Doğuştan Kalp Hastalığı

Genel Bakış

Doğuştan kalp hastalığı, bebeğin kalbinin anne karnında gelişirken normalden farklı bir yapıda oluşmasıdır. Kalbin odacıkları, kapakçıkları veya kalpten çıkan büyük damarlar etkilenebilir. Bu durum doğumda fark edilebileceği gibi yetişkin dönemde de bulgu verebilir.

Evet, en sık görülen doğumsal sağlık sorunlarından biridir. Yaklaşık her 100 bebekten 1'inde doğuştan kalp hastalığı vardır.

Doğuştan kalp hastalığı her toplumda, her etnik grupta görülebilir. Bazı türleri küçük bebeklerde daha sık belirti verirken, bazıları yetişkinlikte tesadüfen bulunur. Ailede doğuştan kalp hastalığı olması riski artırır.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Bebekte emme sırasında çabuk yorulma, terleme ve beslenme güçlüğü
• Nefes alırken hızlı veya zorlu solunum
• Dudaklarda, tırnaklarda veya ciltte morarma
• Göğüs ağrısı, çarpıntı ve nefes darlığı
• Çocuk ve erişkinlerde eforla gelen yorgunluk

Çocuklarda belirtiler

• Bebeklikte kilo alamama ve gelişmede gerilik
• Okul çağında arkadaşlarıyla oyun oynarken çabuk yorulma
• Sık geçirilen akciğer enfeksiyonları
• Çocukta bayılma hissi veya göğüs ağrısı

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Efor sırasında nefes darlığı ve çabuk yorulma
• Bacaklarda veya ayak bileklerinde şişlik
• Kalp atışında düzensizlik, çarpıntı
• Tansiyon değerlerinde belirgin değişiklikler

Nedenler

Ana nedenler

• Çoğu doğuştan kalp hastalığı için net bir neden bulunamaz.
• Genetik ve kromozom farklılıkları (örneğin Down sendromu) kalp gelişimini etkileyebilir.
• Anne karnında bazı enfeksiyonlar (özellikle kızamıkçık) kalp anormalliğine yol açabilir.
• Gebelikte kullanılan bazı ilaçlar, alkol ve uyuşturucu maddeler riski artırabilir.

Risk faktörleri

• Ailede doğuştan kalp hastalığı bulunması
• Annenin hamilelikte kontrolsüz şeker hastalığı (diyabet) olması
• Gebelik sırasında sigara veya alkol kullanımı
• İleri anne yaşı ve bazı genetik sendromlar

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Bebeğinizde morarma, beslenme güçlüğü veya hızlı nefes alma fark ederseniz
• Çocuğunuzda veya sizde göğüs ağrısı, bayılma, şiddetli çarpıntı olursa
• Bacaklarda veya karında belirgin şişlik ve nefes darlığı gelişirse

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Doğumsal kalp hastalığı tanısı veya şüphesi varken planlı kontrollerinizi aksatmayın.
• Spor yapmaya başlamadan önce veya gebelik planlarken mevcut kalp durumunuzu doktorunuzla görüşün.
• Yeni başlayan çarpıntı, yorgunluk veya efor toleransında azalma gibi değişiklikleri doktorunuza anlatın.

Tanı

Öncelikle aile hekimi, çocuk hekimi veya kardiyoloji uzmanı öyküyü alır ve fizik muayene yapar. Kalpte üfürüm (akciğerlerden dinlenirken duyulan farklı bir akış sesi) veya başka bulgular varsa hasta ileri tetkik için yönlendirilir.

Yapılabilecek testler

• Ekokardiyografi: Kalbin ultrasonla görüntülenmesi
• Elektrokardiyografi (EKG): Kalbin elektriksel aktivitesinin kaydı
• Göğüs röntgeni: Kalp büyüklüğü ve akciğer kanlanması hakkında bilgi verir
• Nabız oksimetresi: Parmaktan veya ayaktan oksijen doygunluğunu ölçer
• Kalp kateterizasyonu ve anjiyografi: Gerekli durumlarda kalbin damarlarına ince bir kateterle girilerek basınç ve yapı değerlendirilir

Randevunuzda neler beklenir

Tetkikler genellikle ağrısız ve güvenlidir. Çocuklarda bazı tetkikler sırasında sakinleştirici kullanılabilir. Sonuçlar doktorunuz tarafından size anlatılır; hangi aralıklarla takip gerektiği ve tedavi planı belirlenir.

Tedavi

Tedavi, hastalığın tipi ve şiddetine göre kişiden kişiye değişir. Hafif hastalıklar yalnızca düzenli kontrol ile izlenirken, bazı hastalar için ilaç, kateterle yapılan işlem veya cerrahi gerekebilir.

Evde kişisel bakım

• Planlı doktor kontrollerinizi hiç aksatmayın.
• Önerilen egzersiz ve fiziksel aktivite düzeyini hekiminizle belirleyin.
• Belirtilerinizi (çarpıntı, nefes darlığı, morarma) günlük not alarak takip edin.
• Diş tedavisi veya küçük cerrahi işlemlerden önce doktorunuza kalp rahatsızlığınızı mutlaka söyleyin.

Tıbbi tedaviler

Bazı hastalarda kalbin çalışmasını kolaylaştıran, ritmi düzenleyen veya vücuttaki fazla sıvıyı atan ilaçlar kullanılabilir. Bu ilaçların isimleri ve dozu yalnızca hekim tarafından belirlenir. Ayrıca kateterle yapılan balon genişletme, kapak tamiri veya kapalı yöntemlerle cihaz kapatılması gibi girişimsel yöntemler uygulanabilir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Açık kalp cerrahisi, doğumsal yapısal bozuklukları düzeltmek için bazı bebek ve çocuklarda gerekebilir. Erişkinlerde de hastalığın seyrine göre cerrahi planlanabilir. Operasyonun zamanlaması kalbin durumuna ve bulgulara göre uzman ekip tarafından kararlaştırılır.

Bu durumla yaşamak

Doğuştan kalp hastalığı olan pek çok kişi, uygun takip ve tedaviyle normal, aktif bir hayat sürebilir. Hastalığınızı bilmek, vücudunuzun sinyallerini tanımak ve hekiminizle iş birliği yapmak en önemli adımdır.

Yaşam tarzı ipuçları

• Sağlıklı, dengeli ve düşük tuzlu beslenmeye özen gösterin.
• Tütün mamullerinden ve alkolden uzak durun.
• Düzenli uyuyun ve stresi yönetmeye çalışın.
• Hamilelik planlıyorsanız önceden kardiyoloğunuzla konuşun.

Diyet ve egzersiz

Kalp dostu bir diyet ve düzenli, orta yoğunlukta egzersiz genellikle önerilir. Yürüyüş, yüzme ve bisiklet gibi aktiviteler çoğu hasta için uygundur; ancak ağır sporlarla uğraşmadan önce mutlaka hekiminizden onay alın.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Kronik hastalıkla büyümek veya yaşamak kaygı ve moral zorlanmasına yol açabilir. Özellikle çocuklara yaşına uygun, dürüst bilgi vermek ve duygularını ifade etmelerine izin vermek önemlidir. Gerekirse psikolojik destek almaktan çekinmeyin.

Önleme

Doğuştan kalp hastalıklarının çoğu engellenemez. Ancak gebelik öncesi ve sırasında sağlıklı yaşam alışkanlıkları riski azaltabilir: hekim kontrolünde yapılan takip, enfeksiyonlardan korunma, iyi beslenme ve sigara-alkolden uzak durma.

Aşılar

Aşı takvimine uymak, enfeksiyonlara karşı koruyarak kalbin iş yükünü azaltır. Grip ve zatürre gibi hastalıklara karşı aşı önerisi için doktorunuza danışın.

Tarama programları

Türkiye'de yeni doğan bebeklere Sağlık Bakanlığı tarafından önerilen nabız oksimetresi taraması yapılır. Ayrıca gebelikte ayrıntılı ultrason ile bazı kalp anomalileri doğumdan önce saptanabilir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Kalp yetersizliği
• Ciddi ritim bozuklukları (aritmi)
• Akciğer damarlarında basınç artışı (pulmoner hipertansiyon)
• Kalp iç zarı enfeksiyonu (endokardit)

Uzun vadeli görünüm

Günümüzde tanı ve tedavi yöntemleri çok gelişmiştir. Doğuştan kalp hastalığıyla doğan çocukların büyük çoğunluğu büyür, okula gider, çalışır ve üretken bir yaşam sürer. Erken tanı, düzenli takip ve sağlıklı yaşam alışkanlıkları ile uzun vadeli sonuçlar oldukça iyidir.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.