Koroner Arter Bypass Greft (KABG) Ameliyatı

Genel Bakış

Koroner arter bypass greft (KABG), kalbi besleyen damarlardaki ciddi darlık veya tıkanıklıkların etrafından köprü kurulan bir kalp ameliyatıdır. Cerrah, vücudun başka bir yerinden (örneğin bacak, kol veya göğüs) aldığı sağlıklı bir damarı kullanarak kanın tıkalı bölgeyi atlamasını sağlar. Amaç, kalp kasına daha iyi kan ve oksijen gitmesini sağlamaktır.

Koroner arter bypass greft, dünyada ve Türkiye'de sık yapılan kalp ameliyatlarından biridir. Kalbi besleyen damarlarda ciddi darlık olan birçok kişiye uygulanabilir.

Genellikle ileri koroner arter hastalığı olan yetişkinlerde, özellikle 50 yaş üstü kişilerde görülür. Kadınlarda da erkeklerde de gerekebilir. Diyabet, yüksek tansiyon, yüksek kolesterol ve sigara kullanımı olan kişilerde daha sık ihtiyaç duyulur.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Eforla gelen veya dinlenince geçen göğüs ağrısı (angina)
• Nefes darlığı veya çabuk yorulma
• Göğüste sıkışma, ağırlık veya baskı hissi
• Kalp çarpıntısı
• Kola, çeneye, sırta veya mideye yayılan ağrı

Çocuklarda belirtiler

• KABG çocuklarda çok nadir uygulanır; çocuklarda doğumsal kalp hastalıkları için farklı ameliyatlar tercih edilir.
• Çocuklarda göğüs ağrısı genellikle farklı nedenlerle araştırılır ve mutlaka doktor değerlendirmesi gerekir.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Nefes darlığı, halsizlik veya yürüyüşte çabuk yorulma ön planda olabilir.
• Göğüs ağrısı hafif hissedilebilir veya hiç olmayabilir.
• Baş dönmesi, denge kaybı veya bilinç bulanıklığı görülebilir.
• Ameliyat sonrası iyileşme daha yavaş olabilir; destek ve rehabilitasyon önemlidir.

Nedenler

Ana nedenler

• Koroner arterlerde damar sertleşmesi (ateroskleroz) nedeniyle daralma veya tıkanma
• Kalbi besleyen damarlarda birden fazla ciddi darlık olması
• Kalp kasının yeterince kan ve oksijen alamaması

Risk faktörleri

• Sigara kullanımı
• Yüksek tansiyon
• Yüksek kolesterol
• Diyabet
• Ailede erken yaşta kalp hastalığı öyküsü
• İleri yaş
• Fazla kilo veya obezite
• Hareketsiz yaşam
• Sağlıksız beslenme
• Stres ve yetersiz uyku

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Göğüs ağrısı dinlenirken de oluyorsa veya daha sık ve şiddetli hale geliyorsa
• Nefes darlığı günlük işleri yapmayı zorlaştırıyorsa
• Ameliyat sonrası yara yerinde kızarıklık, şişlik, akıntı veya ateş varsa
• Bacakta yeni şişlik, ağrı veya kızarıklık varsa
• Kalp çarpıntısı veya baş dönmesi tekrarlıyorsa

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Eforla gelen göğüs ağrısı dinlenince geçiyorsa
• Çabuk yorulma veya nefes darlığı yavaş yavaş artıyorsa
• Kalp çarpıntısı ara sıra oluyorsa
• Ameliyat sonrası kontrol randevularına uymak için
• İlaçlar, beslenme veya hareket düzeyi hakkında sorularınız varsa

Tanı

Doktorunuz koroner arter hastalığından şüphelenirse önce sizi muayene eder, belirtilerinizi ve risk faktörlerinizi sorar. Kesin değerlendirme için kalp testleri isteyebilir. KABG kararı, kalp ekibi tarafından damarların durumuna ve genel sağlığınıza göre verilir.

Yapılabilecek testler

• Elektrokardiyografi (EKG)
• Ekokardiyografi (kalp ultrasonu)
• Efor testi veya stres testi
• Koroner anjiyografi
• Kan testleri
• Göğüs röntgeni
• Gerekirse bilgisayarlı tomografi koroner anjiyografi

Randevunuzda neler beklenir

Testlerin çoğu ağrısızdır. Anjiyografi sırasında kasık veya koldan ince bir kateter konulabilir; işlem öncesi size bilgi verilir. Sonuçlar doktorunuzla birlikte değerlendirilir ve size uygun tedavi seçenekleri konuşulur.

Tedavi

KABG, kalbi besleyen tıkalı damarların yerine vücudun başka bir yerinden alınan sağlıklı bir damarla köprü kurulmasıdır. Amaç, kalp kasına kan akışını artırmaktır. Ameliyat genel anestezi altında yapılır; hastanede birkaç gün kalınır ve sonrasında iyileşme dönemi başlar.

Evde kişisel bakım

• Sigara ve tütün ürünlerini bırakmak
• Doktorunuzun önerdiği ilaçları düzenli kullanmak
• Kalp rehabilitasyonu programına katılmak
• Yara bakımını temiz ve kuru tutmak
• Doktorunuzun izin verdiği ölçüde hareket etmek ve ağır kaldırmaktan kaçınmak
• Kontrol randevularına düzenli gitmek

Tıbbi tedaviler

Ameliyat öncesi ve sonrası doktorunuz tansiyon, kolesterol ve kan şekeri kontrolü için ilaçlar önerebilir. Kan pıhtısı riskini azaltmaya yönelik ilaçlar da kullanılabilir. İlaçların adı ve dozu kişiye göre doktor tarafından belirlenir; kendi başınıza ilaç başlamayın veya bırakmayın. Kalp rehabilitasyonu tedavinin önemli bir parçasıdır.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

KABG genellikle birden fazla damarda ciddi darlık olduğunda, stent gibi yöntemlerin uygun olmadığı durumlarda, diyabet gibi bazı özel durumlarda, kalp kası zayıflamışsa veya ilaçlara rağmen göğüs ağrısı devam ediyorsa düşünülür. Karar, kalp ekibi tarafından kişiye özel olarak verilir.

Bu durumla yaşamak

İlk haftalarda dinlenme ve kademeli hareket önemlidir. Göğüs kemiği iyileşirken ağır kaldırmaktan, itmekten ve zorlamaktan kaçının; doktorunuzun verdiği süreye uyun. Yara bakımı, ilaçlar ve kontrol randevuları düzenli olmalıdır. Zamanla enerjiniz artacaktır; acele etmeyin.

Yaşam tarzı ipuçları

• Sigara ve tütün ürünlerinden uzak durmak
• Düzenli ve güvenli hareket etmek; kalp rehabilitasyonuna katılmak
• Sağlıklı kiloyu korumak
• Stresi yönetmek ve iyi uyumak
• Doktorunuzun önerdiği ilaçları aksatmamak
• Alkol kullanımı konusunda doktorunuza danışmak

Diyet ve egzersiz

Kalp dostu beslenme; sebze, meyve, tam tahıl, balık, zeytinyağı ve kuruyemiş gibi besinlere ağırlık vermek, tuz ve işlenmiş gıdaları azaltmak anlamına gelir. Egzersiz ise doktorunuzun ve kalp rehabilitasyonu ekibinin önerdiği şekilde, yavaş başlayıp kademeli artırılmalıdır. Kendinizi zorlamayın.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Ameliyat sonrası kaygı, üzüntü, korku veya sabırsızlık normaldir. Bu duygular uzun sürerse veya günlük yaşamınızı etkilerse doktorunuzla konuşun. Kendinize zarar verme düşüncesi olursa hemen 112'yi arayın veya en yakın acil servise başvurun.

Önleme

KABG bir hastalık değil, tedavi yöntemidir; bu nedenle önlenmesi yerine altta yatan koroner arter hastalığının ilerlemesini azaltmak hedeflenir. Sigarayı bırakmak, tansiyon, kolesterol ve kan şekeri kontrolü ve sağlıklı yaşam en önemli adımlardır.

Aşılar

Doktorunuz kalp hastalığı olan kişiler için grip ve zatürre aşılarını önerebilir. Aşılarınız hakkında sağlık ekibinize danışın.

Tarama programları

Tansiyon, kolesterol ve kan şekeri düzenli olarak ölçtürülmelidir. Sağlık Bakanlığı'nın önerdiği taramalara uymak ve risk faktörleriniz varsa kalp değerlendirmesi yaptırmak önemlidir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Ciddi koroner arter hastalığı tedavi edilmezse kalp krizi riski artar.
• Kalp yetersizliği gelişebilir.
• Ritim bozuklukları görülebilir.
• Ani kalp durması gibi hayatı tehdit eden durumlar ortaya çıkabilir.

Uzun vadeli görünüm

KABG birçok kişide göğüs ağrısını azaltır ve yaşam kalitesini iyileştirir; ancak damar sertleşmesini tamamen ortadan kaldırmaz. Düzenli kontrol, ilaçlar ve yaşam değişiklikleriyle sonuçlar daha iyi olur. Ameliyatın kendi riskleri de vardır; doktorunuz sizin için yarar-zarar değerlendirmesini yapar. Umut verici olan şu ki çoğu kişi destekle iyileşir ve yeniden aktif bir yaşama dönebilir.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.