EKG Testi (Elektrokardiyogram)

Genel Bakış

EKG, yani elektrokardiyogram, kalbinizin elektrik sinyallerini kaydeden hızlı ve ağrısız bir testtir. Kalbiniz her attığında küçük elektrik akımları oluşur; EKG cihazı bu akımları göğsünüze, kollarınıza ve bacaklarınıza yerleştirilen yapışkan küçük elektrotlar (pedler) aracılığıyla okur ve kâğıda ya da ekrana çizgi grafiği olarak yansıtır. Bu grafik, kalbinizin hangi hızda, hangi düzende ve hangi ritimde çalıştığını gösterir. EKG bir hastalık teşhisi koymak için tek başına yeterli değildir; doktorunuzun kalbinizi anlamasına yardımcı olan önemli bir bilgi parçasıdır.

Evet, EKG dünyada en sık yapılan tıbbi testlerden biridir. Acil servislerde, aile hekimliği muayenelerinde, ameliyat öncesi hazırlıklarda ve rutin sağlık kontrollerinde çok yaygın olarak kullanılır.

Her yaştan insana yapılabilir. Göğüs ağrısı, çarpıntı veya nefes darlığı gibi şikâyetleri olan kişilere, kalp hastalığı riski taşıyanlara, kronik hastalığı bulunanlara ve ameliyat öncesi değerlendirme yapılan hastalara sıklıkla uygulanır. Bebeklerde ve çocuklarda da gerektiğinde yapılabilir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Göğüste ağrı, sıkışma veya basınç hissi
• Kalbin hızlı, güçlü veya düzensiz attığını hissetmek (çarpıntı)
• Nefes darlığı veya çabuk yorulma
• Baş dönmesi, sersemlik hissi
• Bayılma veya bayılacak gibi olma
• Bacaklarda ve ayak bileklerinde şişme
• Açıklanamayan halsizlik ve güçsüzlük

Çocuklarda belirtiler

• Beslenirken veya ağlarken morarma ya da terleme
• Çabuk yorulma, akranlarına göre oyunda geride kalma
• Çarpıntı veya göğüste rahatsızlık tarif etme
• Bayılma atakları
• Doğuştan kalp hastalığı öyküsü nedeniyle takip

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Eforla gelen göğüs ağrısı veya nefes darlığı
• Yeni başlayan çarpıntı veya düzensiz nabız
• Ani baş dönmesi, düşme veya bayılma
• Nabzın çok yavaş ya da çok hızlı olması
• Yüksek tansiyon, şeker hastalığı veya kalp hastalığı nedeniyle düzenli takip ihtiyacı

Nedenler

Ana nedenler

• Göğüs ağrısı, çarpıntı veya nefes darlığı gibi şikâyetlerin nedenini araştırmak
• Kalp ritminin düzenli olup olmadığını kontrol etmek
• Kalp krizi geçirilip geçirilmediğini veya geçmişte geçirilmiş bir krizin izlerini değerlendirmek
• Ameliyat veya girişim öncesi kalbin güvenli olup olmadığını görmek
• Kalp üzerinde etkisi olabilecek ilaçların kullanımını izlemek
• Yüksek tansiyon, şeker hastalığı gibi kronik hastalıklarda kalbin etkilenip etkilenmediğini takip etmek
• Kalp pili gibi cihazların düzgün çalıştığını kontrol etmek
• Ailede ani kalp ölümü veya kalp hastalığı öyküsü olan kişileri değerlendirmek

Risk faktörleri

• Yüksek tansiyon
• Şeker hastalığı (diyabet)
• Yüksek kolesterol
• Sigara ve tütün kullanımı
• Ailede erken yaşta kalp hastalığı öyküsü
• Fazla kilo veya obezite
• Hareketsiz yaşam
• Aşırı stres ve yetersiz uyku
• Aşırı alkol veya kafein tüketimi
• Tiroid bezi hastalıkları ve bazı vitamin eksiklikleri
• Uyku apnesi (uykuda solunumun kısa süreli durması)
• İleri yaş

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Göğüs ağrınız varsa ve birkaç dakikada geçmiyorsa hemen 112'yi arayın
• Bayıldıysanız veya bayılacak gibi olduysanız
• Çarpıntıyla birlikte nefes darlığı, göğüs ağrısı veya baş dönmesi yaşıyorsanız
• Nabzınız çok hızlı, çok yavaş veya düzensizse ve kendinizi kötü hissediyorsanız
• Bacaklarınızda ani ve belirgin şişme olduysa

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Ara ara çarpıntı hissediyorsanız
• Eforla çabuk yoruluyorsanız
• Ailenizde kalp hastalığı veya ani kalp ölümü öyküsü varsa
• Yüksek tansiyon, şeker hastalığı veya yüksek kolesterol nedeniyle takip altındaysanız
• Düzenli spor veya ağır fiziksel işe başlamadan önce kontrol olmak istiyorsanız
• Aile hekiminizin önerdiği rutin sağlık kontrolü zamanı geldiyse

Tanı

EKG çekimi çok basittir. Sırt üstü bir sedyeye uzanırsınız, göğsünüzün ve kol ve bacak bileklerinizin üzerine yapışkan küçük elektrotlar yerleştirilir. Kıllı bir bölge varsa çok az bir kısmın tıraş edilmesi gerekebilir; bu tamamen zararsızdır. Test sırasında hareket etmemeniz ve normal nefes alıp vermeniz istenir. Cihaz birkaç saniye içinde kalbinizin elektrik kaydını alır; toplam işlem genellikle 5-10 dakika sürer ve canınız yanmaz. Kayıt bittikten sonra elektrotlar çıkarılır, hiçbir iz kalmaz. Bazı durumlarda kalbin daha uzun süre izlenmesi gerekebilir; o zaman taşınabilir bir kayıt cihazı (Holter gibi) 24 saat veya daha uzun süre yanınızda kalır. Doktorunuz sonucu diğer bulgularınızla birlikte değerlendirir.

Yapılabilecek testler

• İstirahat EKG'si: Sedyede yatarken alınan standart kayıt
• Efor (stres) EKG'si: Koşu bandı veya bisiklet üzerinde kalp zorlanırken alınan kayıt
• Holter: 24 saat veya daha uzun süre taşınan, kalp ritmini sürekli kaydeden cihaz
• Olay kaydedici: Nadiren olan çarpıntıları yakalamak için kullanılan küçük cihaz
• Ekokardiyografi (kalp ultrasonu): Kalbin yapısını ve kapaklarını görüntüleyen, ses dalgalarıyla yapılan ağrısız inceleme
• Kan testleri: Kalp kasına ait belirteçler ve tiroid, elektrolit gibi değerlerin kontrolü
• Tansiyon ve nabız ölçümü
• Gerekirse göğüs röntgeni veya ileri görüntüleme yöntemleri

Randevunuzda neler beklenir

Test öncesinde genellikle aç kalmanız gerekmez. Rahat, iki parçaya ayrılabilen kıyafetler giymeniz işinizi kolaylaştırır. Kullandığınız ilaçları, bitkisel ürünleri ve varsa alerjilerinizi doktorunuza söyleyin; ilacınızı kendi başınıza bırakmayın. Daha önce çekilmiş EKG'niz varsa yanınızda götürmeniz karşılaştırma açısından çok yararlıdır. Efor testi yapılacaksa genellikle testten birkaç saat önce kafein ve sigaradan uzak durmanız istenebilir. Sonuç genellikle aynı gün doktorunuz tarafından değerlendirilir; bazen hafif bir değişiklik görülse bile bu tek başına hastalık anlamına gelmez ve ek değerlendirme gerekebilir.

Tedavi

EKG bir tedavi değil, bir değerlendirme aracıdır. Yani EKG'nin kendisi sizi iyileştirmez; kalbinizle ilgili ne olup bittiğini anlamanıza ve doğru yola karar vermenize yardımcı olur. Sonuç normal çıkarsa çoğu zaman ek bir tedavi gerekmez. Bir sorun görülürse doktorunuz bunun ne kadar önemli olduğunu, takip gerekip gerekmediğini ve hangi adımların atılacağını sizinle konuşur.

Evde kişisel bakım

• Testten önce doktorunuza tüm kullandığınız ilaçları ve takviyeleri listeleyin
• Randevunuza rahat, kolay çıkarılabilen kıyafetlerle gidin
• Daha önceki EKG sonuçlarınızı yanınızda bulundurun
• Efor testi öncesi sigara ve kafeinden uzak durun
• Test sırasında hareketsiz durun ve normal nefes alıp verin
• Sonucu mutlaka bir hekimle değerlendirin; kâğıda bakıp kendi kendinize yorum yapmayın

Tıbbi tedaviler

Tedavi tamamen EKG sonucuna ve altta yatan duruma göre planlanır. Kalp ritmi ile ilgili bir sorun varsa doktorunuz yaşam tarzı düzenlemeleri, düzenli takip veya uygun görülen ilaç tedavisi önerebilir. Kalp kasına kan taşıyan damarlarla ilgili bir sorun düşünülürse ileri tetkikler istenebilir. Yüksek tansiyon, şeker hastalığı veya kolesterol gibi durumlar varsa bunların kontrol altına alınması kalbinizi de korur. Hangi tedavinin size uygun olduğuna yalnızca sizin doktorunuz, tüm bulgularınızı birlikte değerlendirerek karar verebilir. Bu içerik hiçbir ilaç adı, dozu veya markası önermez.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

EKG sonucu bazen kalp pili takılması veya ritim bozukluklarını düzeltmeye yönelik girişimsel işlemler gibi seçeneklerin konuşulmasına yol açabilir. Ancak bu kararlar çok sayıda testin ve uzman değerlendirmesinin sonucunda verilir; EKG tek başına böyle bir karar için yeterli değildir. Doktorunuz gerekirse sizi kalp hastalıkları uzmanına (kardiyoloji) yönlendirir.

Bu durumla yaşamak

EKG sonucunuz normal ise günlük yaşamınızda değişiklik gerekmez; yalnızca şikâyetleriniz tekrarlarsa doktorunuza haber vermeniz önemlidir. Bir kalp sorunu saptandıysa düzenli kontroller, önerilen yaşam tarzı değişiklikleri ve gerekiyorsa tedavi ile çoğu kişi aktif ve rahat bir yaşam sürdürebilir. Şikâyetlerinizi, ne zaman ve hangi durumlarda ortaya çıktığını kısa notlar hâlinde tutmanız doktorunuza çok yardımcı olur.

Yaşam tarzı ipuçları

• Sigara ve tütün ürünlerini bırakmak
• Haftada çoğu gün orta tempolu hareket etmek
• Tuz, işlenmiş gıda ve aşırı şekeri sınırlamak
• Alkolü sınırlamak veya hiç kullanmamak
• Yeterli ve düzenli uyumak
• Stresi yönetmek için nefes egzersizleri, yürüyüş veya hoşunuza giden uğraşlar edinmek
• Kilonuzu sağlıklı aralıkta tutmak
• Kan basıncı, kan şekeri ve kolesterol kontrollerini aksatmamak

Diyet ve egzersiz

Kalp dostu bir beslenme düzeni sebze, meyve, tam tahıl, baklagil, kuruyemiş ve zeytinyağı gibi sağlıklı yağlara ağırlık verir; kızartmaları, aşırı tuzu ve şarküteri ürünlerini azaltır. Haftada en az 150 dakika orta tempolu yürüyüş, yüzme veya bisiklet gibi hareketler çoğu kişi için uygundur. Ancak göğüs ağrısı, çarpıntı veya nefes darlığı şikâyetiniz varsa yeni ve yoğun bir egzersiz programına başlamadan önce mutlaka doktorunuza danışın.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Kalp ile ilgili bir test yaptırmak kaygı yaratabilir; bu çok anlaşılır bir duygudur. Sonuç beklerken endişelenmek, çarpıntıyı fark ettikçe daha çok korkmak sık görülür. Kaygı çoğu zaman kalp atışlarını daha belirgin hissetmenize yol açar ve bu kısır bir döngü gibi gelebilir. Kaygınız günlük yaşamınızı, uykunuzu veya işinizi etkiliyorsa bunu doktorunuzla konuşmaktan çekinmeyin. Ruhsal olarak çok zorlandığınızı, kendinize zarar verme düşünceleri olduğunu fark ederseniz lütfen yalnız kalmayın; hemen 112'yi arayın veya en yakın acil servise başvurun, ayrıca bir ruh sağlığı uzmanından destek isteyin.

Önleme

EKG ihtiyacını tamamen önlemek mümkün değildir, çünkü bu test çoğu zaman tarama veya şikâyetlerin araştırılması amacıyla yapılır. Ancak kalp hastalıklarına yol açan riskleri azaltmak, EKG'de sorun çıkma olasılığını da azaltır. Sigarayı bırakmak, tansiyon ve kan şekerini kontrol altında tutmak, düzenli hareket etmek ve sağlıklı beslenmek bu konuda en etkili adımlardır.

Tarama programları

Kalp sağlığı açısından tansiyon, nabız, kan şekeri ve kolesterol ölçümlerinin düzenli yapılması önerilir. Aile hekimliği muayeneleri bu kontroller için uygun bir başlangıç noktasıdır. Kimlere ve hangi sıklıkta EKG yapılacağı kişinin yaşına, şikâyetlerine ve risk faktörlerine göre değişir; bu kararı doktorunuz verir. Sağlık Bakanlığı'nın aile hekimliği ve kronik hastalık takip programları bu konuda yol gösterici olabilir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Fark edilmeyen bir ritim bozukluğu baş dönmesi, bayılma veya düşmelere yol açabilir
• Kalp krizi belirtileri gözden kaçarsa kalp kasında kalıcı hasar gelişebilir
• Tedavi edilmeyen yüksek tansiyon zamanla kalp, böbrek ve göz damarlarını yorabilir
• Kalp yetersizliği gelişirse nefes darlığı ve günlük hareketlerde kısıtlanma görülebilir
• Bazı ritim bozuklukları tedavi edilmezse daha ciddi sonuçlara yol açabilir

Uzun vadeli görünüm

Çoğu EKG sonucu normaldir ve kişiye hiçbir kısıtlama getirmez. Bir sorun saptandığında bile erken fark edilmesi büyük bir avantajdır: birçok kalp sorunu bugün iyi bir şekilde takip edilebiliyor ve yönetilebiliyor. Düzenli kontroller, önerilen yaşam tarzı değişiklikleri ve doktorunuzla açık iletişim, kalp sağlığınızı korumanın en güvenilir yoludur. Endişelerinizi bir sağlık uzmanıyla konuşmak, kendi başınıza yorum yapmaktan çok daha güvenlidir.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.