Partnerimin Mesane Enfeksiyonuna Ben mi Neden Oldum?

Genel Bakış

Mesane enfeksiyonu, halk arasında sıkça 'sistit' olarak da bilinen, idrar torbasının (mesanenin) iltihaplanmasıdır. Çoğu zaman bağırsaklarda yaşayan bakteriler idrar kanalı yoluyla mesaneye girip burada çoğalır ve yanma, sık idrara çıkma gibi yakınlara yol açar. Bu bir 'cinsel yolla bulaşan hastalık' değildir ve genellikle partnerinizden size ya da sizden partnerinize geçen bir şey değildir. Yani kısa cevap: partnerinizin mesane enfeksiyonuna büyük olasılıkla siz sebep olmadınız ve bu bir suçlama konusu değildir.

Çok yaygındır. Kadınların yaklaşık yarısı hayatlarının bir döneminde en az bir kez mesane enfeksiyonu geçirir ve bir kısmında tekrarlar. Erkeklerde daha seyrek görülür, bu yüzden bir erkekte ortaya çıktığında genellikle altta yatan bir nedenin araştırılması önerilir.

Kadınlarda daha sık görülür; çünkü idrar kanalı (idrarın vücuttan çıktığı kısa tüp) daha kısadır ve bakterilerin mesaneye ulaşması kolaylaşır. Ayrıca çocuklarda, yaşlı yetişkinlerde, menopoz sonrası kadınlarda, idrar kateteri kullananlarda, diyabeti olanlarda ve bağışıklık sistemi zayıflamış kişilerde daha sık görülebilir. Cinsel olarak aktif olmak da riski bir miktar artırır; ama cinsel ilişki yaşamayan kişilerde de enfeksiyon görülebilir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• İdrar yaparken yanma, batma veya sızlama hissi
• Sık ve ani idrara çıkma isteği, buna rağmen az miktarda idrar gelmesi
• İdrarın bulanık görünmesi veya kötü koku olması
• Kasık bölgesinde ya da alt karında baskı, dolgunluk veya ağrı
• İdrarda kan görülmesi (pembe, kırmızı ya da koyu renk)
• Halsizlik ve genel keyifsizlik hissi

Çocuklarda belirtiler

• Açıklanamayan ateş (özellikle bebeklerde tek belirti bu olabilir)
• İdrar yaparken ağlama veya rahatsızlık ifade etme
• Bezinde ya da iç çamaşırında kötü koku, bulanık idrar
• Daha önce gece kuru kalan çocukta yeniden altını ıslatma
• Karın ağrısı, iştahsızlık, huzursuzluk veya büyümede yavaşlama
• Kusma veya beslenmede azalma

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Ani kafa karışıklığı, dalgınlık veya normale göre daha şaşkın olma hâli
• Yeni ortaya çıkan halsizlik, düşme veya yürümede zorlanma
• İştah kaybı, keyifsizlik, günlük işlerden uzaklaşma
• Ateş olmayabilir; yaşlılarda enfeksiyon ateşsiz de seyredebilir
• İdrar kaçırma veya idrara çıkma düzeninin bozulması

Nedenler

Ana nedenler

• Bağırsakta yaşayan bakterilerin (çoğunlukla) idrar kanalı yoluyla mesaneye ulaşması — enfeksiyonların büyük bölümünün kaynağı kişinin kendi vücududur.
• Cinsel ilişki sırasında bu bakterilerin idrar kanalına doğru itilmesi; bu yüzden ilişkiden sonraki 24-48 saatte belirtiler başlayabilir.
• İdrar akışını yavaşlatan durumlar: idrar yolu taşları, erkeklerde prostat büyümesi, idrar yolu darlıkları.
• İdrar sondası (kateter) kullanımı.
• Nadiren, bazı mikropların cinsel yolla bulaşması; bu durumda her iki partnerin de değerlendirilmesi gerekebilir.

Risk faktörleri

• Kadın olmak (idrar kanalının daha kısa olması)
• Cinsel olarak aktif olmak, özellikle yeni partner veya sık ilişki
• Spermisit içeren doğum kontrol yöntemleri veya diyafram kullanımı
• Menopoz sonrası dönem (vajinal kuruluk ve değişen flora)
• Yeterince su içmemek ve idrarı uzun süre tutmak
• Kabızlık
• Diyabet veya bağışıklık sisteminin zayıflaması
• Parfümlü sabun, duş jeli, pudra gibi tahriş edici ürünlerin kullanımı
• Sıkı, sentetik iç çamaşırı giymek (nemin hapsolması)
• Bazı ilaçların idrar yolu florasını etkilemesi (doktorunuza danışabilirsiniz)

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Ateş, titreme, bulantı-kusma veya sırt-yan ağrısı varsa
• Erkekte idrar yakınmaları ortaya çıktıysa
• Çocukta veya bebekte ateşle birlikte idrar belirtileri varsa
• Hamileyseniz ve idrar yolu belirtileri yaşıyorsanız
• İdrarda kan görüyorsanız
• Yakınmalar 48 saat içinde hafiflemiyor veya kötüleşiyorsa

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Tekrarlayan enfeksiyonlar (örneğin bir yılda üç veya daha fazla, ya da altı ayda iki kez)
• Her tedaviden kısa süre sonra belirtilerin geri gelmesi
• Belirtilerin sürekli hafif şekilde devam etmesi
• Cinsel ilişki sonrası her seferinde yakınmaların tekrarlaması
• Partnerinizde de benzer belirtiler olması (birlikte değerlendirilmeniz yararlı olur)

Tanı

Doktor genellikle belirtilerinizi dinleyerek ve basit bir idrar testiyle tanı koyar. İdrar örneği verirken orta akım denilen yöntemle, idrarın başındaki kısmı tuvalete bırakıp ortadaki kısmı kaba almanız istenir. Gerekirse idrar kültürü yapılır; kültür, idrarda hangi mikrobun olduğunu ve hangi tedavilerin işe yarayacağını anlamaya yardımcı olur. Erkeklerde, çocuklarda ve sık tekrarlayan durumlarda doktor ek değerlendirme isteyebilir.

Yapılabilecek testler

• Tam idrar tetkiki (idrarda mikrop, kan, iltihap hücresi ve şeker aranır)
• İdrar kültürü (mikrobu ve uygun tedaviyi belirlemek için; sonucu genellikle birkaç gün sürer)
• Gebelerde gebelik testi ve idrar taraması
• Erkeklerde veya tekrarlayan durumlarda ultrasonografi gibi görüntüleme incelemeleri
• Gerekli görüldüğünde kan testleri
• Bazı durumlarda cinsel yolla bulaşan enfeksiyonlar açısından testler

Randevunuzda neler beklenir

Muayene genellikle kısa ve kolaydır. İdrar örneği verdikten sonra temel testin sonucu aynı gün çıkabilir; kültür sonucu birkaç gün alabilir. Doktorunuz sonuçlara ve belirtilerinize göre tedavi yaklaşımını sizinle konuşur. Sorularınızı sormaktan çekinmenize gerek yok; özellikle 'bu konuda kendimi suçlamalı mıyım' sorusunu doktorunuza açıkça sorabilirsiniz.

Tedavi

Mesane enfeksiyonları genellikle doktorun uygun gördüğü tedaviyle iyileşir. Tedavinin amacı mikrobun çoğalmasını durdurmak, yakınmaları hafifletmek ve enfeksiyonun böbreklere yayılmasını önlemektir. Belirtiler genellikle tedavinin ilk günlerinde belirgin şekilde azalır; ancak bu, tedavinin kendi kendine bırakılabileceği anlamına gelmez. Tedavi planını mutlaka doktorunuzla birlikte belirleyin.

Evde kişisel bakım

• Bol su içerek idrarın akışını artırın; bu, bakterilerin atılmasına yardımcı olur.
• İdrarınızı tutmayın; ihtiyaç duyduğunuzda tuvalete gidin.
• Alt karın bölgesine ılık bir havlu ya da sıcak su torbası koymak rahatlatıcı olabilir (cildinizi yakmamaya dikkat edin).
• Kafeinli içecekler, alkol ve çok asitli içecekler bazı kişilerde mesaneyi daha çok tahriş edebilir; deneyerek sizin için neyin iyi geldiğini görebilirsiniz.
• Ağrı ve rahatsızlık için doktorunuza veya eczacınıza danışmadan ilaç kullanmayın.
• Dinlenin; iyileşme sürecinde vücudunuzu yormayın.
• Belirtiler kötüleşirse ya da birkaç günde düzelmezse yeniden sağlık kuruluşuna başvurun.

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz, muayene ve test sonuçlarına göre size uygun bir tedavi planı önerir. Bu plan genellikle mikroplarla mücadele eden bir tedaviyi içerir; hangi tedavinin ve ne kadar süreyle kullanılacağı kişiye, yaşa, gebelik durumuna ve öyküye göre değişir. Bu kararı kendi başınıza vermeyin; daha önce kullandığınız bir ilacı 'aynısı nasılsa' diyerek yeniden başlamayın. Reçetenizi eczacınıza danışarak kullanın, tedaviyi tarif edildiği şekilde tamamlayın ve yan etki yaşarsanız doktorunuzla iletişime geçin. Yan etkiler, gebelik, emzirme ve kullandığınız diğer ilaçlar hakkında mutlaka bilgi verin.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Cerrahi müdahale çok nadiren gerekir. Yalnızca tekrarlayan enfeksiyonların arkasında düzeltilebilir bir yapısal sorun (örneğin büyük bir taş veya idrar akışını engelleyen bir darlık) saptanırsa, doktorunuz gerekli görürse böyle bir seçenek gündeme gelebilir. Çoğu kişide böyle bir ihtiyaç olmaz.

Bu durumla yaşamak

Enfeksiyon döneminde günlük hayat biraz zorlaşabilir: sık tuvalete gitme ihtiyacı, işe ya da okula odaklanmada güçlük, ilişkide geçici bir gerginlik olabilir. Bu günlerde dinlenmeye, su içmeye ve tedavi planına uymaya özen gösterin. Partnerinizle açık iletişim kurmak, suçlayıcı dilden uzak durmak hem iyileşmeyi hem de ilişkiyi kolaylaştırır. İlişki sırasında ağrı varsa ara vermek ve iyileştikten sonra devam etmek tamamen normaldir.

Yaşam tarzı ipuçları

• Gün boyunca düzenli su içmeyi alışkanlık hâline getirin.
• İdrarı uzun süre tutmaktan kaçının.
• Cinsel ilişkiden sonra kısa süre içinde idrara çıkmak, bakterilerin atılmasına yardımcı olabilir.
• Tuvalet sonrası temizlikte önden arkaya doğru silin; bu, bağırsak bakterilerinin idrar kanalına gitmesini azaltır.
• Pamuklu iç çamaşırı tercih edin ve iç çamaşırını sık değiştirin.
• Parfümlü sabun, duş jeli, vajinal duş ve pudra gibi tahriş edici ürünlerden kaçının.
• Kabızlığı önlemek için lifli besinler tüketin.
• Doğum kontrol yönteminiz sık enfeksiyonlarla ilişkili olabileceğini düşünüyorsanız, doktorunuzla ya da eczacınızla seçenekleri konuşun.

Diyet ve egzersiz

Özel bir diyet gerekmez; dengeli beslenmek ve yeterli sıvı almak en önemlisidir. Sebze, meyve, tam tahıl ve lifli gıdalar kabızlığı önlemeye yardımcı olur; kabızlık da enfeksiyon riskini artırabilir. Kafein ve alkolü abartmamak bazı kişilerde rahatsızlığı azaltır. Hafif tempolu yürüyüş gibi düzenli hareket bağışıklığı ve bağırsak düzenini destekler. Ağrı ve ateş varken ağır egzersizden kaçınıp dinlenmek daha doğrudur.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Böyle bir durumda suçluluk, utanç, kaygı veya ilişkide gerginlik hissetmek çok anlaşılır duygulardır. Bu duyguların sizi yalnız hissettirmesine izin vermeyin: mesane enfeksiyonu bir ahlak meselesi değil, sık görülen bir sağlık sorunudur. Duygularınızı partnerinizle ya da güvendiğiniz biriyle paylaşmak iyi gelir. Kaygı veya üzüntü günlük yaşamınızı belirgin şekilde etkiliyorsa bir aile hekimine ya da ruh sağlığı uzmanına danışmaktan çekinmeyin. Kendinize ya da bir başkasına zarar verme düşüncesi gibi acil bir durumda vakit kaybetmeden 112'yi arayın veya en yakın acil servise başvurun.

Önleme

Tamamen önlemek her zaman mümkün değildir; çünkü enfeksiyonların çoğu kişinin kendi vücut bakterilerinden kaynaklanır. Ancak bazı alışkanlıklarla riski azaltmak mümkündür: bol su içmek, idrarı tutmamak, ilişki sonrası idrara çıkmak, tahriş edici ürünlerden kaçınmak ve kabızlığı önlemek bunların başında gelir. Sık tekrarlayan enfeksiyonlarınız varsa doktorunuzla birlikte size özel bir önleme planı oluşturabilirsiniz; bazı durumlarda doktorunuz koruyucu yaklaşımlar önerebilir.

Aşılar

Mesane enfeksiyonlarına karşı rutin olarak uygulanan bir aşı yoktur. Diğer sağlık konularındaki aşılarınızın güncel olup olmadığını aile hekiminize sorabilirsiniz.

Tarama programları

Belirtisi olmayan kişilerde rutin mesane enfeksiyonu taraması önerilmez. Ancak gebelikte idrar yolu enfeksiyonları bebeği etkileyebileceği için tarama yapılabilir. Tekrarlayan enfeksiyonlarda ise altta yatan nedenlerin araştırılması amacıyla ek incelemeler önerilebilir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Enfeksiyonun böbreklere yayılması (böbrek enfeksiyonu); bu durum yüksek ateş ve yan ağrısıyla seyreder ve acil değerlendirme gerektirir
• Nadiren, tedavi edilmeyen enfeksiyonların vücuda yayılması (sepsis) gibi ciddi tablolar
• Gebelikte erken doğum veya düşük doğum ağırlığı riskinde artış
• Erkeklerde prostat gibi yakın yapıların da etkilenmesi
• Sık tekrarlama ve yaşam kalitesinin etkilenmesi

Uzun vadeli görünüm

Mesane enfeksiyonları çoğu kişide kısa sürede ve tamamen iyileşir. Önemli olan belirtileri ciddiye almak, uygun değerlendirme ve tedaviye ulaşmak ve tekrarlayan durumlarda altta yatan nedenlere bakmaktır. Partneriniz iyileşirken ona destek olmanız, birlikte doğru bilgiye dayalı adımlar atmanız süreci çok daha kolay hâle getirir. İyimser olmak için her türlü neden var; yeter ki sağlık uzmanınızla iletişimde kalın.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.