Diş Tedavisi

Genel Bakış

Diş tedavisi, dişlerinizi ve diş etlerinizi sağlıklı tutmak, ağrıyı gidermek ve var olan sorunları (çürük, iltihap, kırık gibi) düzeltmek için yapılan işlemlerin genel adıdır. Bu işlemler çok basit bir kontrol ve temizlikten, dolguya, kanal tedavisine veya diş çekimine kadar uzanabilir. Amaç her zaman aynıdır: doğal dişlerinizi mümkün olduğunca uzun süre ağzınızda ve sağlıklı tutmak.

Çok yaygındır. Diş çürüğü ve diş eti hastalıkları, dünyada en sık görülen sağlık sorunları arasındadır. Neredeyse herkes hayatının bir döneminde diş tedavisi görür; bu nedenle diş hekimine gitmek son derece olağan bir durumdur.

Herkesi etkiler. Bebeklikten yaşlılığa kadar tüm yaş grupları diş sorunları yaşayabilir. Çocuklarda süt dişi çürükleri, gençlerde diş çapraşıklığı, yetişkinlerde diş eti sorunları, ileri yaşlarda ise ağız kuruluğu ve diş kayıpları daha sık görülür.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Diş ağrısı veya zonklama, özellikle gece artan ağrı
• Sıcak, soğuk veya tatlı yiyeceklere karşı hassasiyet
• Dişte görünen kahverengi ya da siyah leke, oyuk veya delik
• Fırçalarken veya kendiliğinden diş eti kanaması
• Diş etlerinde kızarıklık, şişlik veya hassasiyet
• Ağız kokusu
• Çiğnerken zorlanma veya bir tarafta çiğneme alışkanlığı
• Dişte kırık, çatlak ya da yerinden oynama hissi

Çocuklarda belirtiler

• Süt dişlerinde çürük lekesi veya delik
• Yemek yerken ağlama, ağzını tutma veya yemeği reddetme
• Gece uykudan uyandıran diş ağrısı
• Yanakta şişlik veya ateş
• Süt dişinin erken düşmesi ya da normalden geç çıkması
• Parmağını emme, diş gıcırdatma gibi alışkanlıklar

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Ağız kuruluğu (tükürük azalması) ve buna bağlı çürük artışı
• Diş eti çekilmesi ve diş köklerinde çürük
• Diş kaybı ve çiğneme güçlüğü
• Protez veya köprü altında yara, vurma ve basınç hissi
• Kullanılan bazı ilaçlara bağlı ağız kuruluğu
• Diş eti iltihabının daha kolay ve daha uzun sürmesi

Nedenler

Ana nedenler

• Diş yüzeyinde biriken bakteri tabakası (plak)
• Sık ve fazla şekerli, unlu gıda ve içecek tüketimi
• Düzensiz veya yetersiz diş fırçalama ve ara yüz temizliği
• Diş eti iltihabı (diş etlerinin bakteri nedeniyle iltihaplanması)
• Asitli içecekler ve mide asidinin ağza gelmesi (reflü)
• Dişe gelen darbe, kırık veya sert bir şeyi ısırma
• Tükürük azalması, yani ağız kuruluğu

Risk faktörleri

• Şekerli atıştırmalıkları gün içinde sık sık yemek
• Sigara ve tütün kullanımı
• Bazı ilaçların yan etkisi olarak ağız kuruluğu
• Şeker hastalığı (diyabet) gibi kronik hastalıklar
• Hamilelik döneminde diş etlerinin daha hassas olması
• Diş gıcırdatma veya diş sıkma alışkanlığı
• Düzenli diş kontrolü yaptırmamak
• Diş hekimi korkusu nedeniyle kontrolleri ertelemek

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Yüzünüzde veya çenenizde hızla büyüyen şişlik varsa
• Nefes almakta veya yutkunmakta zorlanıyorsanız
• Ağzınızda durmayan bir kanama varsa
• Şiddetli diş ağrısı ağrı kesiciyle bile geçmiyorsa
• Bir dişiniz travma sonucu yerinden çıktıysa veya kırıldıysa
• Ateş ve titremeyle birlikte diş veya diş eti kaynaklı ağrı varsa

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Diş etleriniz fırçalarken kanıyorsa
• Sıcak-soğuk yiyeceklere karşı yeni bir hassasiyet başladıysa
• Ağız kokusu sürekli hale geldiyse
• Dişinizde leke, oyuk veya yüzey pürüzü fark ettiyseniz
• Dolgunuz düştüyse ya da kaplamanızda oynama varsa
• Çocuğunuzun ilk dişi çıktığında veya süt dişlerinde leke gördüğünüzde
• En son kontrolden bu yana bir yıldan fazla zaman geçtiyse

Tanı

Tanı genellikle diş hekiminizin ağzınızı gözle muayene etmesiyle başlar. Hekim dişlerinizi, diş etlerinizi, dili ve yanak içini tek tek inceler; gerekirse dişlerin arasını görmek için küçük bir ayna ve ince bir el aleti kullanır. Ardından, altta yatan sorunu (çürük derinliği, kök iltihabı gibi) görmek için röntgen isteyebilir. Bu muayene ağrısızdır ve genellikle birkaç dakika sürer.

Yapılabilecek testler

• Gözle ve elle muayene (diş yüzeyi ve diş eti kontrolü)
• Diş röntgeni (tek diş ya da tüm ağzı gösteren film)
• Soğuk veya sıcak uyaranla hassasiyet testi
• Diş eti cebi ölçümü (diş eti hastalığını değerlendirmek için ince bir ölçüm aletiyle yapılır)
• Gerekli görülürse üç boyutlu görüntüleme
• Çocuklarda ve yüksek riskli kişilerde koruyucu değerlendirme

Randevunuzda neler beklenir

İlk muayenede diş hekiminiz size ne yaptığını ve neden yaptığını anlatmalıdır. Rahatsızlık hissettiğinizde elinizi kaldırarak işareti durdurmanız her zaman mümkündür. Tanı sonrası hekim sizə seçenekleri, tedavinin yaklaşık süresini ve varsa ücret bilgisini açıklar; kararı birlikte vermeniz en doğrusudur. Emin olmadığınız her şeyi sormaktan çekinmeyin.

Tedavi

Diş tedavisi, sorunun ne olduğuna göre değişir. Küçük bir çürük temizlenip dolguyla kapatılabilir; iltihap dişin sinirine ulaştıysa kanal tedavisi gerekebilir; diş eti iltihabında diş taşı temizliği ve düzenli bakım öne çıkar. Çok hasarlı dişlerde çekim ve yerine köprü, protez veya implant düşünülebilir. Amaç her zaman en az müdahaleyle en sağlıklı sonucu elde etmektir.

Evde kişisel bakım

• Dişlerinizi günde iki kez, yaklaşık iki dakika boyunca florürlü diş macunuyla fırçalayın.
• Diş ipi veya ara yüz fırçasıyla dişlerin arasını her gün temizleyin.
• Şekerli ve asitli yiyecek-içecekleri gün içinde sık sık değil, öğünlerle birlikte tüketin.
• Yemeklerden sonra su içmek ağzın temizlenmesine yardımcı olur.
• Sigara kullanıyorsanız bırakmayı düşünün; bu, diş eti sağlığı için en etkili adımlardan biridir.
• Diş gıcırdatıyorsanız hekiminize bunu mutlaka söyleyin.
• Tedavi sonrası hekiminizin verdiği bakım önerilerine harfiyen uyun; ağrı için reçetesiz ilaç almak yerine diş hekiminize danışın.

Tıbbi tedaviler

Diş hekimliğinde tedaviler genellikle şu başlıklarda toplanır: koruyucu uygulamalar (temizlik, florür gibi yüzey koruyucuları, diş yüzeyindeki girintileri kapatan uygulamalar), dolgu ile çürüğün temizlenip onarılması, dişin sinir dokusunun iltihaplandığı durumlarda kanal tedavisi, diş eti hastalıklarında diş taşı temizliği ve derin temizlik, eksik dişlerin yerine köprü, protez veya implant yapılması, dişlerin düzgün sıralanması için tel veya şeffaf plak tedavisi. İşlemlerin çoğu bölgesel uyuşturma (lokal anestezi) ile ağrısız yapılabilir. Ağrı kesici veya antibiyotik gibi ilaçlar gerektiğinde yalnızca diş hekiminizin ya da doktorunuzun önerisiyle, onun belirlediği şekilde kullanılmalıdır; kendi başınıza ilaç başlamayın ve eczacınıza danışmadan reçetesiz ilaç almayın.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Bazı durumlarda küçük cerrahi işlemler gerekebilir: gömülü kalan yirmi yaş dişinin çıkarılması, iltihap birikmiş bölgenin temizlenmesi, çok hasarlı dişin çekilmesi, implant yerleştirilmesi veya çene kemiğiyle ilgili düzeltmeler. Bu işlemler genellikle planlı yapılır; hekiminiz öncesinde ne yapılacağını, sonrasında nelere dikkat etmeniz gerektiğini ayrıntılı olarak anlatır.

Bu durumla yaşamak

Diş sağlığı, günlük küçük alışkanlıkların toplamıdır. Günde iki kez fırçalama, günlük ara yüz temizliği ve düzenli kontrol, çoğu sorunu büyümeden önler. Tedavi sonrası ilk günlerde hassasiyet veya hafif rahatsızlık olabilir; bu genellikle birkaç gün içinde azalır. Şikâyetlerinizi not almak ve kontrol randevusunda hekiminize iletmek süreci kolaylaştırır.

Yaşam tarzı ipuçları

• Sigara ve tütün ürünlerinden uzak durun.
• Şekerli içecekler yerine su tercih edin.
• Diş gıcırdatma veya sıkma fark ederseniz hekiminize danışın.
• Düzenli kontrol randevularınızı takviminize not edin, ertelemeyin.
• Ağız kuruluğu yaşıyorsanız bunu hekiminizle ve kullandığınız ilaçları reçete eden doktorla konuşun.
• Çocuklarınıza erken yaşta fırçalama alışkanlığı kazandırın ve onlara örnek olun.

Diyet ve egzersiz

Diş sağlığı için beslenmede en önemli nokta, şekerin ne kadar değil ne sıklıkla tüketildiğidir. Şekerli atıştırmalıkları öğün aralarında sürekli yemek yerine öğünlerle birlikte tüketmek daha iyidir. Peynir, yoğurt, süt, taze sebze ve meyve gibi besinler dengeli beslenmenin parçasıdır. Bol su içmek ağzın nemli kalmasına yardımcı olur. Düzenli fiziksel hareket genel sağlığınızı destekler; diş eti sağlığı da genel sağlıkla yakından ilişkilidir.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Diş hekimi korkusu veya utanma duygusu çok yaygındır ve tedaviyi geciktirmenin en sık nedenlerinden biridir. Bu duyguları hekiminizle paylaşmanız tedaviyi kolaylaştırır; birçok hekim bu duruma göre yaklaşımını uyarlayabilir. Ağrı, sürekli ağız kokusu veya diş görünümüyle ilgili kaygı kişinin özgüvenini ve sosyal yaşamını etkileyebilir. Bu kaygı günlük yaşamınızı belirgin şekilde zorluyorsa bir ruh sağlığı uzmanından destek almak iyi gelir. Kendinizi kötü hissettiğinizde yalnız kalmayın; güvendiğiniz biriyle konuşun. Acil bir ruhsal kriz durumunda 112'yi arayabilir veya en yakın acil servise başvurabilirsiniz.

Önleme

Büyük ölçüde önlenebilir. Diş çürüğü ve diş eti hastalıklarının çoğu, doğru günlük bakım ve düzenli kontrollerle engellenebilir ya da çok erken dönemde yakalanabilir. Küçük bir çürük, basit bir dolguyla çözülürken; ihmal edildiğinde kanal tedavisi veya diş kaybına kadar gidebilir. Bu nedenle koruyucu bakım, tedaviden daha kolay ve daha konforludur.

Aşılar

Diş çürüğü veya diş eti hastalıkları için rutin olarak uygulanan bir aşı yoktur. Korunmanın temel yolu günlük ağız bakımı ve düzenli diş hekimi kontrolüdür.

Tarama programları

Şikâyetiniz olmasa da yılda bir veya iki kez diş hekimi kontrolü önerilir. Çocuklarda ilk diş çıktığında ilk kontrol yapılması, okul çağında düzenli taramalar, hamilelik planlayan veya hamile olan kişilerde ve şeker hastalığı gibi kronik hastalığı olanlarda daha sık kontrol faydalıdır. Hekiminiz risk durumunuza göre koruyucu uygulamalar önerebilir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Çürüğün derinleşerek dişin sinirine ulaşması ve şiddetli ağrı
• Diş kökünde veya diş etinde apse (irin birikmesi) ve yüzde şişlik
• Diş eti hastalığının ilerlemesi ve dişi tutan kemiğin erimesi
• Diş kaybı ve buna bağlı çiğneme güçlüğü
• Ağız kokusunun kalıcı hale gelmesi
• Nadir durumlarda enfeksiyonun çevre dokulara yayılması
• Şeker hastalığı gibi kronik hastalıkların kontrolünün zorlaşması
• Beslenme düzeninin bozulması ve yaşam kalitesinin azalması

Uzun vadeli görünüm

Umutsuz olmanıza gerek yok. Diş hekimliği bugün çok ilerlemiş durumda; çürükler, diş eti sorunları ve eksik dişler büyük ölçüde başarıyla tedavi edilebiliyor. Önemli olan sorunu erken fark edip harekete geçmek ve tedavi sonrası bakımı sürdürmektir. Düzenli kontrol ve günlük bakım alışkanlığıyla dişlerinizi uzun yıllar sağlıklı tutmak mümkündür.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.