Egzama Nedir? Belirtileri, Nedenleri ve Tedavisi

Genel Bakış

Egzama, ciltte kaşıntı, kızarıklık, kuruluk ve pullanma ile kendini gösteren bir grup cilt hastalığının ortak adıdır. En sık görülen türü atopik dermatittir. Ciltteki koruyucu bariyerin zayıflaması nedeniyle nem kaybolur, cilt tahriş olur ve iltihaplanır.

Evet, oldukça yaygındır. Dünya genelinde çocukların yaklaşık %15-20'sini, yetişkinlerin ise %1-3'ünü etkiler.

Her yaştan insanı etkileyebilir, ancak bebeklerde ve küçük çocuklarda daha sık görülür. Ailede egzama, astım veya saman nezlesi öyküsü olan kişilerde risk daha yüksektir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Kaşıntı (özellikle geceleri daha kötü olabilir)
• Ciltte kuru, çatlamış ve pullu alanlar
• Kırmızı veya kahverengimsi lekeler
• Küçük kabarık veya sıvı dolu kabarcıklar
• Cildin kalınlaşması ve sertleşmesi

Çocuklarda belirtiler

• Bebeklerde en sık yüz, saç derisi, dirsek ve diz dış yüzeylerinde görülür.
• Daha büyük çocuklarda dirsek içleri, diz arkaları, boyun ve bileklerde ortaya çıkar.
• Kaşıntıya bağlı olarak çocukta huzursuzluk ve uyku sorunları görülebilir.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Cilt yaşlandıkça incelir ve kurur, bu nedenle egzama daha çok eller, kollar ve göz kapaklarında görülür.
• Yaşlılarda egzama genellikle koyu renkli, kaşıntılı ve pullu plaklar şeklinde olur.
• Uzun süreli güneşe maruziyet ve kuru hava belirtileri artırabilir.

Nedenler

Ana nedenler

• Egzamanın kesin nedeni tam olarak bilinmemektedir.
• Genetik yatkınlık, bağışıklık sisteminin aşırı tepki vermesi ve cilt bariyerinin zayıf olması rol oynar.
• Çevresel tetikleyiciler ve cildi tahriş eden maddeler belirtileri ortaya çıkarır.

Risk faktörleri

• Ailede egzama, astım veya alerji öyküsü
• Stres ve kaygı
• Kuru veya çok soğuk hava
• Sabun, deterjan, parfüm gibi cildi tahriş eden maddeler
• Yün veya sentetik kumaşlar
• Bazı gıdalar (kişiye özel tetikleyiciler olabilir)

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Ciltte enfeksiyon belirtileri varsa (kızarıklık, ağrı, ateş, irin)
• Şiddetli kaşıntı uykuyu ve günlük yaşamı engelliyorsa
• Döküntü vücudun büyük bölümüne yayıldıysa

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Belirtiler birkaç haftadır devam ediyorsa
• Basit nemlendiriciler işe yaramıyorsa
• Çocuğunuzda egzama olduğunu düşünüyorsanız

Tanı

Doktor, cildinizi inceleyerek ve belirtilerinizin geçmişini dinleyerek tanı koyar. Aile öyküsü, tetikleyiciler ve döküntünün yeri önemli ipuçlarıdır.

Yapılabilecek testler

• Genellikle ek test gerekmez.
• Gerekirse alerji testleri (deri delme testi veya kan testi) yapılabilir.
• Nadiren cilt biyopsisi alınabilir.

Randevunuzda neler beklenir

Muayene sırasında doktorunuz döküntüleri inceler, kaşıntı ve uyku üzerine etkisini sorar. Tanı konulduktan sonra sizinle birlikte kişisel bir bakım planı oluşturulur.

Tedavi

Tedavinin amacı kaşıntıyı azaltmak, cildin nemini korumak ve alevlenmeleri önlemektir. Tedaviye cilt bakımı, nemlendiriciler ve tetikleyicilerden kaçınma ile başlanır. Gerekirse doktorunuz iltihabı azaltan tedaviler önerebilir.

Evde kişisel bakım

• Cildi günde en az iki kez yoğun bir şekilde nemlendirin, özellikle banyodan sonra.
• Ilık (sıcak değil) ve kısa süreli duş veya banyo yapın.
• Kokusuz, yumuşatıcı temizleyiciler kullanın; sert sabunlardan kaçının.
• Tırnakları kısa tutun ve kaşımak yerine soğuk kompres uygulayın.
• Pamuklu ve yumuşak kıyafetleri tercih edin.

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz ciltteki iltihabı kontrol etmek için kortikosteroid içeren kremler veya merhemler önerebilir. Daha şiddetli durumlarda bağışıklık sistemini düzenleyen kremler, ağızdan alınan ilaçlar veya fototerapi (kontrollü ışık tedavisi) gibi seçenekler değerlendirilebilir. İlaçları mutlaka doktor önerisiyle ve belirtilen şekilde kullanın.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Egzama tedavisinde cerrahi bir yöntem kullanılmaz.

Bu durumla yaşamak

Egzama, doğru bakım alışkanlıklarıyla büyük ölçüde kontrol edilebilir. Düzenli bir cilt bakım rutini oluşturmak, cildi nemli tutmak ve tetikleyicilerden kaçınmak alevlenmeleri azaltır.

Yaşam tarzı ipuçları

• Stresi yönetmek için nefes egzersizleri, yürüyüş veya meditasyon yapın.
• Düzenli uyku düzeni oluşturun.
• Aşırı sıcak ortamlardan ve terlemekten kaçının.
• Banyodan hemen sonra nemlendirici sürün.

Diyet ve egzersiz

Egzamayı tetikleyen evrensel bir besin yoktur. Bazı kişilerde süt ürünleri, yumurta veya fındık gibi besinler egzamayı kötüleştirebilir; bu durumda doktor kontrolünde doktor kontrolünde beslenme düzeni gözden geçirilebilir. Düzenli egzersiz stresi azaltır ve genel sağlığı destekler; egzersiz sonrası teri hemen ılık suyla durulayıp cildi nemlendirmek gerekir.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Kaşıntı, görünüm ve uyku sorunları psikolojik olarak yorucu olabilir; kaygı ve depresyona yol açabilir. Bu duygularla başa çıkmak için bir ruh sağlığı uzmanından destek almak önemlidir. Ayrıca egzamanın düzenli tedavisi belirtileri azalttığı için yaşam kalitesini artırır.

Önleme

Egzamanın ortaya çıkmasını tamamen önlemek mümkün değildir; ancak tetikleyicilerden kaçınarak ve düzenli cilt bakımı yaparak alevlenmelerin sıklığı ve şiddeti büyük ölçüde azaltılabilir.

Aşılar

Egzamayı doğrudan önleyen bir aşı yoktur. Çocukluk aşıları egzaması olan kişilere de yapılabilir; ancak bazı durumlarda aşılama öncesi doktorunuza danışmak gerekebilir.

Tarama programları

Egzama için rutin bir tarama testi önerilmemektedir. Belirtiler ortaya çıktığında doktora başvurmak yeterlidir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Cilt enfeksiyonları (bakteriyel veya viral)
• Uyku bozuklukları ve yorgunluk
• Kaşımaya bağlı yaralar ve kalıcı izler
• Cildin kalınlaşması ve renk değişikliği
• Alerjik astım ve saman nezlesi gibi diğer atopik hastalıkların riskini artırabilir

Uzun vadeli görünüm

Egzama kronik bir durumdur, ancak çocukların büyük kısmı ergenlik döneminde belirgin iyileşme gösterir. Doğru bakım ve tedaviyle çoğu kişi belirtilerini kontrol altında tutabilir ve aktif, sağlıklı bir yaşam sürebilir.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.