorsa veya dinlenirken de oluyorsa aynı gün sağlık kuruluşuna başvurun.
• Dinlenirken bile nefes darlığı varsa
• Bacaklarda ani ve belirgin şişme olduysa
• Şelasyon sonrası kas krampları, karıncalanma, idrar azalması veya ateş geliştiyse

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Kalp hastalığınız için alternatif veya tamamlayıcı bir yöntem düşünüyorsanız, karar vermeden önce kardiyoloji uzmanınıza danışın.
• Şelasyon yaptırmayı planlıyorsanız, kullandığınız ilaçlarla etkileşim olup olmadığını hekiminize veya eczacınıza sorun.
• Uygulamada kullanılan ürünün içeriğini bilmiyorsanız, önce bunu öğrenin; içeriği belirsiz ürünlerden uzak durun.
• Kalp ilaçlarınızı düzenli kullanıp kullanmadığınızı ve kontrollerinizi gözden geçirmek için aile hekiminize başvurun.

Tanı

Şelasyon bir tanı yöntemi değildir. Kalp hastalığının tanısı hekimin öykü alması, muayenesi ve testlerle konur. Hekiminiz önce belirtilerinizi, tıbbi geçmişinizi ve kullandığınız tüm ürünleri değerlendirir. Ağır metal zehirlenmesinden şüphelenilirse kan ve idrar testleriyle metal düzeyleri ölçülür.

Yapılabilecek testler

• Kalp elektrosu (EKG): kalbin elektriksel kaydı
• Efor testi: egzersiz sırasında kalbin izlenmesi
• Ekokardiyografi: kalbin ultasonla görüntülenmesi
• Kan testleri: kolesterol, kan şekeri, böbrek işlevleri, kalsiyum ve magnezyum düzeyleri
• Gerekirse anjiyografi: damarların görüntülenmesi
• Yalnızca maruziyet şüphesi varsa kan veya idrarda ağır metal düzeyi bakılması

Randevunuzda neler beklenir

Muayenede size kalp sağlığınız ve kullandığınız her şey — reçeteli ilaçlar, vitaminler, bitkisel ürünler ve alternatif uygulamalar dahil — sorulacaktır. Bu bilgileri saklamadan paylaşmanız, size en güvenli yolun gösterilmesi için çok önemlidir.

Tedavi

Kalp damar hastalığında amaç; belirtileri azaltmak, kalp krizi ve felç riskini düşürmek ve yaşam kalitesini artırmaktır. Bu, yaşam tarzı değişiklikleri, düzenli takip ve gerektiğinde ilaç ya da girişimsel tedavilerle yapılır. Şelasyonun bu amaçla kullanımı kanıtlanmadığı için, kanıta dayalı tedavinin yerini almamalıdır.

Evde kişisel bakım

• Sigara içiyorsanız bırakmak için destek alın; bu, kalp sağlığı için yapabileceğiniz en etkili adımlardan biridir.
• Haftanın çoğu günü, sağlık durumunuza uygun tempoda yürüyüş yapın.
• Sebze, meyve, tam tahıl, baklagil ve zeytinyağı ağırlıklı beslenin; tuz ve işlenmiş gıdayı azaltın.
• Yeterli uyuyun ve stresle baş etme yolları geliştirin.
• İlaçlarınızı size anlatıldığı şekilde kullanın; kendi başınıza bırakmayın veya değiştirmeyin.
• Kontrollerinizi aksatmayın ve yeni bir ürün ya da uygulama denemeden önce hekiminize veya eczacınıza danışın.

Tıbbi tedaviler

Hekiminiz risk faktörlerinize ve kalp sağlığınızın durumuna göre farklı tedavi seçenekleri önerebilir: tansiyonu ve kolesterolü dengeleyen ilaç grupları, kanın pıhtılaşmasını azaltan ilaçlar, göğüs ağrısını hafifleten ilaçlar ve ritim düzenleyici tedaviler gibi. Hangi tedavinin size uygun olduğu, olası yan etkiler ve takip sıklığı hekiminizle birlikte belirlenir. İlaçların başlanması, dozu ve bırakılması mutlaka hekim kararıyla olmalıdır; şelasyon gibi uygulamalar da mevcut tedavinin yerine konmamalıdır.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Damarlarda ciddi daralma saptanırsa, anjiyografi sırasında balon veya stent (damarı açık tutan küçük kafes) uygulaması ya da bypass ameliyatı gibi girişimler gerekebilir. Bu karar, hangi damarın ne kadar etkilendiğine ve genel sağlık durumunuza göre verilir.

Bu durumla yaşamak

Kalp hastalığıyla yaşamak, günlük hayatınıza yeni alışkanlıklar eklemek anlamına gelir. İlaçlarınızı düzenli almak, randevularınızı takip etmek ve belirtilerinizi not etmek işinizi kolaylaştırır. Yeni bir yöntem duyduğunuzda önce hekiminize sormayı alışkanlık haline getirin; bu, hem güvenliğiniz hem de gönül rahatlığınız için iyi bir koruyucudur.

Yaşam tarzı ipuçları

• Sigara ve tütün ürünlerinden tamamen uzak durun.
• Alkolü sınırlayın veya hiç kullanmayın; hekiminize danışın.
• Düzenli, tempolu ama zorlamayan hareket edin.
• Kilonuzu sağlıklı aralıkta tutmaya çalışın.
• Kan basıncınızı ve şekerinizi evde düzenli ölçün, sonuçları not edin.
• Uyku düzeninizi koruyun.
• Kaynağı belirsiz takviye ve 'detoks' ürünlerinden kaçının.

Diyet ve egzersiz

Beslenmede sebze, meyve, tam tahıl, baklagil, balık ve zeytinyağını öne çıkarın; tuz, şeker ve işlenmiş gıdayı azaltın. Hareket için haftada çoğu gün 20-30 dakikalık yürüyüş iyi bir başlangıçtır. Yeni veya yoğun bir egzersiz programına başlamadan önce hekiminize danışın; göğüs ağrısı ya da nefes darlığı olursa durun ve değerlendirme isteyin.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Kalp hastalığı kaygı, öfke ve bazen umutsuzluk hissi yaratabilir; 'başka bir çözüm var mı' diye düşünmek çok insani bir duygudur. Bu duyguları paylaşmak yükü hafifletir. Eğer kendinizi çaresiz hissediyorsanız, uyku ve iştahınız bozulduysa ya da kendinize zarar verme düşünceleri geçiyorsa yalnız kalmayın: hemen 112 Acil Çağrı Merkezi'ni arayın veya en yakın acil servise ya da ruh sağlığı uzmanına başvurun. Bu bir zayıflık değil, tedavi edilebilir bir sağlık durumudur.

Önleme

Kalp damar hastalığının büyük bölümü risk faktörleri yönetilerek önlenebilir veya geciktirilebilir. Şelasyonun kalp hastalığını önlediğine ya da iyileştirdiğine dair güvenilir kanıt yoktur; bu nedenle korunma için şelasyona değil, kanıta dayalı adımlara yönelmek gerekir.

Tarama programları

Tansiyon, kolesterol ve kan şekeri düzeyleri düzenli olarak kontrol ettirilmelidir; sıklığı yaşınıza ve risk durumunuza göre hekiminiz belirler. Ailede erken yaşta kalp hastalığı varsa bunu hekiminizle konuşun. Ağır metal taraması rutin bir test değildir; yalnızca maruziyet şüphesi olduğunda yapılır.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Kalp damar hastalığı ilerlerse kalp krizi riski artar.
• Kalp kası zayıflayabilir ve kalp yetmezliği gelişebilir.
• Ritim bozuklukları ortaya çıkabilir.
• Felç (inme) ve böbrek sorunları görülebilir.
• Etkinliği kanıtlanmış tedavinin gecikmesi, şelasyon gibi yöntemlere yönelmenin en önemli riskidir.
• Şelasyonun kendisi böbrek hasarı, kanda kalsiyum düşüklüğü ve alerjik reaksiyon gibi ciddi sorunlara yol açabilir.

Uzun vadeli görünüm

Kalp hastalığı yönetilebilir bir durumdur. Sigarayı bırakmak, düzenli hareket, dengeli beslenme ve hekiminizin önerdiği takip ve tedavilerle birçok kişi uzun ve aktif bir yaşam sürdürür. Aklınızdaki alternatif yöntemleri saklamadan hekiminizle konuşmanız, sizi en güvenli yola yönlendirmesini kolaylaştırır. Umut her zaman var; önemli olan bu umudu kanıta dayalı, güvenli bir yolla desteklemektir.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.