Göz Kapağı Dışa Dönmesi (Ektropion)

Genel Bakış

Ektropion, göz kapağının (genellikle alt kapak) göz küresinden uzaklaşarak dışa doğru kıvrılmasıdır. Bu durumda kapağın iç yüzeyi ve göz yüzeyi gerektiği gibi örtülmez; göz daha fazla havaya maruz kalır ve kolayca kurur. Halk arasında 'göz kapağının dışa dönmesi' olarak da bilinir.

Ektropion, özellikle ileri yaş grubunda göz kapağı sorunları arasında sık görülen bir durumdur. Göz hekimlerine başvuran kapak şikâyetleri arasında önemli bir yer tutar.

Daha çok 60 yaş üzeri kişilerde görülür. Bununla birlikte yüz felci geçirenlerde, göz çevresinde yara izi kalanlarda, bazı deri hastalıkları olanlarda ve nadiren doğuştan gelen yapısal sorunları olan bebeklerde de görülebilir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Gözde sürekli sulanma ve yaşarma
• Batma, yanma ve kum kaçmış hissi
• Gözde kızarıklık ve tahriş
• Kuruluk hissi ve ışığa hassasiyet
• Sabahları göz kenarında çapaklanma veya kabuklanma
• Göz çevresinde tahrişe bağlı cilt kızarıklığı
• Görmede hafif bulanıklık veya netlikte dalgalanma
• Kapağın dışa dönük görünmesi ve kozmetik rahatsızlık
• Tekrarlayan göz iltihapları (konjonktivit)

Çocuklarda belirtiler

• Doğuştan gelen olgularda göz kapağının dışa kıvrık görünmesi
• Sürekli sulanma ve gözde tahriş
• Işığa aşırı hassasiyet
• Gözü ovuşturma veya kaşıma alışkanlığı
• Bu belirtiler bebeklerde ve küçük çocuklarda göz hekimi tarafından değerlendirilmelidir

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Yaşa bağlı doku gevşemesine bağlı yavaş yavaş ortaya çıkan dışa dönme
• Belirgin sulanma ve göz çevresinde sürekli nemlilik
• Görme kalitesinde dalgalanma ve okuma güçlüğü
• Kapak kenarında cilt yıpranması ve kızarıklık
• Göz enfeksiyonlarına daha sık yakalanma

Nedenler

Ana nedenler

• Yaşlanmaya bağlı kapak bağlarının ve kaslarının gevşemesi (en sık neden)
• Yüz siniri felci (fasyal paralizi) sonucu kapak kaslarının zayıflaması
• Göz çevresindeki yara izleri ve doku çekilmesi (travma, yanık veya geçirilmiş cerrahi sonrası)
• Bazı deri hastalıkları ve inflamatuvar durumlar
• Kapak çevresinde büyüme veya kitle etkisi
• Doğuştan gelen kapak yapısı bozuklukları (nadir)
• Aşırı göz ovuşturma veya uzun süreli kapak çekilmesi
• Uyku sırasında kapakların tam kapanmaması gibi yapısal durumlar

Risk faktörleri

• İleri yaş
• Uzun süre güneşe ve rüzgâra maruz kalma
• Geçirilmiş yüz felci veya yüz travması
• Göz çevresinde geçirilmiş ameliyat veya yara izi
• Cilt gevşekliğine yol açan bazı genetik ve deri hastalıkları
• Göz alerjisi veya sürekli göz ovuşturma alışkanlığı
• Bazı nörolojik hastalıklar

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Göz kapağı aniden dışa döndüyse
• Gözde şiddetli ağrı, görme azalması veya ışık hassasiyeti varsa
• Gözde yoğun akıntı, şişlik ve kızarıklık geliştiyse
• Yüzde ani kasılma kaybı veya güç kaybı fark ettiyseniz
• Göz yüzeyinde yara veya beyazımsı bir leke gördüyseniz

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Gözlerde sürekli sulanma ve batma varsa
• Göz kapağının giderek daha fazla dışa döndüğünü fark ettiyseniz
• Tekrarlayan göz iltihapları yaşıyorsanız
• Görme kalitesinde dalgalanma veya okuma güçlüğü varsa
• Gözde kozmetik olarak sizi rahatsız eden bir görünüm oluştuysa

Tanı

Tanı genellikle göz hekiminin yaptığı ayrıntılı bir göz ve kapak muayenesiyle konur. Hekim kapağın duruşunu, göz yüzeyinin nemliliğini ve kapak kaslarının işlevini değerlendirir. Gerekirse altta yatan nedeni araştırmak için ek incelemeler istenebilir.

Yapılabilecek testler

• Göz ve kapak muayenesi (biyomikroskopik muayene)
• Görme keskinliği ölçümü
• Göz yüzeyinin boyanarak değerlendirilmesi (kornea ve konjonktiva kontrolü)
• Gözün nemlilik ve gözyaşı üretiminin değerlendirilmesi
• Kapak kaslarının gücünün ve kapanma durumunun incelenmesi
• Gerekirse yüz siniri işlevinin değerlendirilmesi veya görüntüleme

Randevunuzda neler beklenir

Muayene genellikle ağrısızdır ve kısa sürer. Hekim ışıkla gözünüze bakabilir, kapağınızı hafifçe yukarı aşağı hareket ettirmenizi isteyebilir ve gözünüzü kapatıp açmanızı isteyebilir. Bazen göz yüzeyini görmeyi kolaylaştıran bir damla kullanılır. Muayene sonunda hekim durumunuzu açıklar ve uygun adımları planlar.

Tedavi

Tedavinin amacı göz yüzeyini korumak, kuruluğu ve tahrişi azaltmak, görme konforunu artırmaktır. Hafif olgularda basit koruyucu önlemler yeterli olabilirken, altta yatan neden ve belirtilerin şiddetine göre hekiminiz farklı seçenekler önerebilir.

Evde kişisel bakım

• Göz hekiminizin önerdiği şekilde göz yüzeyini nemlendiren ürünler kullanmak
• Rüzgârlı, tozlu ve çok kuru ortamlardan mümkün olduğunca uzak durmak
• Güneşli ve rüzgârlı havalarda kenarlıklı gözlük veya koruyucu gözlük kullanmak
• Gözleri ovuşturmamak ve kaşımamak
• Uyurken gözü koruyucu önlemlerle nemli tutmak (hekim önerisiyle)
• Sigara dumanından ve kimyasal buharlardan uzak durmak
• Göz çevresini temiz ve kuru tutmak, tahriş edici sabun ve kozmetiklerden kaçınmak
• Ekran başında uzun süre kalıyorsanız sık sık göz kırpmaya özen göstermek

Tıbbi tedaviler

Hekiminiz öncelikle göz yüzeyini nemli tutmaya ve tahrişi azaltmaya yönelik nemlendirici göz ürünleri önerebilir. Gözde iltihap gelişmişse buna yönelik tedavi planlanabilir. Kapak kaslarını güçlendirmeye yönelik fiziksel egzersizler veya geçici kapatma yöntemleri bazı durumlarda değerlendirilebilir. Altta yatan neden varsa (örneğin yüz felci) ona yönelik bir yaklaşım benimsenir. Kullanılacak ürünleri ve tedavi planını mutlaka göz hekiminiz belirlemelidir; kendi kendinize ilaç veya damla başlamayın.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Belirtiler basit önlemlerle kontrol altına alınamıyorsa, göz yüzeyinde yaralar gelişiyorsa veya kapak dışa dönmesi belirgin biçimde artıyorsa cerrahi düzeltme düşünülebilir. Ameliyat genellikle kapağın pozisyonunu düzeltmeye ve kasları sıkılaştırmaya yöneliktir; çoğu zaman kısa süreli bir girişimdir ve ayaktan yapılabilir. Cerrahiye karar vermek için göz hekiminin değerlendirmesi esastır.

Bu durumla yaşamak

Ektropion ile yaşamak çoğu kişi için günlük göz bakımı rutini oluşturmak anlamına gelir. Gözünüzü nemli tutmak, tahriş edici ortamlardan kaçınmak ve hekiminizin önerilerini düzenli uygulamak belirtileri belirgin şekilde azaltabilir. Şikâyetlerinizi ve neyin iyi geldiğini not etmek, hekiminizle görüşmelerinizde işinizi kolaylaştırır.

Yaşam tarzı ipuçları

• Sigara içmeyin ve dumanlı ortamlardan uzak durun
• Ev ortamını aşırı kuru havadan korumak için nem dengesine dikkat edin
• Dışarıdayken rüzgâr ve güneşten koruyan gözlük kullanın
• Bilgisayar ve telefon kullanırken düzenli molalar verin
• Göz makyajını paylaşmayın ve son kullanma tarihine dikkat edin
• Ellerinizi sık sık yıkayın, gözlerinize kirli elle dokunmayın

Diyet ve egzersiz

Ektropion için özel bir diyet önerilmez; dengeli ve yeterli beslenmek genel sağlığınızı ve doku iyileşmesini destekler. Bol su içmek ve yeterli uyku almak göz konforunuza katkı sağlayabilir. Düzenli ve hafif-orta düzeyde egzersiz genel sağlığınız için faydalıdır; göz çevrenizi zorlayan hareketlerde rahatsızlık duyarsanız aktivitenizi gözden geçirin.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Gözde sürekli sulanma, batma veya dışa dönük kapak görünümü kişinin kendine güvenini ve sosyal yaşamını etkileyebilir; bu duygular son derece anlaşılır. Belirtiler günlük yaşamınızı veya ruh halinizi belirgin şekilde etkiliyorsa bunu hekiminizle paylaşın. Unutmayın ki bu durumun tedavi seçenekleri vardır ve destek istemek güçlü bir adımdır. Kendinizi çaresiz veya çok kötü hissediyorsanız, yakınınızla veya bir sağlık profesyoneliyle konuşmaktan çekinmeyin; acil bir durumda 112'yi arayabilirsiniz.

Önleme

Yaşa bağlı gelişen ektropionun tamamen önlenmesi her zaman mümkün değildir; ancak gözlerinizi güneşten, rüzgârdan ve travmadan korumak, gözleri ovuşturmamak ve göz sağlığı kontrollerini aksatmamak riski azaltmaya yardımcı olabilir. Yüz felci gibi altta yatan durumlarda erken değerlendirme önemlidir.

Tarama programları

Ektropion için özel bir tarama programı bulunmamaktadır. Ancak ileri yaşta olanlar, geçirilmiş yüz felci veya göz çevresi travması olanlar ile göz şikâyetleri süren kişilerin düzenli göz muayenesi yaptırması önerilir. Sağlık Bakanlığı'nın genel göz sağlığı önerilerini ve aile hekimliği kontrollerini takip edebilirsiniz.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Göz yüzeyinde sürekli kuruluk ve tahriş
• Kornea (gözün şeffaf ön tabakası) yüzeyinde yara veya iltihap gelişimi
• Tekrarlayan göz enfeksiyonları
• Görmede bulanıklık ve kalıcı hasar riski (nadir, ancak uzun süre tedavi edilmezse)
• Kapak kenarında cilt yıpranması ve sürekli akıntı
• Yaşam kalitesinde ve günlük konforda azalma

Uzun vadeli görünüm

Ektropionun görünümü çoğu kişide iyi seyirlidir. Basit koruyucu önlemler ve hekim önerileriyle belirtiler büyük ölçüde kontrol altına alınabilir; gerektiğinde yapılan cerrahi düzeltme de genellikle olumlu sonuç verir. Önemli olan göz yüzeyini korumak ve şikâyetler ortaya çıktığında bir göz hekimine başvurmaktır.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.