Diskoid Egzama (Numuler Egzama)

Genel Bakış

Diskoid egzama, halk arasında "para şeklinde egzama" da denilen bir cilt sorunudur. Ciltte madeni para büyüklüğünde, yuvarlak ya da oval, kuru, pullu ve genellikle çok kaşıntılı lekeler oluşur. "Egzama" cildin dış tabakasının iltihaplanması demektir; yani ciltte kızarıklık, kuruluk ve kaşıntıyla seyreden bir durumdur. Bulaşıcı değildir, başkasına geçmez. Çoğu kişide alevlenme (atak) ve sakinleşme dönemleri şeklinde dalgalı bir seyir gösterir.

Oldukça yaygın bir cilt sorunudur. Toplumda sık görülen egzama türleri arasında yer alır ve dermatoloji (cilt hastalıkları) başvurularında sık karşılaşılan bir nedendir.

Her yaşta görülebilse de en sık erişkinlerde, özellikle orta ve ileri yaş grubunda rastlanır. Kuru cilt yapısı olan kişilerde, ailesinde egzama, astım veya alerjik nezle öyküsü bulunanlarda daha sık görülür. Bacaklarda toplardamar sorunları olan kişilerde de daha sık ortaya çıkabilir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Madeni para büyüklüğünde, yuvarlak veya oval, sınırları belirgin lekeler
• Yoğun kaşıntı (bazen gece uykudan uyandıracak kadar)
• Kuru, pullu ve çatlamış cilt yüzeyi
• Kırmızı, pembe veya kahverengimsi renk değişikliği
• Lekelerin üzerinde kabuklanma veya hafif sulanma
• En sık bacaklarda, gövdede, kollarda ve ellerde yerleşim
• Lekelerin iyileştikten sonra yerinde geçici renk değişikliği bırakabilmesi
• Cildin kalınlaşması ve kaşıntı-sızlama hissi (uzun süren durumlarda)

Çocuklarda belirtiler

• Çocuklarda daha az görülür, görüldüğünde genellikle gövde ve kol-bacaklarda yuvarlak lekeler şeklindedir
• Kaşıntı nedeniyle huzursuzluk, uykuya dalmada zorluk ve sık kaşıma
• Bez bölgesi gibi nemli bölgelerde tahrişe daha yatkınlık

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Yaşla birlikte cilt daha kuru ve ince olduğu için lekeler daha belirgin ve inatçı olabilir
• En sık bacaklarda görülür
• Kaşıntı nedeniyle uyku bozukluğu ve huzursuzluk daha belirgin olabilir
• Ciltte kolay zedelenme ve tahrişe yatkınlık artar

Nedenler

Ana nedenler

• Cildin koruyucu bariyerinin zayıflaması ve aşırı kuruması
• Ciltte bağışıklık sisteminin aşırı tepki vermesiyle oluşan iltihaplanma
• Genetik yatkınlık (ailede egzama, astım veya alerjik nezle öyküsü)
• Cildin tahriş olması: sıcak suyla uzun duş, sert sabunlar, deterjanlar
• Kış aylarında kuru hava ve kaloriferli ortamlar
• Stres ve yorgunluk (atakları tetikleyebilir)
• Bacaklarda toplardamar dolaşım sorunları

Risk faktörleri

• Kuru cilt yapısı
• Ailede egzama, astım veya alerji öyküsü
• İleri yaş
• Soğuk ve kuru hava, kış mevsimi
• Sık sık sıcak suyla yıkanma ve kuvvetli temizleyici kullanımı
• Yoğun stres dönemleri
• Böcek ısırığı, sıyrık veya tahriş gibi küçük cilt hasarları
• Bacaklarda varis ya da dolaşım problemi

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Lekelerde iltihap, akıntı, kötü koku veya hızla artan ağrı varsa
• Kızarıklık hızla yayılıyor ve cilt sıcaksa
• Kaşıntı günlük yaşamı ve uykuyu ciddi biçimde etkiliyorsa
• Evdeki basit cilt bakımına rağmen birkaç hafta içinde düzelme olmuyorsa

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Ciltte yuvarlak, kaşıntılı, pullu lekeler ilk kez ortaya çıktıysa
• Lekelerin egzama mı yoksa mantar enfeksiyonu gibi başka bir sorun mu olduğu konusunda emin değilseniz
• Ataklar sıklaşıyor ve giderek uzun sürüyorsa
• Ciltte kalınlaşma, koyulaşma veya iz kalma başladıysa

Tanı

Tanı genellikle hekimin cildi gözle incelemesi ve öykü almasıyla konur. Hekim lekenin şekline, yerleşimine, kaşıntı düzeyine ve tekrarlama biçimine bakar; ayrıca kullandığınız ürünleri, mesleğinizi ve aile öykünüzü sorar. Benzer görünen başka cilt sorunlarından ayırmak için bazen basit testler istenebilir.

Yapılabilecek testler

• Cilt kazıntısı örneği: mantar enfeksiyonunu dışlamak için alınabilir
• Yama testi: bir maddeye alerjiniz olduğu düşünülüyorsa yapılabilir
• Nadiren cilt biyopsisi: tanı net değilse küçük bir doku örneği alınabilir
• Kan testleri genellikle gerekmez

Randevunuzda neler beklenir

Muayene genellikle kısa sürer ve ağrı vermez. Hekim cildinizi inceler, gerekirse birkaç soru sorar ve size uygun cilt bakımı ile tedavi yaklaşımını anlatır. Test yapıldıysa sonuç birkaç gün ile birkaç hafta arasında çıkabilir; bu süre içinde cildinizi nemli tutmaya devam etmeniz yararlı olur.

Tedavi

Tedavinin temel amacı kaşıntıyı azaltmak, cilt bariyerini onarmak ve atakları seyrekleştirmektir. Bu genellikle düzenli nemlendirme ve cildi tahriş eden etkenlerden uzak durma ile başlar; gerektiğinde hekim iltihabı azaltan kremler veya başka tedavi seçenekleri önerir. Tedavi kişiye göre düzenlenir, bu yüzden kendi başınıza uygulama seçmek yerine hekiminizle birlikte karar vermeniz önemlidir.

Evde kişisel bakım

• Her gün, banyodan hemen sonra cildi nemlendirici ile nemlendirin; nemlendirici cildin koruyucu bariyerini güçlendirir
• Ilık suyla ve kısa süreli duş alın; çok sıcak su cildi daha da kurutur
• Parfümsüz, kokusuz ve yumuşak temizleyiciler tercih edin; sert sabun ve duş jellerinden kaçının
• Kaşımaktan saklanın; tırnaklarınızı kısa tutun, gerekirse geceleri ince pamuklu eldiven kullanın
• Pamuklu ve bol giysiler seçin; yün ve sentetik kumaşlar cildi tahriş edebilir
• Kuru ortamlarda nem dengesini korumak için oda nemlendiricisi kullanmayı düşünün
• Çamaşır deterjanı ve yumuşatıcı kalıntısı bırakmamak için ek durulama yapın
• Atakları tetikleyen etkenleri (stres, terleme, belirli ürünler) not edip bunlardan uzak durun

Tıbbi tedaviler

Hekim, ciltteki iltihabı azaltmak için krem veya merhem şeklinde uygulanan iltihap giderici tedaviler önerebilir. Kaşıntı çok şiddetliyse ağızdan alınan kaşıntı giderici seçenekler değerlendirilebilir. Yaygın ve inatçı durumlarda ışık (fototerapi) tedavisi gibi yöntemler gündeme gelebilir. Ciltte enfeksiyon belirtisi varsa hekim buna yönelik ayrı bir tedavi düzenler. Hangi tedavinin size uygun olduğu; lezyonların yaygınlığı, yaşınız ve eşlik eden sağlık sorunlarınıza göre değişir. İlaç adı, dozu ve kullanım süresi konusunda mutlaka hekiminizin ve eczacınızın önerilerine uyun; başkasının kullandığı bir ürünü denemeyin.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Diskoid egzamada cerrahi tedavi genellikle söz konusu değildir. Tedavi çoğunlukla cilt bakımı ve ilaçlı tedavilerle yürütülür.

Bu durumla yaşamak

Diskoid egzama ile yaşamak, cildinizi düzenli olarak nemlendirmeyi ve tetikleyicilerden uzak durmayı gerektirir. Nemlendirici kullanımını ilaç gibi düzenli bir alışkanlık haline getirmek, atakların sıklığını ve şiddetini azaltmada en etkili adımlardan biridir. Lekeler iyileşirken yerinde bir süre renk farkı kalabilir; bu genellikle zamanla azalır.

Yaşam tarzı ipuçları

• Cilt bakımını günlük rutininizin bir parçası yapın, yalnızca atak dönemlerinde değil her zaman uygulayın
• Bol su için ve cildinizi kurutan ortamlarda (uzun süreli kalorifer, klimalı ortam) nemlendirmeyi artırın
• Stresle baş etme yolları geliştirin: düzenli yürüyüş, nefes egzersizleri, uyku düzeni
• Terlemeyi artıran çok sıcak ortamlarda bulunduktan sonra cildi ılık suyla durulayıp nemlendirin
• Yeni bir cilt ürünü kullanmadan önce küçük bir alanda deneme yapın
• Sigara kullanımı cilt sağlığını ve dolaşımı olumsuz etkiler; bırakmayı düşünün

Diyet ve egzersiz

Diskoid egzama için özel bir diyet yoktur; ancak dengeli beslenmenin ve yeterli su içmenin genel cilt sağlığına katkısı vardır. Belirli bir besinin cildinizi alevlendirdiğini fark ederseniz bunu hekiminizle konuşun; gereksiz yere besinleri hayatınızdan çıkarmayın. Düzenli ve orta düzeyde egzersiz genel sağlığa ve stres yönetimine yardımcı olur. Egzersiz sonrası teri ciltten uzaklaştırmak için ılık duş alıp cildi nemlendirmek tahrişi azaltır.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Sürekli kaşıntı ve görünür cilt değişiklikleri kişiyi yorgun, gergin veya özgüveni azalmış hissedebilir; uyku bozulduğunda bu duygular daha da artabilir. Bu duyguları yaşamak olağandır ve yalnız değilsiniz. Kendinizi uzun süre kötü hissediyorsanız, uyuyamıyorsanız ya da günlük yaşamınız belirgin biçimde etkileniyorsa bir sağlık profesyonelinden destek istemekten çekinmeyin. Kendinize zarar verme düşüncesi gibi acil bir durumda vakit kaybetmeden 112'yi arayın veya en yakın acil servise başvurun.

Önleme

Diskoid egzamayı tamamen önlemek her zaman mümkün olmasa da atakların sıklığını ve şiddetini azaltmak çoğu zaman mümkündür. Cildi her gün nemlendirmek, ılık suyla kısa duş almak, tahriş edici ürünlerden kaçınmak ve tetikleyicileri tanımak en önemli koruyucu adımlardır.

Aşılar

Diskoid egzamaya karşı koruyan bir aşı yoktur.

Tarama programları

Diskoid egzama için rutin bir tarama testi yoktur. Ancak cildinizde yeni, değişen veya iyileşmeyen bir leke fark ederseniz bunu bir hekime göstermeniz önerilir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Kaşımaya bağlı ciltte yara, çatlak ve enfeksiyon gelişimi
• Cildin kalınlaşması ve kaşıntı-kaşıma döngüsünün yerleşmesi
• Uyku bozukluğu ve günlük yaşam kalitesinin azalması
• Lekelerin sayısının artması ve geniş alanlara yayılması
• İyileşme sonrası uzun süre kalan renk değişiklikleri

Uzun vadeli görünüm

Diskoid egzama genellikle dalgalı seyreden ancak yönetilebilir bir durumdur. Doğru cilt bakımı ve hekiminizle düzenli takip sayesinde çoğu kişi atakları büyük ölçüde kontrol altına alabilir ve günlük yaşamını rahatça sürdürebilir. Umutsuzluğa kapılmanıza gerek yok; iyileşme süreci kişiden kişiye değişir ve doğru yaklaşımla ilerleme sağlanır.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.