Doğum Kontrol Diyaframı

Genel Bakış

Diyafram, gebeliği önlemeye yardımcı olan bariyer bir doğum kontrol yöntemidir. Rahim ağzını (rahmin vajinaya açılan alt kısmını) örten, genellikle silikondan yapılmış, tekrar kullanılabilen bir başlıktır. İlişkiden önce vajinaya yerleştirilir ve spermlerin rahme ulaşmasını fiziksel olarak engeller. Etkili olması için doğru boyutta olması, her ilişkide doğru şekilde kullanılması ve sağlık uzmanı tarafından takma-çıkarma eğitimi verilmesi gerekir.

Diyafram, dünyada ve Türkiye'de hormonal yöntemlere göre daha az tercih edilen bir korunma yöntemidir. Ancak bazı kişiler için uygun ve kullanışlı bir seçenek olabilir.

Gebelikten korunmak isteyen doğurganlık çağındaki yetişkinler için değerlendirilebilir. Hormonal yöntemleri kullanamayan veya bariyer yöntem tercih eden kişilerde düşünülebilir. Size uygun olup olmadığını mutlaka bir sağlık uzmanıyla konuşun.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Diyafram kullanımı çoğu kişide belirti vermez.
• Takma veya çıkarma sırasında hafif rahatsızlık olabilir.
• Vajinada tahriş, kaşıntı veya akıntı görülebilir.
• İdrar yaparken yanma veya sık idrara çıkma idrar yolu enfeksiyonu belirtisi olabilir.
• Kötü kokulu akıntı veya ilişki sırasında ağrı olursa sağlık uzmanına danışın.
• Sperm öldürücü ürün kullanılıyorsa buna bağlı yanma veya alerjik reaksiyon görülebilir.

Çocuklarda belirtiler

• Bu yöntem çocuklar için uygun değildir.
• Ergenlerde yalnızca sağlık uzmanı değerlendirmesi ve danışmanlığıyla düşünülebilir.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Menopoza geçiş döneminde doğurganlık azalsa da gebelikten korunma ihtiyacı bir süre devam edebilir; uygunluk için sağlık uzmanına danışılmalıdır.
• Diyafram cinsel yolla bulaşan enfeksiyonlara karşı koruma sağlamaz.

Nedenler

Ana nedenler

• Diyafram bir hastalık değildir; gebeliği önlemek için kullanılan bariyer bir yöntemdir.
• Hormonal doğum kontrol yöntemlerini kullanamama veya tercih etmeme
• Bariyer yöntemle korunma isteği
• Yalnızca ilişki sırasında kullanılan, uzun süreli etki gerektirmeyen bir yöntem arayışı

Risk faktörleri

• Yanlış boyut veya uygun olmayan yerleştirme
• Her ilişkide kullanmama
• İlişkiden sonra 6 saatten kısa sürede çıkarma
• 24 saatten uzun süre takılı bırakma
• Doğum, kilo değişimi veya pelvik ameliyat sonrası uyumun değişmesi
• Sperm öldürücü ürüne alerji veya tahriş
• Tekrarlayan idrar yolu enfeksiyonu öyküsü
• Cinsel yolla bulaşan enfeksiyon riskinin yüksek olması; diyafram tek başına bu enfeksiyonlara karşı korumaz

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Diyaframı çıkaramıyorsanız
• Ateş, döküntü, kusma, ishal, baş dönmesi gibi toksik şok belirtileri varsa acil servise başvurun; durum acilse 112'yi arayın
• Şiddetli vajinal ağrı, kötü kokulu akıntı veya pelvik ağrı varsa
• Şiddetli alerjik reaksiyon belirtileri varsa

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• İlk kez diyafram kullanmayı düşünüyorsanız
• Boyut değişikliği gerektirebilecek kilo değişimi, doğum veya pelvik ameliyat sonrası
• Takma-çıkarma sırasında sürekli rahatsızlık yaşıyorsanız
• Cinsel yolla bulaşan enfeksiyon taraması veya korunma danışmanlığı istiyorsanız
• Adet gecikmesi varsa gebelik testi için

Tanı

Diyafram için 'tanı' konulmaz; kişinin bu yönteme uygun olup olmadığı ve doğru boyutun belirlenmesi için vajinal muayene (vajinanın içinin sağlık uzmanı tarafından değerlendirilmesi) yapılır. Sağlık uzmanı rahim ağzını ve vajina yapısını değerlendirir, uygun boyutu seçer ve takma-çıkarma eğitimi verir.

Yapılabilecek testler

• Vajinal muayene
• Diyafram boyutunun denenmesi
• Gerekirse cinsel yolla bulaşan enfeksiyon taraması
• Gebelik şüphesi varsa gebelik testi

Randevunuzda neler beklenir

Muayene kısa sürer. Sağlık uzmanı size diyaframı nasıl takacağınızı, çıkaracağınızı ve ne kadar süre takılı bırakacağınızı gösterir. İlk denemede rahatsızlık olabilir; doğru yerleştirmeyi öğrenmek birkaç deneme gerektirebilir.

Tedavi

Diyafram tıbbi bir tedavi değil, gebeliği önlemeye yardımcı bir korunma yöntemidir. Başarısı büyük ölçüde doğru boyut, doğru kullanım ve her ilişkide kullanmaya bağlıdır.

Evde kişisel bakım

• Kullanmadan önce ve sonra ellerinizi yıkayın.
• Her ilişkiden önce takın; ilişkiden sonra en az 6 saat yerinde bırakın.
• Toplamda 24 saatten uzun süre takılı bırakmayın.
• Çıkardıktan sonra ılık su ve hafif sabunla temizleyip iyice kurulayın; yıpranmış veya delinmişse kullanmayın.
• Diyaframı serin, kuru ve kutusunda saklayın.
• Cinsel yolla bulaşan enfeksiyonlardan korunmak için prezervatif kullanmayı da değerlendirin.

Tıbbi tedaviler

Diyaframın kendisi bir ilaç değildir. Sağlık uzmanı uygun boyutu belirler ve kullanım eğitimi verir. Bazı kişilerde ek koruma amacıyla sperm öldürücü ürün önerilebilir; bunun size uygun olup olmadığını sağlık uzmanınız değerlendirir. Yöntem başarısız olursa veya gebelik şüphesi varsa acil doğum kontrolü için sağlık kuruluşuna başvurun.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Diyafram için cerrahi tedavi söz konusu değildir.

Bu durumla yaşamak

Diyaframı kullanmayı öğrendikten sonra günlük yaşamınıza uyarlamak kolay olabilir. Ancak her ilişkide hatırlamak, doğru süre boyunca takılı bırakmak ve düzenli olarak yıpranma kontrolü yapmak gerekir.

Yaşam tarzı ipuçları

• Yeni bir cinsel partneriniz varsa veya cinsel yolla bulaşan enfeksiyon riski taşıyorsanız prezervatif gibi ek korunma yöntemleri hakkında danışın.
• Vajinal enfeksiyon belirtileri gelişirse yöntemi kullanmaya devam etmeden önce sağlık uzmanına sorun.
• Diyaframı başka kişilerle paylaşmayın.
• Kilo değişimi, doğum veya pelvik ameliyat sonrası uyumu yeniden kontrol ettirin.

Diyet ve egzersiz

Diyafram için özel bir diyet veya egzersiz kuralı yoktur. Genel sağlığınız için dengeli beslenme ve düzenli hareket faydalıdır.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Bazı kişiler takma-çıkarma konusunda başlangıçta kaygı duyabilir. Bu çok yaygındır; doğru eğitim ve pratikle güven artar. Korunma yöntemiyle ilgili endişelerinizi sağlık uzmanınızla konuşmaktan çekinmeyin.

Önleme

Diyafram bir hastalık olmadığı için 'önlenmesi' diye bir durum yoktur. Gebeliği önlemedeki başarı, doğru boyut, doğru kullanım ve her ilişkide kullanımla artar. Cinsel yolla bulaşan enfeksiyonlardan korunmak için prezervatif gibi ek yöntemler gerekir.

Aşılar

Bu yöntemle ilgili bir aşı uygulaması yoktur.

Tarama programları

Düzenli cinsel sağlık kontrolleri ve Sağlık Bakanlığı'nın önerdiği rahim ağzı kanseri taramaları yaşınıza göre yapılmalıdır. Tarama programınızı aile sağlığı merkezinizden öğrenebilirsiniz.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Yöntem düzenli ve doğru kullanılmazsa gebelik riski artar.
• Cinsel yolla bulaşan enfeksiyonlara karşı koruma sağlamaz.
• Vajinal tahriş, idrar yolu enfeksiyonu veya nadiren toksik şok sendromu görülebilir.
• Yanlış boyut veya hasarlı diyafram koruyuculuğu azaltır.

Uzun vadeli görünüm

Diyafram, doğru kullanıldığında gebeliği önlemeye yardımcı olan bir seçenektir. Size uygun olup olmadığını sağlık uzmanıyla konuşmak ve düzenli kontrolleri aksatmamak önemlidir. Unutmayın, herkes için en uygun yöntem farklıdır.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.