Egzama (Atopik Dermatit) Tedavi Seçenekleri

Genel Bakış

Egzama, ciltte kızarıklık, kuruluk, pullanma ve şiddetli kaşıntıya yol açan yaygın bir cilt rahatsızlığıdır. Tıbbi adıyla atopik dermatit olarak da bilinir. Bağışıklık sisteminin cilde bazı uyaranlara karşı aşırı tepki vermesi sonucu ortaya çıkar ve genellikle iyi dönemler ile alevlenme dönemleri şeklinde seyreder.

Evet, egzama çok yaygındır. Dünya genelinde her 5 çocuktan 1'ini ve her 10 erişkinden 1'ini etkilediği tahmin edilmektedir.

Egzama her yaşta görülebilir; ancak en sık bebeklik ve erken çocukluk döneminde başlar. Bazı kişilerde ergenlikle birlikte belirgin şekilde azalır veya kaybolur, bazılarında ise erişkinlikte de devam eder.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Şiddetli kaşıntı
• Kuru, çatlamış ve pullu cilt
• Kızarmış ve iltihaplı görünen cilt bölgeleri
• Kaşınan bölgede su dolu kabarcıklar veya sızıntı
• Cildin kalınlaşması ve koyulaşması (özellikle uzun süreli kaşımada)

Çocuklarda belirtiler

• Bebeklerde genellikle yüz, yanak ve saçlı deride kırmızı, pullu döküntü
• Diz arkası, dirsek içi ve boyun gibi kıvrım bölgelerinde egzama
• Gece artan kaşıntı nedeniyle uyku bölünmesi

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Ellerde, göz kapaklarında ve boyunda daha sık görülen kuru ve kaşıntılı cilt
• Uzun süreli kaşımaya bağlı ciltte kalınlaşma ve renk değişikliği
• Yaşla birlikte cilt bariyerinin zayıflamasına bağlı daha inatçı ve tekrarlayan belirtiler

Nedenler

Ana nedenler

• Egzamanın kesin nedeni bilinmemektedir; genetik, bağışıklık sistemi ve çevresel faktörlerin birlikte rol oynadığı düşünülür.
• Cilt bariyerindeki genetik zayıflık, su kaybını artırır ve tahriş edici maddeler ile alerjenlerin cilde daha kolay girmesine neden olur.
• Stres, terleme, sabun ve deterjanlar, yün gibi kumaşlar, toz akarları ve polenler alevlenmeleri tetikleyebilir.

Risk faktörleri

• Ailede egzama, astım veya saman nezlesi (alerjik rinit) öyküsünün bulunması
• Bireysel olarak kuru cilt yapısına sahip olmak
• Şehirde yaşamak veya çok soğuk-kuru iklim koşulları
• Çocukluk alerjileri ve duyarlılıklarının varlığı

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Egzama bölgesinde yayılan kızarıklık, ağrı, akıntı veya ateş fark ederseniz
• Yaralar büyüyor ve iyileşmiyorsa
• Şiddetli kaşıntı nedeniyle uyuyamıyor veya günlük işlerinizi yapamıyorsanız

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Evde nemlendirme ve tetikleyicilerden kaçınma yöntemleri yeterli gelmiyorsa
• Alevlenmeler sıklaştı veya şiddetlendiyse
• Ciltte renk değişikliği, kalınlaşma veya çatlaklar geliştiyse
• Çocuğunuzda egzama belirtileri fark ederseniz ve reçetesiz ürünlerle kontrol altına alamıyorsanız

Tanı

Doktorunuz genellikle cildinizi muayene ederek ve belirtilerinizi dinleyerek egzama tanısı koyar. Ayrıca aile öykünüzü ve tetikleyici olabilecek durumları da sorabilir.

Yapılabilecek testler

• Egzama için genellikle özel bir test gerekmez.
• Alerji şüphesi varsa alerji deri testi veya kan testi önerilebilir.
• Enfeksiyon şüphesi varsa yaradan örnek alınarak kültür yapılabilir.

Randevunuzda neler beklenir

Doktorunuz döküntünün yerini, yaygınlığını ve görünümünü değerlendirir. Uyku, stres, beslenme ve kullandığınız kozmetik ürünler hakkında sorular sorabilir. Muayene sonrasında size özel bir tedavi ve bakım planı hazırlanır.

Tedavi

Egzama tedavisinin amacı cildin nem dengesini sağlamak, kaşıntıyı yatıştırmak, alevlenmeleri kontrol etmek ve cilt bariyerini güçlendirmektir. Tedavi genellikle basamaklıdır: temel cilt bakımından başlanır, yanıt alınamazsa doktor kontrolünde daha güçlü yöntemlere geçilir.

Evde kişisel bakım

• Cildinizi her gün ılık suyla ve 5-10 dakikayı geçmeyen kısa banyolarla yıkayın.
• Banyo sonrası cildinizi havluyla hafifçe kurulayın ve henüz nemliyken yoğun bir nemlendirici sürün.
• Parfümsüz, renklendirici içermeyen krem veya merhemleri losyonlara tercih edin.
• Pamuklu ve yumuşak giysiler giyin; yün ve sentetik kumaşlardan kaçının.
• Kaşıntıyı önlemek için tırnaklarınızı kısa tutun ve kaşımak yerine serin bezle hafifçe bastırın.
• Stresi azaltmaya yönelik nefes egzersizleri, yürüyüş veya dinlenme rutinleri oluşturun.

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz tarafından cilde sürülen kortikosteroid kremler (iltihabı ve kaşıntıyı azaltan) gibi topikal tedaviler önerilebilir. Şiddetli veya dirençli olgularda fototerapi (kontrollü ışık tedavisi) veya ağızdan alınan bağışıklık sistemini düzenleyici ilaçlar gündeme gelebilir. Tedavi seçimi; yaşınıza, belirtilerinizin yaygınlığına ve şiddetine göre değişir. Bu nedenle kendi başınıza ilaç kullanmak yerine mutlaka bir sağlık uzmanına danışın. Kaşıntıya bağlı uyku sorunlarında bazı alerji ilaçları (antihistaminikler) kısa süreli yardımcı olabilir; ancak bunları da doktorunuza danışmadan kullanmayın.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Egzama tedavisinde cerrahi yöntem kullanılmaz. Egzama cilt bakımı ve ilaçlarla yönetilen bir hastalıktır.

Bu durumla yaşamak

Egzama kronik (uzun süreli) bir durumdur; tamamen kaybolmasa bile iyi bir cilt bakımı ve tetikleyicilerden kaçınma ile uzun süre belirtisiz kalabilir. Günlük nemlendirme rutini, doğru giysi seçimi ve banyo alışkanlıklarına dikkat etmek, kontrolü elinize almanızı sağlar.

Yaşam tarzı ipuçları

• Her gün düzenli olarak nemlendirici kullanın, sabun ve şampuan seçiminde parfümsüz ürünleri tercih edin.
• Banyo suyunun sıcak değil ılık olmasına özen gösterin.
• Ev ortamında aşırı kuru havadan kaçının; nemlendirici cihazlar faydalı olabilir.
• Terletmeyen, gevşek ve pamuklu kıyafetler seçin.
• Deterjan ve temizlik ürünlerinde parfümsüz ve hipoalerjenik olanları tercih edin.

Diyet ve egzersiz

Egzamanın doğrudan bir gıdadan kaynaklanması nadirdir, ancak bazı kişilerde süt, yumurta, soya veya kuruyemiş gibi besinler alevlenmeyi tetikleyebilir. Eğer belirli bir besinin egzamanızı artırdığını düşünüyorsanız, bir diyetisyen veya doktora danışmadan diyet değişikliği yapmayın. Egzersiz genel sağlık için çok değerlidir; egzersiz sonrası terli kalan cilt egzamayı artırabilir, bu yüzden egzersizden sonra duş alıp hemen nemlendirici sürmek iyi bir alışkanlıktır.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Kaşıntı, görünür döküntüler ve uyku sorunları; özgüven düşüklüğü, kaygı ve sosyal çekilme gibi duygusal zorluklara yol açabilir. Bu duygular son derece normaldir ve önemsenmelidir. Stres aynı zamanda egzamayı tetikleyebileceğinden, nefes egzersizleri, hobiler, destek grupları veya bir psikologdan yardım almak iyileşme sürecinize güç katabilir.

Önleme

Egzamanın ortaya çıkmasını tamamen önlemek mümkün değildir; ancak cildi düzenli nemlendirmek, tetikleyicilerden kaçınmak ve stresi yönetmek alevlenme sıklığını ve şiddetini belirgin şekilde azaltabilir.

Aşılar

Egzama, aşı yaptırmaya engel değildir. Ancak ciltte yaygın ve aktif bir enfeksiyon veya şiddetli bir alevlenme varsa, aşı olmadan önce doktorunuza danışmanız önerilir.

Tarama programları

Egzama için belirli bir tarama testi yoktur. Düzenli doktor kontrolü ve cilt muayenesi, hastalığın seyrini izlemek ve tedaviyi güncellemek için yeterlidir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Sürekli kaşıntıya bağlı olarak ciltte kalınlaşma (likenifikasyon), koyulaşma ve çatlaklar gelişebilir.
• Çatlamış cilt, bakteri enfeksiyonlarına açık hale gelir; bu durum kızarıklık, ağrı, akıntı ve ateşle kendini gösterebilir.
• Uyku kaybı, iş/okul yaşamında verimlilik düşüşü ve sosyal ilişkilerde zorlanma görülebilir.

Uzun vadeli görünüm

Egzama zorlu bir hastalık olabilir; ancak doğru tedavi ve düzenli cilt bakımı ile çoğu kişi belirtilerini büyük ölçüde kontrol altına alabilir. Çocuklukta başlayan egzamaların önemli bir bölümü ergenlikle birlikte azalır. Günümüzde şiddetli egzama için de etkili ve umut verici tedavi seçenekleri mevcuttur. Düzenli doktor takibi ve sabırlı bir yaklaşım, yaşam kalitenizi büyük ölçüde artırabilir.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.