Diş Dolgusu Hakkında Bilmeniz Gerekenler

Genel Bakış

Diş dolgusu, çürük (dişte oyuk açan hasar) ya da kırık nedeniyle kaybolan diş dokusunun yerine konulan bir dolgu malzemesidir. Diş hekimi önce çürümüş ya da hasar görmüş kısmı temizler, sonra oluşan boşluğu dolgu maddesiyle kapatır. Böylece diş yeniden sağlamlaşır, ağrı hafifler ve çürüğün ilerlemesi durur. Kısacası dolgu, dişi çekmek yerine kurtarmanın en yaygın yoludur.

Evet, çok yaygındır. Diş dolgusu, dünyada en sık yapılan diş tedavilerinden biridir; çocuklar ve yetişkinler dahil her yaş grubunda sıkça uygulanır.

Dişi olan herkesi etkileyebilir. Süt dişleri olan küçük çocuklar, gençler, yetişkinler ve ileri yaştaki kişiler risk altındadır. Ağız kuruluğu, diş eti çekilmesi veya eski dolguları olan kişilerde çürük ve dolgu ihtiyacı daha sık görülür.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Dişte gözle görülen oyuk, delik veya koyu renkli leke
• Tatlı, sıcak veya soğuk yiyecek ve içeceklerde kısa süreli sızlama
• Çiğnerken ağrı ya da rahatsızlık hissi
• Diş aralarına yemek kaçması ve o bölgenin zor temizlenmesi
• Ağız kokusu veya ağızda kötü bir tat
• Hiç belirti olmaması — erken çürükler çoğu zaman sessizdir ve ancak muayenede fark edilir

Çocuklarda belirtiler

• Çocuklar ağrıyı her zaman söyleyemez; çiğnemekten kaçınma veya hep tek tarafla yemek yeme görülebilir
• Sıcak ve soğuk yiyeceklere tepki verme, yanağını tutma
• Süt dişi çürükleri daha hızlı ilerleyebilir, bu yüzden erken kontrol önemlidir
• Uyku sırasında huzursuzluk veya ağlama
• Bazı çocuklarda diş fırçalamayı reddetme, çünkü o bölge hassastır

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Diş eti çekilmesine bağlı olarak diş kökünde oluşan çürükler
• Yıllar içinde aşınan, kırılan veya kenarından sızıntı yapan eski dolgular
• Ağız kuruluğu (bazı ilaçlar veya sağlık durumları nedeniyle) çürük riskini artırabilir
• Sıcak-soğuk hassasiyeti ve çiğneme güçlüğü
• Daha önce yapılmış dolguların yenilenmesi ihtiyacı

Nedenler

Ana nedenler

• Ağızdaki bakterilerin şekerli ve nişastalı yiyecek artıklarıyla beslenip asit üretmesi
• Bu asidin diş minesini (dişin en dıştaki sert tabakası) zayıflatması
• Zamanla dişte mineral kaybı olması ve küçük bir oyuğun büyümesi
• Kırık, çatlak veya aşınmış dişler; eski dolguların kenarlarından sızıntı olması
• Diş gıcırdatma veya sıkma alışkanlığı nedeniyle dişlerin aşınması

Risk faktörleri

• Sık sık şekerli atıştırmalık ve asitli içecek tüketmek
• Düzenli fırçalama ve diş ipi kullanımının eksik olması
• Florürlü diş macunu kullanmamak
• Ağız kuruluğu, bazı ilaçlar veya reflü gibi ağzı etkileyen durumlar
• Sigara kullanımı
• Düzenli diş hekimi kontrolü yaptırmamak
• Ailede sık çürük öyküsü olması veya diş bakımına erişimde güçlük yaşanması
• Küçük çocuklarda şekerli içeceklerin biberonla ya da uyku sırasında verilmesi

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Gece uykunuzu bölen ya da günlük işlerinizi aksatan şiddetli diş ağrısı
• Yüzünüzde veya diş etinizde şişlik, iltihap ya da cerahat
• Darbe sonrası kırılan, çatlayan ya da yerinden çıkan diş
• Düşen dolgu ve altında ağrı olması

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Genellikle 6-12 ayda bir düzenli diş hekimi kontrolü
• Sıcak-soğuk tatlı hassasiyeti fark ettiğinizde
• Eski dolgunuzun rengi değiştiğinde ya da kenarı takılmaya başladığında
• Diş etlerinizde kanama, ağız kokusu veya diş aralarında sürekli yemek birikmesi olduğunda
• Çocuğunuzun ilk dişi çıktığında ve sonrasında düzenli kontrollerde

Tanı

Diş hekimi önce ağzınıza bakarak ve küçük, ince uçlu bir muayene aletiyle (sond) dişlerinizi kontrol ederek çürük veya hasarlı bölgeleri arar. Şüpheli bir alan varsa genellikle röntgen çeker. Röntgen, diş arasında kalan ya da gözle görülemeyen çürükleri ve eski dolguların altını gösterir.

Yapılabilecek testler

• Görsel ve elle muayene (ayna ve ince uçlu muayene aletiyle)
• Diş röntgeni; çoğunlukla ısırma filmi (bitewing) denilen küçük bir film
• Soğuk veya sıcak duyarlılık testi ile dişin sinirinin nasıl tepki verdiğini anlama
• Gerekirse dijital tarama veya fotoğraflama ile tedaviyi sizinle birlikte planlama

Randevunuzda neler beklenir

Muayene genellikle ağrısız ve kısa sürer. Hekim bulguları size sade bir dille anlatır, seçenekleri ve yaklaşık süreyi paylaşır. İşlem sırasında rahatsızlık duyacaksanız bunu önceden söylemeniz çok önemlidir; bölgenin uyuşturulmasıyla işlem çok daha konforlu hale getirilebilir.

Tedavi

Tedavinin özü, çürümüş veya hasarlı kısmın temizlenip yerine bir dolgu malzemesi yerleştirilmesidir. Diş hekimi önce bölgeyi uyuşturur, çürüğü temizler, boşluğu şekillendirip kurutur ve dolguyu yerleştirerek şekillendirir. Son olarak dolgunun üzerini düzeltir ve ısırma düzeninizi kontrol eder.

Evde kişisel bakım

• Uyuşma geçene kadar (genellikle birkaç saat) o bölgeyle yemek yemeyin; yanağınızı ya da dilinizi ısırmamaya dikkat edin
• İşlemden sonraki ilk gün çok sıcak, çok soğuk ve sert yiyeceklerden kaçının
• Hafif hassasiyet normaldir; genellikle birkaç gün içinde azalır
• Günde iki kez florürlü diş macunuyla fırçalayın ve diş ipi kullanın; dolgu çevresi de temiz tutulmalıdır
• Dolgu yüksek geliyorsa, kenarı takılıyorsa ya da kırılırsa zaman kaybetmeden diş hekiminize başvurun
• Ağrı için reçetesiz ilaç almayı düşünüyorsanız önce eczacınıza veya hekiminize danışın

Tıbbi tedaviler

Dolgu malzemesi olarak kompozit reçine (diş renginde, estetik), cam iyonomer ya da amalgam gibi farklı seçenekler vardır; hangisinin uygun olduğuna çürüğün yeri, derinliği ve dişin konumu değerlendirilerek karar verilir. Çok derin çürüklerde dişin sinirine yakın bölge korunmaya çalışılır; gerekirse kanal tedavisi ya da kaplama (kron) gibi ek işlemler gündeme gelebilir. Hekiminiz size uygun gelen ağrı kesici seçeneklerini anlatabilir; ilaç kullanımı konusunda mutlaka hekiminize veya eczacınıza danışın.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Dolgu genellikle cerrahi bir işlem değildir. Ancak diş çok fazla hasar görmüş, çatlamış ya da çürük dişin sinirine ulaşmışsa kanal tedavisi, kaplama veya dişin çekilmesi gerekebilir. Bu kararlar diş hekiminin muayenesi ve röntgen bulgularıyla birlikte verilir.

Bu durumla yaşamak

Yeni bir dolguyla yaşamak çoğu kişi için oldukça kolaydır. İlk birkaç gün hafif hassasiyet olabilir; bu genellikle zamanla azalır. Dolgunun kenarlarını günde iki kez fırçalayarak ve diş ipiyle temizleyerek ömrünü uzatabilirsiniz. Sert şeker, buz veya sert kabuklu yiyecekleri dişlerinizle kırmamaya özen gösterin.

Yaşam tarzı ipuçları

• Günde iki kez, iki dakika boyunca florürlü diş macunuyla fırçalayın
• Diş ipi veya ara yüz fırçasıyla diş aralarını her gün temizleyin
• Şekerli atıştırmalıkları öğünlerle sınırlayın; sık sık atıştırmak dişler için daha risklidir
• Sigara kullanıyorsanız bırakmayı düşünün; bu hem diş etleri hem genel sağlık için önemlidir
• Diş gıcırdatıyorsanız hekiminize bunu söyleyin; gece plağı gibi koruyucu seçenekler konuşulabilir
• Düzenli diş hekimi kontrollerinizi aksatmayın

Diyet ve egzersiz

Diş sağlığı için en önemli beslenme kuralı şeker miktarından çok şekerle temas sıklığıdır. Su içmek, öğün aralarında ağzı nötrlemeye yardımcı olur. Peynir, süt, yoğurt gibi kalsiyum içeren besinler ve çiğ sebzeler dişler için iyi seçeneklerdir. Asitli içecekleri yemeklerle birlikte ve pipetle içmek, ardından su içmek yararlı olabilir. Genel hareketlilik ve düzenli egzersiz genel sağlığınızı destekler; bu da ağız sağlığınızı dolaylı olarak olumlu etkiler.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Diş tedavisi kaygısı çok yaygındır ve utanılacak bir şey değildir. Kaygı nedeniyle kontrolleri ertelemek çürüklerin büyümesine yol açabilir. Diş hekiminize korkunuzu önceden anlatmanız, yavaş ilerleme, ara verme veya bölgenin uyuşturulması gibi seçenekleri konuşmanız çoğu zaman işleri kolaylaştırır. Dişlerinizle ilgili utanç ya da yoğun kaygı günlük yaşamınızı etkiliyorsa bir sağlık profesyonelinden destek istemekten çekinmeyin. Kendinize zarar verme düşünceleriniz varsa vakit kaybetmeden acil yardım isteyin; Türkiye'de acil durumlarda 112'yi arayabilirsiniz.

Önleme

Büyük ölçüde evet. Düzenli ve doğru ağız bakımı, şekerle temasın azaltılması, florür kullanımı ve düzenli diş hekimi kontrolleriyle çürüklerin çoğu önlenebilir ya da çok erken yakalanabilir. Zaten dolgu yapılmış olsa bile bu alışkanlıklar yeni çürükleri ve dolgu yenileme ihtiyacını azaltır.

Aşılar

Diş çürüğü için bir aşı yoktur; korunmada en etkili yol günlük ağız bakımı ve düzenli diş hekimi kontrolüdür.

Tarama programları

Düzenli diş hekimi kontrolü (genellikle 6-12 ayda bir) en önemli tarama yöntemidir. Türkiye'de Sağlık Bakanlığı'nın ağız ve diş sağlığına yönelik koruyucu programları ve okul çağı taramaları bulunmaktadır; aile hekiminiz veya ağız ve diş sağlığı merkezleri sizi yönlendirebilir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Artan ağrı ve sıcak-soğuk hassasiyeti
• Çürüğün derinleşerek dişin sinirine ulaşması ve iltihap oluşması
• Yüzde şişlik ve cerahat birikmesi
• Kanal tedavisi veya kaplama gibi daha kapsamlı tedavilere ihtiyaç duyulması
• Dişin çekilmesi ve eksik diş sorunu
• Çiğneme ve beslenmede zorluk, ağız kokusu
• İleri durumlarda enfeksiyonun çevre dokulara yayılması

Uzun vadeli görünüm

Genel olarak tablo çok iyidir. Erken dönemde tedavi edilen çürükler basit bir dolguyla kolayca kontrol altına alınır ve diş uzun yıllar kullanılabilir. Dolgunun ömrü, iyi ağız bakımı ve düzenli kontrollerle belirgin şekilde uzar. Tedaviye geç kalınmış olsa bile bugün uygulanabilecek birçok seçenek vardır; önemli olan diş hekiminizle açık bir iletişim kurmak ve süreci birlikte planlamaktır.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.