Mide Yanmasını Dindirmek (Reflü ile Baş Etmek)

Genel Bakış

Mide yanması, göğüs kemiğinizin tam arkasında, bazen boğaza kadar çıkan bir yanma hissidir. Genelde midenizdeki asidin (yemekleri parçalayan ekşi sıvı) yemek borusuna doğru geri kaçmasıyla olur. Yemek borusu ile midenin birleştiği yerde bir kapakçık vardır; bu kapakçık gevşediğinde veya tam kapanmadığında asit yukarı çıkar. Halk arasında bu duruma sık sık 'reflü' de denir. Mide yanması ara sıra herkeste olabilir; önemli olan ne sıklıkta olduğu ve günlük yaşamınızı ne kadar etkilediğidir.

Evet, çok yaygındır. Yetişkinlerin büyük bir kısmı hayatlarının bir döneminde mide yanması yaşar. Çoğu kişide bu durum ara sıra olur ve ciddi bir sorun anlamına gelmez. Ancak sık tekrarladığında doktora danışmak, altta yatan başka bir nedeni dışlamak ve rahatlama yollarını öğrenmek için iyi bir fikirdir.

Her yaştan insanı etkileyebilir, ama en sık yetişkinlerde görülür. Fazla kilosu olanlar, sigara içenler, yatmadan hemen önce yemek yiyenler, hamileler ve bazı uzun süreli ilaçları kullanan kişilerde daha sık rastlanır. Bebeklerde de beslenme sonrası sütün geri gelmesi görülebilir; bu genellikle yaşla birlikte düzelir. Yaşlılarda belirtiler daha silik olabilir; bu yüzden dikkatli olmak gerekir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Göğüs kemiğinin arkasında, bazen boğaza doğru yayılan yanma hissi
• Ağza ekşi veya acı bir sıvı gelmesi (bazen 'ağza su gelmesi' olarak tarif edilir)
• Geğirme ve midede şişkinlik, dolgunluk hissi
• Yemekten sonra veya eğilip öne doğru iş yaparken kötüleşme
• Yatınca artan yakınma, gece öksürüğü ya da ses kısıklığı
• Boğazda takılma hissi ya da sık boğaz temizleme ihtiyacı
• Ağızda istenmeyen bir tat veya kötü ağız kokusu

Çocuklarda belirtiler

• Bebeklerde beslenmeden sonra sık sık süt çıkarma ve huzursuzluk
• Beslenme sırasında ağlama, geri çekinme, kilo alımının yavaşlaması
• Daha büyük çocuklarda göğüste yanma, karın ağrısı ya da sık öksürük
• Gece uykusunda sık uyanma ve huzursuzluk
• Bu belirtiler çocuklarda başka nedenlerle de görülebilir; değerlendirme için çocuk doktoruna danışılmalıdır.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Belirtiler daha hafif veya silik olabilir; yanma yerine sadece öksürük ya da boğaz rahatsızlığı görülebilir
• Sık kullanılan bazı ilaçlar yakınmaları artırabilir; bu yüzden ilaç listesinin gözden geçirilmesi önemlidir
• İştah azalması, yemek yerken zorlanma ya da istemeden kilo kaybı daha dikkatle değerlendirilmelidir
• Göğüs ağrısı yaşandığında kalp kaynaklı nedenlerin dışlanması için gecikmeden hekime başvurmak gerekir

Nedenler

Ana nedenler

• Yemek borusu ile mide arasındaki kapakçığın (alt özofagus sfinkteri) gevşemesi veya yeterince kapanmaması
• Midenin bir kısmının diyafram kasının üzerine doğru kayması (hiatal herni denilen durum)
• Çok fazla ve hızlı yemek yeme, mideyi aşırı doldurma
• Yemekten hemen sonra uzanmak veya öne eğilerek çalışmak
• Karın içi basıncını artıran sıkı giysiler, dar kemer veya yoğun ıkınma
• Bazı besinlerin kapakçığı gevşetmesi (yağlı yemekler, kahve, çikolata, nane, baharatlı yiyecekler, gazlı içecekler gibi)
• Bazı ilaçların mide asidini veya kapakçık işleyişini etkilemesi (ağrı kesiciler, bazı tansiyon ve astım ilaçları gibi) — ilaçlarınızı kendi başınıza bırakmayın, doktorunuza veya eczacınıza danışın

Risk faktörleri

• Fazla kilo veya obezite, özellikle karın bölgesinde yağlanma
• Sigara kullanımı
• Alkol tüketimi
• Hamilelik (karın içi basıncın artması ve hormon değişimleri nedeniyle)
• Geç saatte, yatmadan hemen önce yemek yeme alışkanlığı
• Stres ve kaygı (doğrudan asit yapmasa da yakınmaları belirgin şekilde artırabilir)
• Bazı kronik hastalıklar ve uzun süreli ilaç kullanımı

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Göğüs ağrısı kola, çeneye veya sırta yayılıyorsa, nefes darlığı ve terleme eşlik ediyorsa hemen 112'yi arayın
• Kanlı veya kahve telvesi gibi kusma, siyah dışkı varsa
• Yutma güçlüğü, yemek yerken takılma hissi varsa
• İstemeden kilo kaybı veya sürekli halsizlik varsa
• Şiddetli karın veya göğüs ağrısı aniden başladıysa

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Mide yanması haftada iki-üç kezden sık oluyorsa
• Yakınmalar gece uykunuzu bölüyor veya günlük işlerinizi zorlaştırıyorsa
• Rahatlamak için sık sık mide ilacı kullanma ihtiyacı duyuyorsanız
• Belirtiler birkaç haftadır devam ediyorsa
• Yakınmaların başka bir hastalıkla ilişkili olup olmadığını öğrenmek istiyorsanız

Tanı

Doktorunuz genellikle önce sizi dinleyerek başlar: yanmanın ne zaman olduğu, nelerin iyi ya da kötü geldiği, gece olup olmadığı, hangi ilaçları kullandığınız sorulur. Çoğu zaman bu bilgiler tanıya oldukça yaklaşmak için yeterlidir. Gerekirse bazı testler istenebilir. Tanıyı koyan kişi her zaman bir hekimdir; internette okuduklarınızla kendi kendinize tanı koymaya çalışmayın.

Yapılabilecek testler

• Ayrıntılı öykü ve fizik muayene (karın ve göğüs muayenesi)
• Endoskopi (gastroskopi): ince, bükülebilen bir kameralı tüp yardımıyla yemek borusu ve midenin içine bakılması; genellikle kısa süren ve iyi tolere edilen bir işlemdir
• Mide asidinin yemek borusuna kaçıp kaçmadığını ölçen 24 saatlik izlem testi
• Yemek borusunun kas hareketlerini değerlendiren basınç ölçümü (manometri)
• Helicobacter pylori adlı bakterinin araştırılması için nefes veya dışkı testi
• Kan testleri (kansızlık ya da başka sorunların değerlendirilmesi için)
• Gerektiğinde kalp kaynaklı nedenlerin dışlanması için EKG ve ilgili tetkikler

Randevunuzda neler beklenir

Muayene genellikle kısa sürer ve konuşarak başlar. Endoskopi gibi işlemler öncesinde boş mideyle gelmeniz istenebilir; bazı durumlarda hafif sakinleştirici verilebilir ve aynı gün evinize dönebilirsiniz. Sonuçlar bazen hemen, bazen birkaç gün içinde belli olur. Test sonuçlarınızı ve bundan sonraki adımları doktorunuzla birlikte değerlendirmeniz en doğrusudur.

Tedavi

Mide yanmasının tedavisi iki temel üzerine kurulur: günlük alışkanlıkları düzenlemek ve gerektiğinde ilaç desteği almak. Çoğu kişi yaşam tarzı değişiklikleriyle belirgin rahatlama yaşar. İlaç gerekiyorsa hangisinin size uygun olduğuna, ne kadar süre kullanılacağına doktorunuz veya eczacınız karar verir. Bu sayfada ilaç adı, doz veya marka bilgisi bilinçli olarak yer almaz; çünkü bu tür kararlar kişiye özeldir.

Evde kişisel bakım

• Öğünleri küçültün ve yavaş yiyin; mideyi bir anda doldurmaktan kaçının
• Yemekten sonra en az 2-3 saat uzanmayın
• Yatağınızın baş tarafını biraz yükseltin veya başınızı hafif yüksek tutan bir yastık düzeni kullanın
• Yatmadan 3 saat önce yemek yemeyi bırakın
• Bel çevresini sıkmayan, rahat kıyafetler seçin
• Sigarayı bırakın; bırakmak için sağlık kuruluşlarından destek isteyebilirsiniz
• Alkol tüketimini azaltın veya bırakın
• Yakınmaları artıran yiyecek ve içecekleri bir günlük tutarak fark edin (kahve, çikolata, nane, yağlı ve baharatlı yemekler, domates, gazlı içecekler gibi)
• Yemekten sonra hafif bir yürüyüş yapın; ağır egzersizi hemen yemek sonrasına koymayın
• Stres yönetimi için nefes egzersizleri, düzenli uyku ve gevşeme tekniklerini deneyin

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz, mide asidini azaltan veya etkisini dengeleyen ilaç seçeneklerinden birini önerebilir. Bunların bir kısmı eczaneden reçetesiz alınabilir, bir kısmı ise reçete gerektirir. Hangi seçeneğin size uygun olduğu; yakınmalarınızın sıklığına, süresine, kullandığınız diğer ilaçlara ve genel sağlık durumunuza göre değişir. Uzun süreli ilaç kullanımı gerekiyorsa doktorunuz belirli aralıklarla sizi değerlendirir. Hamilelik, böbrek veya karaciğer hastalığı gibi özel durumlarda mutlaka hekiminize bilgi verin. İlaçlarınızı kendi başınıza başlatmayın, bırakmayın veya doz değiştirmeyin; eczacınıza da danışabilirsiniz.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Ameliyat çok nadiren gerekir. Genellikle yakınmalar çok şiddetliyse, ilaç tedavisi ve yaşam tarzı değişikliklerine rağmen yeterli rahatlama sağlanamıyorsa ya da yemek borusunda ciddi hasar gelişmişse doktorunuz bu seçeneği gündeme getirebilir. Ameliyat kararı, sindirim sistemi uzmanlarıyla birlikte ayrıntılı değerlendirme sonrasında verilir.

Bu durumla yaşamak

Mide yanmasıyla yaşamak, çoğu zaman kendi bedeninizi daha iyi tanımakla ilgilidir. Hangi yemeklerin, hangi saatlerin ve hangi durumların yakınmalarınızı artırdığını fark ettiğinizde, günlük hayatınızı buna göre düzenleyebilirsiniz. Küçük ve tutarlı alışkanlıklar, büyük ve zorlayıcı değişikliklerden daha kalıcı sonuç verir. Yakınmalarınızı bir deftere ya da telefona not etmek, doktor ziyaretlerinde de çok işe yarar.

Yaşam tarzı ipuçları

• Sağlıklı kilonuzu korumaya çalışın; karın bölgesindeki yağlanma yakınmaları artırabilir
• Düzenli, orta tempolu hareket edin (yürüyüş, yüzme gibi)
• Sigarayı bırakın, alkolü sınırlayın
• Akşam yemeğini erken saatte yiyin, gece atıştırmalarından kaçının
• Yemekten sonra doğrudan yatmayın; hafif bir yürüyüş iyi gelir
• Sıkan kemer, korse ve dar giysilerden kaçının
• Uyku düzeninizi koruyun; yatağın başını hafif yükseltmek gece yakınmalarını azaltabilir
• Stresi yönetmek için günlük kısa gevşeme molaları verin

Diyet ve egzersiz

Beslenmede amaç, sizi rahatsız eden yiyecekleri bulup ölçülü biçimde azaltmaktır. Herkesi aynı şekilde etkileyen tek bir liste yoktur; bu yüzden deneme yanılma yöntemi işe yarar. Genel olarak yağlı ve ağır yemekler, aşırı baharat, kahve, çikolata, nane, domates ürünleri ve gazlı içecekler bazı kişilerde yakınmaları artırabilir. Sebze, tam tahıl, yağsız protein ve bol su içeren dengeli bir düzen çoğu kişiye iyi gelir. Egzersizde amaç düzenliliktir: haftada birkaç gün, orta tempolu ve keyif aldığınız bir hareket seçin. Ağır yemeklerden hemen sonra yoğun egzersiz yapmak yakınmaları artırabilir; biraz beklemek daha rahat olur.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Mide yanması yalnızca bedeni değil, ruh halini de etkileyebilir. Gece uykusunun bölünmesi yorgunluk, sinirlilik ve dikkat dağınıklığına yol açabilir. Sürekli ne yiyeceğini düşünmek veya dışarıda yemek yerken tedirgin olmak kişiyi yorabilir. Stres ile sindirim yakınmaları birbirini karşılıklı olarak besleyebilir. Uyku sorunları, sürekli kaygı ya da keyif alamama hali uzun sürüyorsa bunu doktorunuzla konuşmaktan çekinmeyin; bu, zayıflık değil, iyi bir öz bakım adımıdır. Ruhsal olarak zorlandığınızda bir sağlık profesyonelinden destek isteyebilirsiniz; kendinizi yalnız hissediyorsanız veya günlük hayatınız belirgin şekilde etkileniyorsa gecikmeden yardım arayın.

Önleme

Büyük ölçüde evet, en azından sıklığı ve şiddeti azaltılabilir. Mide yanmasını tetikleyen etkenlerin çoğu günlük alışkanlıklarla ilgilidir: porsiyonlar, yemek saatleri, kilo, sigara, alkol ve stres. Bu alanlarda atacağınız küçük adımlar, yakınmaların daha seyrek ve daha hafif olmasına yardımcı olabilir. Tamamen hiç yaşamamak garanti edilemez, ancak kontrol sizin elinizde olan bir konudur.

Tarama programları

Mide yanması için toplumda rutin tarama önerilmez. Ancak uzun süreli yakınmalar, yutma güçlüğü, kilo kaybı, kansızlık veya kanama işareti varsa doktorunuz endoskopi gibi ileri incelemeler isteyebilir. Ailede yemek borusu veya mide hastalığı öyküsü varsa bunu hekiminizle paylaşmanız önemlidir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Yemek borusunda iltihaplanma (özofajit) ve buna bağlı ağrı
• Yemek borusunda daralma ve buna bağlı yutma güçlüğü
• Yemek borusunda uzun süreli asit temasına bağlı hücre değişiklikleri (Barrett özofagusu denilen durum)
• Kanama ve buna bağlı kansızlık
• Diş minesinde aşınma ve diş sorunları
• Kronik öksürük, ses kısıklığı ve uyku bozukluğu
• Yaşam kalitesinin ve günlük verimliliğin azalması

Uzun vadeli görünüm

Genel tablo iyimserdir. Mide yanması olan kişilerin büyük çoğunluğu yaşam tarzı değişiklikleri ve gerektiğinde doktorun önerdiği tedaviyle belirgin şekilde rahatlar. Önemli olan, yakınmaları görmezden gelmemek ve düzenli takibi elden bırakmamaktır. Belirtilerinizi ciddiye alıp doğru zamanda sağlık kuruluşuna başvurduğunuzda, bu durumu yönetmek çoğu zaman mümkündür.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.