Kulak Kiri (Kulak Buşonu)

Genel Bakış

Kulak kiri — tıptaki adıyla serumen — kulak kanalının dış kısmındaki küçük bezlerin ürettiği doğal, yağlı bir maddedir. Kulağı nemlendirir, tozu ve mikropları tutarak kulağın içini korur. Normalde çiğneme ve konuşma sırasındaki çene hareketleriyle yavaş yavaş dışarı doğru ilerler ve kendiliğinden dışarı çıkar. Bazen bu doğal akış bozulur, kir birikir ve kulak kanalını tıkayabilir. Bu birikime halk arasında "kulak kiri tıkanıklığı" ya da "buşon" denir. Yani kulak kiri kir değil, kulağın kendi koruma sisteminin bir parçasıdır.

Evet, oldukça yaygındır. Kulak kiri tıkanıklığı, aile hekimlerine ve kulak burun boğaz polikliniklerine en sık başvuru nedenlerinden biridir. Her yaştan insanda görülebilir.

Herkesi etkileyebilir; ancak çocuklarda, işitme cihazı veya kulak tıkacı kullananlarda, kulak kanalı doğuştan dar veya kıvrımlı olanlarda ve ileri yaştaki kişilerde daha sık görülür.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Kulakta dolgunluk, tıkanıklık veya baskı hissi
• Hafif işitme azalması, seslerin boğuk ya da uzaktan geliyor gibi duyulması
• Kulakta çınlama veya uğultu
• Kulakta hafif ağrı ya da rahatsızlık
• Kulakta kaşıntı hissi
• Kendi sesini yankılı duyma hissi
• Nadiren hafif baş dönmesi

Çocuklarda belirtiler

• Kulağını sık sık çekiştirme veya kulağına dokunma
• Seslere tepki vermeme, "ne dedin?" diye sık sorma
• Televizyonun veya müziğin sesini normalden yüksek açma
• Huysuzluk, huzursuzluk, uykuya dalmada zorluk
• Sınıfta dikkati dağınık gibi görünme veya öğretmenin duymadığını fark etmesi
• Konuşulanları tekrar ettirme

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• İşitme azalmasının doğrudan yaşlanmaya bağlanıp fark edilmemesi
• İşitme cihazı kullananlarda daha sık tıkanma ve cihazın bozulmuş gibi hissettirmesi
• Kulak kanalı derisinin incelmesi ve kanalın daralmasıyla kiri daha kolay birikmesi
• Yaşanan rahatsızlığın dile getirilmemesi nedeniyle tanının gecikmesi
• Sohbetleri takip etmekte zorlanma, sosyal ortamlardan uzaklaşma

Nedenler

Ana nedenler

• Kulak çubuğu, kürdan, anahtar gibi cisimlerle kulağın karıştırılması — bu, kiri daha derine iter ve kanalı çizebilir
• İşitme cihazı veya kulak tıkacı kullanımı — doğal dışarı atılmayı engeller
• Doğuştan dar veya kıvrımlı kulak kanalı yapısı
• Kulak kanalı derisinin egzama veya benzeri cilt sorunlarından etkilenmesi
• Yaşla birlikte kulak kirinin daha kuru ve sert hale gelmesi
• Kulağa su kaçması sonrası kirin şişerek kanalı tıkaması
• Nadiren kulak kanalının aşırı kir üretmesi

Risk faktörleri

• Çocuk olmak (kulak kanalı daha dar)
• İşitme cihazı veya kulak tıkacı kullanmak
• Sık sık kulak çubuğu kullanmak
• İleri yaş
• Kulak kanalının dar veya kıvrımlı olması
• Egzama gibi cilt hastalıkları
• Kulak bakımını kendisi yapmakta zorlanan kişiler (bazı gelişimsel veya nörolojik durumlar)
• Yüzme veya sık duş sonrası kulağa su kaçması

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Kulak ağrısı birkaç günden uzun sürüyorsa
• Kulakta akıntı, kanama veya kötü koku varsa
• İşitme azalması günler içinde geçmiyorsa
• Kulağa yabancı cisim kaçtığından şüpheleniyorsanız
• Şiddetli baş dönmesi veya dengesizlik varsa

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Kulakta sürekli dolgunluk veya tıkanıklık hissi varsa
• İşitmenizin azaldığını fark ettiyseniz
• Kulakta sürekli çınlama veya uğultu varsa
• Evde uyguladığınız güvenli yöntemler işe yaramıyorsa
• Tıkanıklık sık sık tekrarlıyorsa
• İşitme cihazınız beklenen şekilde çalışmıyorsa

Tanı

Tanı çoğu zaman çok kolaydır. Doktorunuz kulağınıza ışıklı küçük bir aletle (otoskop) bakar ve kulak kanalında birikmiş kiri görür. Bu muayene birkaç dakika sürer ve genellikle ağrısız ya da çok hafif rahatsızlık vericidir.

Yapılabilecek testler

• Otoskopik muayene: kulak kanalının ışıklı aletle görüntülenmesi
• Gerekirse işitme testi (odyometri): işitme kaybı varsa ölçüm yapılması
• Nadiren kulak zarı ve orta kulağın değerlendirilmesi için ek testler

Randevunuzda neler beklenir

Muayene sırasında doktor kulağınızı hafifçe yukarı ve geriye doğru çekebilir; bu biraz gerginlik hissi verebilir ama genellikle acımaz. Tanı konduktan sonra temizleme veya yumuşatma tedavisi çoğu zaman aynı randevuda planlanır. Sorularınızı sormaktan çekinmeyin.

Tedavi

Tedavinin amacı birikmiş kiri güvenli bir şekilde uzaklaştırmak ve tekrar birikmesini önlemektir. Çoğu durumda basit yöntemler yeterlidir. Kulağınızı kendi başınıza sert cisimlerle karıştırmayın.

Evde kişisel bakım

• Kulağınıza kulak çubuğu, kürdan, toplu iğne veya benzeri hiçbir şey sokmayın. Bu, kiri daha derine iter ve kanalı çizebilir.
• Kulağınızın sadece dış kısmını nemli bir bezle silmeniz yeterlidir; kanalın içi kendi kendini temizler.
• Doktorunuzun önerdiği kulak yumuşatıcı damlaları, önerilen şekilde ve önerilen süre boyunca kullanın.
• Damla kullandıktan sonra birkaç dakika başınızı yana eğik tutmak, damlanın kanala işlemesine yardımcı olabilir.
• Duş veya havuz sonrası kulağın dışını havluyla hafifçe kurulayın; kanala su kaçırmamaya çalışın.
• İşitme cihazı veya kulak tıkacı kullanıyorsanız düzenli olarak temizleyin ve bakım aralıklarını doktorunuza sorun.
• Kulak tıkalıyken denize veya havuza girmekten kaçının; gerekiyorsa kulağınızı koruyun.

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz önce kiri yumuşatmak için kulak damlası önerebilir; bu damlalar kiri yumuşatır ve bazen kendiliğinden dışarı çıkmasını sağlar. Yeterli olmazsa doktorunuz kulak kanalını ılık suyla yıkayabilir (kulak yıkama) ya da özel aletlerle, bazen büyütme altında emme veya küçük aletlerle kiri çıkarabilir. Bu işlemler genellikle kısa sürer ve hafif bir basınç hissi dışında çoğunlukla acı vermez. Hangi yöntemin size uygun olduğuna doktorunuz karar verir; kendi başınıza müdahale etmeyin.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Kulak kiri genellikle cerrahi gerektirmez. Çok nadir durumlarda, kulak kanalı çok darsa veya tıkanıklık sürekli tekrarlıyorsa, kulak burun boğaz uzmanı küçük bir girişim planlayabilir. Bu, yalnızca seçilmiş hastalarda düşünülen bir seçenektir.

Bu durumla yaşamak

Günlük yaşamda en önemli nokta kulağı rahat bırakmaktır. Kulak çubuğu alışkanlığından vazgeçmek, çoğu kişide tıkanıklığın tekrarlamasını belirgin şekilde azaltır. İşitme cihazı kullanıyorsanız cihazınızı düzenli temizlemek ve kontrolleri aksatmamak da yardımcı olur.

Yaşam tarzı ipuçları

• Kulak çubuğu ve benzeri cisimleri tamamen bırakın.
• Duş ve yüzme sonrası kulaklarınızı nazikçe kurulayın.
• İşitme cihazı veya kulak tıkacınızı düzenli temizleyin.
• Sık tıkanma yaşıyorsanız doktorunuzla kontrol aralığını konuşun.
• Kulak kaşıntısı için kulak kanalına herhangi bir cisim sokmayın; kaşıntı sürerse doktora danışın.
• Sigara dumanı ve tahriş edici maddelerden uzak durmak kulak sağlığına genel olarak iyi gelir.

Diyet ve egzersiz

Kulak kiri ile doğrudan ilişkili özel bir diyet ya da egzersiz programı yoktur. Düzenli hareket, bol su içmek ve genel sağlıklı yaşam alışkanlıkları yeterlidir. Ağrı veya baş dönmesi varken yoğun egzersizden kaçınmak daha rahat olur.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

İşitme azalması kişiyi yorgun, sinirli veya sosyal ortamlardan uzak hissettirebilir; bu duygular anlaşılabilir ve genellikle tedaviyle düzelir. Zorlandığınızı fark ederseniz bunu doktorunuzla veya güvendiğiniz biriyle paylaşın. Kendinizi çok kötü veya yalnız hissediyorsanız yalnız kalmayın; bir sağlık profesyonelinden destek isteyin, acil bir durumda 112'yi arayabilirsiniz.

Önleme

Tamamen önlenemese de büyük ölçüde önlenebilir. En önemli adım kulak çubuğu kullanmamaktır; çünkü çubuk kiri dışarı çıkarmaz, aksine daha derine iter. İşitme cihazı veya tıkacı kullananların düzenli kontrol yaptırması da tekrarlamayı azaltır.

Aşılar

Kulak kiri ile ilgili bir aşı bulunmamaktadır.

Tarama programları

Rutin bir tarama gerekmez. Ancak işitme cihazı kullananlar, sık tıkanma yaşayanlar ve işitme azalması fark edenler için doktorunuzun önereceği aralıklarla kontrol uygun olabilir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• İşitme azalması ve bunun okul, iş ve günlük iletişim üzerindeki etkileri
• Kulakta sürekli dolgunluk, rahatsızlık veya çınlama
• Kulak kanalında iltihap (dış kulak iltihabı) gelişme riski
• Nadiren kulak zarına baskı ve buna bağlı rahatsızlık
• Çocuklarda konuşma ve öğrenmeyi etkileyebilecek işitme zorluğu
• İleri yaşta sosyal ortamlardan uzaklaşma ve kendini yalnız hissetme

Uzun vadeli görünüm

Oldukça iyidir. Kulak kiri tıkanıklığı güvenli ve basit yöntemlerle genellikle kısa sürede çözülür ve işitme çoğu zaman tamamen düzelir. Doğru kulak bakımı alışkanlıklarıyla tekrarlama olasılığı da azaltılabilir. Belirtiler geçmezse veya tekrar ederse bir sağlık profesyoneline danışmanız yeterlidir.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.