İletim Tipi İşitme Kaybı

Genel Bakış

İletim tipi işitme kaybı, sesin dış kulaktan ve orta kulaktan geçerken bir engele takılması ve iç kulağa yeterince ulaşamaması durumudur. Yani sorun genellikle kulağın dış ya da orta bölümündedir; iç kulağa giden ses yolu tıkanmış ya da zayıflamış gibidir. Sesler daha kısık, boğuk veya uzaktan geliyormuş gibi duyulur. İyi haber şu: bu tür kayıpların çoğu tedavi edilebilir ya da düzeltilebilir.

Evet, oldukça yaygındır. Özellikle çocuklarda orta kulak iltihabına bağlı işitme kaybı sık görülür. Yetişkinlerde ise kulak kiri birikmesi ve orta kulak sorunları öne çıkar.

Her yaştan insanı etkileyebilir. Çocuklarda sık geçirilen kulak enfeksiyonları, yetişkinlerde kulak kiri ve orta kulak problemleri, ileri yaşlarda ise kulak kirinin kolay temizlenememesi ve orta kulak değişiklikleri daha sık görülür.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Seslerin boğuk, kısık ya da uzaktan geliyormuş gibi duyulması
• Televizyon, telefon veya müzik sesini normalden daha yükseğe açma isteği
• Kalabalık ve gürültülü ortamlarda konuşmayı takip etmekte zorlanma
• Kulakta dolgunluk, tıkanıklık ya da basınç hissi
• Tek kulakta ya da iki kulak arasında işitme farkı olması
• Kulak çınlaması (kulakta uğultu veya ince bir ses duyma)
• Nedene göre kulaktan akıntı, kaşıntı veya ağrı

Çocuklarda belirtiler

• İsmi çağrıldığında tepki vermemesi ya da sık sık tekrar ettirmesi
• Konuşmaya geç başlaması, kelimeleri yanlış söylemesi veya konuşmasının gerilemesi
• Televizyonu çok yakından ya da çok yüksek sesle izlemesi
• Okulda dikkat dağınıklığı ya da dersleri takip etmekte zorlanma
• Kulağını çekiştirmesi veya kulağına dokunulmasından rahatsız olması
• Sık tekrarlayan kulak iltihabı, huzursuzluk ve uykudan uyanma

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Sohbetleri takip etmekte zorlanma ve sık sık tekrar sorma
• Sosyal ortamlardan uzaklaşma, konuşmaktan çekinme
• Kulak kiri birikmesine bağlı ani tıkanma hissi
• Telefon görüşmelerinde zorlanma
• Kulak çınlaması ve bazen eşlik eden denge şikâyetleri

Nedenler

Ana nedenler

• Kulak kiri (buşon) birikmesi ve kulak yolunu tıkaması
• Orta kulak iltihabı (enfeksiyon) ve orta kulakta sıvı birikmesi
• Dış kulak yolu iltihabı (halk arasında yüzücü kulağı denir)
• Kulak zarının delinmesi veya yırtılması
• Östaki borusu işlev bozukluğu (burnu boğaza bağlayan kanalın tıkanması)
• Otoskleroz (orta kulaktaki küçük kemikçiklerin sertleşmesi)
• Kulak travması ve kafa darbeleri
• Kulağa kaçan yabancı cisimler
• Kolesteatom (orta kulakta oluşan anormal doku kesesi)
• Doğuştan gelen kulak yolu veya orta kulak yapı bozuklukları

Risk faktörleri

• Sık geçirilen soğuk algınlığı, grip ve alerjiler
• Çocuklukta sık tekrarlayan kulak enfeksiyonları
• Ailede otoskleroz öyküsü bulunması
• Pamuklu çubuk kullanımı ve kulağa yabancı cisim sokma alışkanlığı
• Sigara dumanına maruz kalma (özellikle çocuklarda)
• Yüzme ve kirli suyla temas
• Kafa ve kulak yaralanmaları
• Damak yarığı gibi doğuştan gelen bazı durumlar
• Prematüre doğum ve düşük doğum ağırlığı

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Ani başlayan işitme kaybı
• Kulak ağrısı, ateş ve kulak akıntısının birlikte olması
• Kafa veya kulak yaralanması sonrası işitme kaybı fark etmeniz
• Kulakta yabancı cisim olması veya böyle bir şüphe duymanız
• Yüzde kayma veya güçsüzlük gelişmesi

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• İşitmenizde yavaş yavaş azalma fark ettiyseniz
• Sesleri sık sık yükseltme ihtiyacı duyuyorsanız
• Kulak çınlaması ya da dolgunluk haftalardır geçmiyorsa
• Çocuğunuzun konuşması yaşıtlarına göre geriyse veya okulda zorlanıyorsa
• Sık tekrarlayan kulak enfeksiyonları yaşıyorsanız

Tanı

Doktorunuz önce şikâyetlerinizi dinler; ne zaman başladığını, hangi kulakta olduğunu ve eşlik eden belirtileri sorar. Ardından kulağınızı ışıklı özel bir aletle (ototokop) muayene ederek kulak yolunu ve kulak zarını görür. Gerekirse işitme testleri ve ek incelemeler ister. Bu değerlendirme ağrısızdır ve genellikle kısa sürer.

Yapılabilecek testler

• Kulak muayenesi (otoskopi): kulağın ışıklı aletle incelenmesi
• Odyometri (işitme testi): farklı ses yüksekliklerinde ne kadar duyduğunuzu ölçer
• Timpanometri: kulak zarının ve orta kulağın hareketini değerlendirir
• Diyapazon testleri (Weber ve Rinne): işitme kaybının tipini ayırmaya yardımcı olur
• Gerekirse bilgisayarlı tomografi veya MR gibi görüntüleme yöntemleri
• Çocuklarda otoakustik emisyon ve işitsel beyin sapı yanıtı (ABR) testleri

Randevunuzda neler beklenir

İşitme testi genellikle ağrısızdır ve yaklaşık 20-30 dakika sürer. Kulaklık takıp farklı sesleri duyduğunuzda düğmeye basmanız istenir; küçük çocuklarda test oyun şeklinde yapılabilir. Sonuçlar çoğu zaman aynı gün açıklanır ve tedavi planı buna göre belirlenir.

Tedavi

Tedavi tamamen nedene bağlıdır. Kulak kiri birikmişse temizlenmesi işitmeyi çoğu zaman hemen düzeltir. Enfeksiyon varsa iltihabın geçmesi için uygun tedavi düzenlenir. Yapısal bir sorun varsa cerrahi ya da işitme cihazı gibi seçenekler değerlendirilir. Hangi yolun size uygun olduğuna mutlaka bir hekim karar vermelidir.

Evde kişisel bakım

• Kulağınıza pamuklu çubuk veya sivri cisim sokmayın; bu, kiri daha derine iter ve kulak zarını zedeleyebilir
• Kulağınıza su kaçtığında başınızı yana eğip dış kısmını nazikçe kurulayın
• Soğuk algınlığı dönemlerinde burnunuzu açık tutmaya özen gösterin; bol sıvı içmek yardımcı olur
• Yüksek sesten ve kulaklıkla çok yüksek sesle müzik dinlemekten kaçının
• Uçak yolculuğu veya dalış gibi basınç değişimlerinde yutkunma ya da sakız çiğneme ile basıncı dengeleyin
• Kulak kiri şüphesi varsa kendi başınıza müdahale etmek yerine eczacınıza veya doktorunuza danışın

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz nedeni belirledikten sonra en uygun yolu seçer. Kulak kiri birikiminde kulağa uygun yumuşatıcı solüsyonlar kullanılabilir ya da kir doktor tarafından temizlenebilir. Enfeksiyonlarda uygun ilaç tedavisi düzenlenir. Orta kulakta sıvı birikimi varsa burun spreyleri veya alerji tedavisi gibi destekleyici yöntemler gündeme gelebilir. İşitme kaybı kalıcıysa işitme cihazı önerilebilir. İlaçları kendi başınıza başlatmayın; hangi tedavinin size uygun olduğunu ve nasıl kullanılacağını mutlaka doktorunuza ve eczacınıza sorun.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Ameliyat, nedene bağlı olarak düşünülebilir. Örneğin tekrarlayan orta kulak iltihabında kulak zarına havalandırma tüpü konması, delinmiş kulak zarının onarılması (timpanoplasti), otosklerozda sertleşmiş kemikçiğin yerine yapay bir protez konması veya kolesteatom gibi anormal dokuların temizlenmesi gerekebilir. Ameliyat kararı; muayene bulguları, işitme testleri ve genel sağlık durumunuza göre verilir.

Bu durumla yaşamak

İletim tipi işitme kaybıyla yaşarken en önemli nokta, işitmenizi destekleyecek alışkanlıklar geliştirmektir. İşitme cihazı kullanıyorsanız düzenli takmak ve bakımını yapmak büyük fark yaratır. Konuşurken karşınızdakinin yüzüne bakmak, iyi aydınlatılmış ortamlarda oturmak ve gerekirse daha sessiz bir yer seçmek iletişimi belirgin şekilde kolaylaştırır.

Yaşam tarzı ipuçları

• Gürültülü ortamlarda kulak tıkacı kullanmayı düşünün
• Sigara içmeyin ve sigara dumanına maruz kalmayın
• Kulaklıkla müzik dinlerken ses seviyesini makul tutun
• Yüzme sonrası kulaklarınızı nazikçe kurulayın
• Üst solunum yolu enfeksiyonlarını ihmal etmeyin, gerekirse doktora başvurun
• İşitme cihazınız varsa pilini, temizliğini ve ayarlarını düzenli kontrol edin

Diyet ve egzersiz

İşitme kaybını doğrudan önleyen özel bir besin yoktur; ancak genel sağlığınızı korumak kulak sağlığını da destekler. Dengeli beslenmek, yeterli su içmek, düzenli uyumak ve hafif-orta düzeyde düzenli hareket etmek bağışıklığı güçlendirir; soğuk algınlığı ve alerji gibi kulak tıkanıklığına yol açabilecek durumların sıklığını azaltabilir. Egzersiz sırasında kulak basıncını artıran ani hareketlerden kaçınmak da yararlı olur.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

İşitme kaybı, özellikle uzun süre fark edilmeden devam ettiğinde kişiyi yorabilir. Sohbetleri kaçırmak, tekrar sormaktan çekinmek ve kalabalıkta geri planda kalmak zamanla sosyal ortamlardan uzaklaşmaya, özgüvene zarar vermeye ve yorgunluk hissine yol açabilir. Bu duygular çok yaygındır ve yalnız değilsiniz. Zorlandığınızda bir sağlık profesyonelinden destek istemekten çekinmeyin. Kendinizi uzun süre üzgün, kaygılı veya umutsuz hissediyorsanız mutlaka bir hekime ya da ruh sağlığı uzmanına başvurun; acil bir ruhsal kriz durumunda 112 Acil Çağrı Merkezi'ni arayabilirsiniz.

Önleme

Bazı nedenleri tamamen önlemek mümkün değildir (örneğin doğuştan gelen yapı bozuklukları). Ancak pek çok neden önlenebilir ya da erken fark edilebilir. Kulak sağlığına özen göstermek, enfeksiyonları zamanında tedavi ettirmek, kulağa yabancı cisim sokmamak ve gürültüden korunmak riski azaltır.

Aşılar

Sağlık Bakanlığı'nın çocukluk çağı aşı takvimini takip etmek önemlidir. Grip ve zatürre gibi solunum yolu enfeksiyonlarına karşı aşılar, özellikle risk grubundaysanız, kulak enfeksiyonlarını azaltmaya yardımcı olabilir. Hangi aşıların size veya çocuğunuza uygun olduğunu aile hekiminize ya da doktorunuza sorun.

Tarama programları

Türkiye'de yenidoğan işitme taraması rutin olarak yapılır; okul öncesi ve okul çağında da işitme taramaları uygulanabilir. Yetişkinler için rutin bir tarama programı yoktur; bu nedenle işitme kaybı fark ettiğinizde bekletmeden değerlendirme yaptırmanız önerilir. Sık kulak enfeksiyonu geçiren çocukların işitmesinin düzenli olarak kontrol edilmesi faydalıdır.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Çocuklarda konuşma ve dil gelişiminde gecikme, öğrenme güçlüğü
• Okul başarısında düşme ve dikkat sorunları
• Yetişkinlerde sosyal izolasyon, iş ve günlük yaşamda zorlanma
• Kulak çınlamasının sürmesi ve kişiyi yorması
• Tedavi edilmeyen enfeksiyonların çevre dokulara yayılması (nadir ama ciddi olabilir)
• İleri yaşlarda iletişim güçlüğü ve zihinsel yorgunluk

Uzun vadeli görünüm

İletim tipi işitme kaybında genel görünüm umut vericidir. Neden bulunduğunda çoğu kişide işitme belirgin şekilde düzelir ya da uygun destekle günlük yaşam konforu artar. Kalıcı bir yapısal sorun olsa bile işitme cihazları ve cerrahi seçenekler sayesinde iletişim büyük ölçüde sürdürülebilir. En önemlisi, belirtileri ertelemeyip bir sağlık profesyoneline danışmaktır.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.