Reçetesiz Alerji İlaçları Seçerken Nelere Dikkat Etmelisiniz?

Genel Bakış

Reçetesiz (eczaneden doğrudan alınabilen) alerji ilaçları, hafif alerji belirtilerini hafifletmeye yardımcı olan ürünlerdir. Alerji ise bağışıklık sisteminin polen, ev tozu akarı ya da küf gibi aslında zararsız olan maddelere karşı aşırı tepki vermesidir. Bu tepki sırasında vücut histamin adı verilen bir madde salgılar; hapşırma, burun akıntısı, kaşıntı ve gözlerde sulanma gibi belirtiler bu yüzden ortaya çıkar. Doğru ürünü seçmek, belirtilerin hangi organda yoğunlaştığına, kişinin yaşına, kullandığı diğer ilaçlara ve günlük yaşamına bağlıdır. Bu nedenle seçim yaparken eczacınıza danışmak en güvenli yoldur.

Evet, çok yaygındır. Alerjik burun iltihabı (saman nezlesi) hem çocuklarda hem yetişkinlerde en sık görülen kronik sağlık sorunlarından biridir ve toplumda her birkaç kişiden birini etkiler. Bu yüzden reçetesiz alerji ilaçları eczanelerde en çok sorulan ürün grupları arasındadır.

Her yaştan insanı etkileyebilir. Genellikle çocukluk veya genç yetişkinlik döneminde başlar, ancak hayatın herhangi bir döneminde de ortaya çıkabilir. Ailesinde alerji, astım veya egzama öyküsü olan kişilerde daha sık görülür. Küçük çocuklar, 65 yaş üstü kişiler, hamileler ve birden fazla ilaç kullananlar ilaç seçiminde daha dikkatli olmalıdır.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Arka arkaya hapşırma nöbetleri
• Burunda akıntı, kaşıntı ve tıkanıklık
• Gözlerde sulanma, kaşıntı ve kızarıklık
• Geniz akıntısı ve boğazda kaşıntı hissi
• Koku alma duyusunun azalması
• Yorgunluk, uyku kalitesinin bozulması ve dikkat dağınıklığı
• Damakta veya kulakta kaşıntı hissi

Çocuklarda belirtiler

• Sürekli burun çekme, burun kaşıma veya avuç içiyle burnu yukarı itme hareketi
• Ağız açık uyuma, horlama ve uyku bölünmeleri
• Göz altında morarma veya çökük görünüm
• İştah azalması ve huzursuzluk
• Kulak iltihabına daha sık yakalanma
• Okulda dikkat ve başarıda düşüş

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Ağız kuruluğu ve idrar yapmada zorluk gibi yan etkilere daha yatkınlık
• Baş dönmesi ve dengesizlik hissi
• Tansiyon, kalp veya uyku ilaçlarıyla etkileşim riski
• Belirtilerin soğuk algınlığı ya da yaşlanmaya bağlı burun sorunlarıyla karışması
• Uyku düzeninin daha kolay bozulması

Nedenler

Ana nedenler

• Polenler (ağaç, çimen ve ot polenleri) — genellikle mevsimsel belirtilere yol açar
• Ev tozu akarları — özellikle yatak, yastık ve halılarda bulunur
• Küf mantarları — nemli ve iyi havalanmayan ortamlarda
• Evcil hayvanların tüyü, deri döküntüsü ve salyası
• Hamam böceği ve diğer böcek artıkları
• Bazı mesleklerde karşılaşılan maddeler (un, lateks, kimyasallar)
• Bazı gıdalar, arı sokması veya ilaçlara karşı alerjik reaksiyonlar

Risk faktörleri

• Ailede alerji, astım veya egzama öyküsü bulunması
• Kişinin kendisinde astım ya da egzama olması
• Sigara dumanına veya hava kirliliğine maruz kalmak
• Nemli, küflü ya da tozlu ortamlarda yaşamak
• Bazı iş kollarında alerjen maddelerle çalışmak
• Küçük yaşta alerjenlere yoğun maruziyet

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Nefes darlığı, boğazda şişme hissi veya yutkunma güçlüğü varsa hemen 112'yi arayın
• İlaç kullandıktan sonra yaygın döküntü, yüz şişmesi veya bayılma hissi olursa acil yardım alın
• Astımı olan kişilerde belirtiler hızla kötüleşiyorsa beklemeden sağlık kuruluşuna başvurun

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Belirtiler iki haftadan uzun sürüyorsa
• Reçetesiz ilaçlardan beklediğiniz rahatlamayı görmediyseniz
• İlacı haftada birkaç günden daha sık kullanmanız gerekiyorsa
• Belirtiler her yıl aynı dönemde tekrarlıyor ve yaşam kalitenizi düşürüyorsa
• Hamileyseniz, emziriyorsanız, 65 yaş üstüyseniz veya düzenli ilaç kullanıyorsanız
• Çocuğunuz için ilaç seçmek istiyorsanız

Tanı

Alerji tanısı çoğu zaman tek başına bir testle değil, kişinin öyküsüyle konur. Hekim belirtilerin ne zaman başladığını, hangi mevsimde veya ortamda arttığını, ailede alerji olup olmadığını sorar ve burun ile boğaz muayenesini yapar. Bu bilgiler, reçetesiz ilaç seçiminde de en önemli yol göstericidir: çünkü hangi belirtinin öne çıktığı, hangi tür ürünün uygun olacağını belirler.

Yapılabilecek testler

• Deri prick testi (cilt üzerine küçük alerjen damlaları konularak yapılan test)
• Kanda alerjiyle ilgili antikor düzeylerinin ölçülmesi
• Burun muayenesi ve gerekirse burun içi görüntüleme
• Astım şüphesi varsa solunum fonksiyon testi
• Belirtiler başka bir nedene bağlı olabilecekse ek tetkikler

Randevunuzda neler beklenir

Muayene genellikle kısa sürer ve ağrısız geçer. Test yapılmasına karar verilirse sonuçlar birkaç gün içinde çıkar. Bu arada hekiminiz veya eczacınız, belirtilerinizi hafifletmek için güvenli bir geçici yaklaşım önerebilir. Test sonuçları, uzun vadeli bir plan yapmayı ve gereksiz ilaç kullanımını azaltmayı kolaylaştırır.

Tedavi

Alerji tedavisinde iki temel yaklaşım vardır: alerjene maruz kalmayı azaltmak ve belirtileri ilaçla hafifletmek. Reçetesiz ürünler, belirtinin türüne göre seçilir: burun belirtileri, göz belirtileri ve ciltteki kaşıntı için farklı ürün grupları uygun olabilir. Aynı kişide hem burun hem göz belirtisi varsa tek bir ürün yeterli olmayabilir. Hangi ürünün size uygun olduğunu, yan etkilerini ve diğer ilaçlarınızla etkileşimini eczacınızla konuşarak netleştirebilirsiniz.

Evde kişisel bakım

• Polen mevsiminde pencereleri kapalı tutun ve dışarıdan eve gelince duş alın, kıyafetlerinizi değiştirin
• Yatağınızı ve yastıklarınızı düzenli olarak yüksek sıcaklıkta yıkayın, toz tutan yastık ve halıları azaltın
• Evde nemi dengede tutun; küf oluşumunu önlemek için ortamı havalandırın
• Burun tıkanıklığı için eczaneden alabileceğiniz burun yıkama solüsyonlarıyla (serum fizyolojik) burnu temizlemek rahatlatıcı olabilir
• Polenin yoğun olduğu günlerde dışarıda maske kullanmak belirtileri azaltabilir
• Bol su içmek ve gözleri ovmamak göz belirtilerini hafifletir
• Belirtilerinizi ve hangi ortamda arttığını not ederek tetikleyicilerinizi tanıyın
• Sigara dumanından ve güçlü kokulardan uzak durun

Tıbbi tedaviler

Reçetesiz seçenekler birkaç gruba ayrılır. Ağızdan alınan alerji ilaçları (antihistaminikler) hapşırma, kaşıntı ve akıntıyı azaltmaya yardımcı olur; bazı eski tip ürünler uyku getirebilir, bu yüzden gün içinde dikkat gerektiren işler yapıyorsanız eczacınıza danışın. Burun tıkanıklığı için kullanılan dekonjestanlar (tıkanıklık açıcılar) yalnızca kısa süreli kullanılmalıdır; uzun süre kullanımda tıkanıklık geri dönebilir. Burun içine uygulanan sprey formundaki iltihap azaltıcı ürünler ve göz damlaları da eczacı danışmanlığıyla değerlendirilebilir. Belirtiler sürekli hale gelirse hekiminiz daha düzenli kullanılan tedavi seçeneklerini veya alerji aşısı (immünoterapi) gibi uzun vadeli yaklaşımları gündeme getirebilir. Unutmayın: hangi ürünün size uygun olduğuna karar vermek için mutlaka eczacınıza veya hekiminize danışın; kendi başınıza birden fazla ürünü birleştirmeyin ve ilaç dozunu değiştirmeyin.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Alerjinin kendisi için cerrahi bir tedavi yoktur. Ancak burun yapısındaki eğrilik, geniz eti büyümesi veya burun polipleri gibi ek sorunlar belirtileri belirgin şekilde ağırlaştırıyorsa, kulak burun boğaz hekimi ameliyat seçeneğini değerlendirebilir. Bu karar yalnızca ayrıntılı bir muayene sonrasında verilir.

Bu durumla yaşamak

Alerjiyle yaşamak, tetikleyicilerinizi tanımak ve günlük rutininizi buna göre düzenlemekle çok daha kolay hale gelir. Polen seviyelerinin yüksek olduğu günlerde dışarıdaki zamanınızı kısaltmak, eve gelince kıyafet değiştirmek ve yatağı düzenli temizlemek belirtileri belirgin şekilde azaltabilir. İlaç kullanmanız gerekiyorsa, hangi ürünü ne zaman aldığınızı kısa bir not defterine yazmak hem size hem hekiminize yol gösterir.

Yaşam tarzı ipuçları

• Belirtilerinizin hangi mevsimde ve hangi ortamda arttığını takip edin
• Evde düzenli temizlik ve havalandırma alışkanlığı edinin
• Yatak odasında toz tutan eşyaları azaltın, yastık kılıfını sık değiştirin
• Dışarıda uzun süre kaldığınızda eve dönünce duş alın
• Sigara içmeyin ve dumanlı ortamlardan uzak durun
• Belirtilerin yoğun olduğu dönemlerde planlarınızı buna göre esnetin, kendinize dinlenme zamanı tanıyın

Diyet ve egzersiz

Alerjiniz yalnızca solunum yolu kaynaklıysa özel bir diyet gerekmez; ancak bazı kişilerde belirli gıdalar belirtileri tetikleyebilir. Böyle bir şüpheniz varsa gıdaları kendi başınıza tamamen kesmek yerine hekiminizle konuşun. Düzenli ve orta tempolu egzersiz genel sağlığınızı ve uyku kalitenizi destekler; açık havada spor yapıyorsanız polenin yoğun olduğu saatlerden kaçınmak ve sonrasında duş almak faydalı olur.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Sürekli hapşırma, burun tıkanıklığı ve kötü uyku kişiyi yorgun ve huzursuz hissettirebilir; dikkat ve konsantrasyon azalabilir. Bu durum iş, okul ve sosyal yaşamı etkileyebilir ve zaman zaman moral bozukluğuna yol açabilir. Belirtileriniz ruh halinizi belirgin şekilde etkiliyorsa bunu hekiminizle konuşmaktan çekinmeyin. Kendinizi çok kötü hissediyorsanız ya da günlük işlerinizi sürdürmekte zorlanıyorsanız 112'yi arayabilir veya en yakın acil servise başvurabilirsiniz.

Önleme

Alerjinin kendisini tamamen önlemek çoğu zaman mümkün değildir; ancak belirtilerin sıklığını ve şiddetini azaltmak mümkündür. En etkili yol, sizi rahatsız eden alerjeni tanıyıp maruziyeti azaltmaktır. Sigara dumanından uzak durmak, evde nem ve toz kontrolü sağlamak, yatak takımlarını düzenli yıkamak ve polen mevsiminde basit önlemler almak günlük yaşamınızı belirgin şekilde rahatlatır.

Aşılar

Alerjiyi önleyen koruyucu bir aşı yoktur. Ancak hekiminiz uygun görürse, alerjenin kendisine karşı zamanla tolerans geliştirmeyi amaçlayan alerji aşısı (immünoterapi) uzun vadeli bir tedavi seçeneği olarak değerlendirilebilir; bu bir tedavi yöntemidir, koruyucu aşı değildir.

Tarama programları

Alerji için rutin bir tarama programı yoktur. Yine de alerjik burun belirtileri olan kişilerde astım gelişip gelişmediğinin hekim tarafından izlenmesi önemlidir; belirtileriniz değiştiğinde bunu hekiminize bildirin.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Uyku bozukluğu, gün içinde yorgunluk ve dikkat azalması
• Sinüzit ve kulakla ilgili sorunlara daha sık yakalanma
• Astımı olan kişilerde astım kontrolünün bozulması
• Çocuklarda iştah, uyku ve okul başarısında olumsuz etkiler
• Sürekli ilaç kullanma ihtiyacının artması ve gereksiz ilaç yan etkileri
• Yaşam kalitesinin ve günlük verimliliğin düşmesi

Uzun vadeli görünüm

Alerji çoğu kişi için tamamen geçmeyen ama çok iyi yönetilebilen bir durumdur. Doğru ürünü doğru şekilde seçmek, tetikleyicileri tanımak ve düzenli hekim takibiyle belirtiler büyük ölçüde kontrol altına alınabilir. Birçok kişi mevsimsel dönemlerde birkaç basit önlem ve uygun bir reçetesiz ürünle günlük hayatına rahatça devam eder.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.