Epigastrik Herni (Üst Karın Fıtığı)

Genel Bakış

Epigastrik herni, halk arasında üst karın fıtığı olarak bilinen bir durumdur. Karın ön duvarının tam ortasında, göbek ile göğüs kemiği arasındaki bölgede bir zayıflık oluşur ve buradan karın içindeki yağ dokusu veya bazen bağırsak gibi yapılar dışarı doğru çıkabilir. Bu çıkıntı cilt altında küçük bir şişlik olarak fark edilir. Çoğu zaman tehlikeli değildir, ancak ağrı veya sıkışma belirtileri olursa değerlendirilmelidir.

Evet, epigastrik herni oldukça sık görülen bir karın duvarı fıtığıdır. Yetişkinlerde ve çocuklarda görülebilir.

Daha çok yetişkinlerde, özellikle 20-50 yaş arasında görülür. Bebeklerde ve çocuklarda da ortaya çıkabilir. Fazla kilo, ağır yük kaldırma, uzun süreli öksürük ve kabızlık gibi karın içi basıncını artıran durumlar riski yükseltir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Göğüs kemiği ile göbek arasında, orta hatta küçük bir şişlik veya çıkıntı
• Şişliğin bastırınca kaybolabilmesi veya içeri doğru itilebilmesi
• Üst karında ağrı, dolgunluk veya hassasiyet
• Ağrının öksürme, ıkınma, ağır kaldırma veya uzun süre ayakta kalmayla artabilmesi
• Bazen yemek sonrası rahatsızlık veya hafif bulantı

Çocuklarda belirtiler

• Bebek veya çocukta göğüs kemiği altında küçük bir şişlik fark edilmesi
• Şişliğin ağlama, ıkınma veya öksürükle daha belirgin hale gelmesi
• Çoğu zaman ağrısız olması; bazen huzursuzluk yapabilmesi
• Çocuklarda genellikle karın orta hattındaki bağ dokusunun doğuştan zayıf olmasıyla ilişkili olabilmesi

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Karın kasları zayıfladıkça şişliğin daha belirgin hale gelmesi
• Ağrı veya hassasiyetin daha sık fark edilmesi
• Kabızlık veya kronik öksürük varsa şikayetlerin artabilmesi
• Fıtık içindeki yağ dokusunun sıkışmasına bağlı rahatsızlık görülebilmesi

Nedenler

Ana nedenler

• Karın orta hattındaki bağ dokusunda doğuştan veya sonradan oluşan zayıflık
• Karın içi basıncının artması ve bu zayıf noktadan yağ dokusunun dışarı çıkması
• Bazen fıtık torbası içine bağırsak gibi yapıların girmesi

Risk faktörleri

• Obezite veya fazla kilo
• Ağır yük kaldırma
• Kronik öksürük (sigara, astım veya KOAH gibi nedenlerle)
• Kabızlık ve sık ıkınma
• Gebelik, özellikle çok sayıda gebelik
• Karın içi sıvı artışı veya karın içi basıncı artıran durumlar
• Bağ dokusunu zayıflatan hastalıklar
• İleri yaş ve karın kaslarının zayıflaması
• Ailede fıtık öyküsü

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Fıtıkta ani ağrı, hassasiyet veya sertleşme varsa
• Şişlik içeri itilemiyorsa
• Bulantı, kusma veya karın şişliği başladıysa
• Fıtık üzerinde kızarıklık veya ısı artışı varsa
• Gaz veya dışkı çıkaramıyorsanız

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Karın üst orta hattında yeni bir şişlik fark ettiyseniz
• Şişlik zamanla büyüyorsa
• Ağrı veya rahatsızlık günlük yaşamınızı etkiliyorsa
• Fıtık estetik olarak sizi rahatsız ediyorsa
• Çocuğunuzda göğüs kemiği altında şişlik varsa

Tanı

Epigastrik herni genellikle fizik muayene ile teşhis edilir. Doktorunuz karın bölgenizi ayakta ve yatar pozisyonda inceler, şişliğe hafifçe dokunur ve öksürük gibi karın içi basıncını artıran hareketlerle fıtığın nasıl davrandığını değerlendirir.

Yapılabilecek testler

• Fizik muayene ve hastalık öyküsü
• Ultrasonografi (ses dalgalarıyla yapılan, ağrısız görüntüleme)
• Nadiren bilgisayarlı tomografi (BT) veya manyetik rezonans (MR)
• Ameliyat planlanıyorsa genel sağlık değerlendirmesi için kan testleri

Randevunuzda neler beklenir

Muayene genellikle kısa ve ağrısızdır. Bazı durumlarda ultrason ile fıtığın içeriği ve büyüklüğü daha iyi görülebilir. Doktorunuz fıtığın acil olup olmadığını ve tedavi seçeneklerini sizinle konuşacaktır.

Tedavi

Küçük ve şikayet yapmayan epigastrik herniler çoğu zaman izlenebilir. Ağrı, büyüme veya sıkışma belirtisi varsa cerrahi onarım gerekebilir. İlaç tedavisi fıtığı yok etmez; amaç şikayetleri azaltmak ve riskli durumları önlemektir.

Evde kişisel bakım

• Ağır yük kaldırmaktan kaçının.
• Kabızlığı önlemek için lifli gıdalar tüketin ve yeterli su için.
• Kronik öksürüğünüz varsa değerlendirtin.
• Sigara içiyorsanız bırakmak için destek alın.
• Sağlıklı bir kiloyu korumaya çalışın.
• Karın kaslarınızı zorlayan ani hareketlerden kaçının.

Tıbbi tedaviler

Fıtığı küçülten veya tamamen yok eden bir ilaç yoktur. Doktorunuz kabızlık, öksürük veya ağrı gibi eşlik eden durumlar için genel önlemler ve uygun tedaviler önerebilir. Düzenli takip ve gerektiğinde cerrahi değerlendirme tedavinin temelini oluşturur.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Fıtık şikayet yapıyorsa, büyüyorsa, içeri itilemiyorsa veya sıkışma riski varsa cerrahi onarım önerilebilir. Çocuklarda genellikle erken onarım değerlendirilebilir. Ameliyat açık veya kapalı yöntemle yapılabilir; doktorunuz durumunuza göre en uygun yaklaşımı planlar.

Bu durumla yaşamak

Fıtığınızın boyutunu, ağrı olup olmadığını ve içeri itilip itilemediğini izleyin. Ani bir değişiklik, artan ağrı veya şişlikte sertleşme olursa doktora başvurun. Günlük yaşamınızda karın kaslarınızı aşırı zorlamamaya çalışın.

Yaşam tarzı ipuçları

• Düzenli ve hafif yürüyüşler yapın.
• Ağırlık kaldırırken dizlerden çömelmeye ve karın kaslarını aşırı sıkmamaya dikkat edin.
• Sigara kullanıyorsanız bırakma desteği alın.
• Kabızlığı önlemek için beslenmenize dikkat edin.
• Sağlıklı kilo yönetimine özen gösterin.

Diyet ve egzersiz

Lifli sebze, meyve ve tam tahıl gibi gıdalar kabızlığı azaltmaya yardımcı olabilir. Bol su içmek de bağırsak hareketlerini kolaylaştırır. Egzersiz yapmadan önce doktorunuza danışın; hafif tempolu yürüyüşler genellikle uygundur, ancak ağır direnç egzersizleri veya karın kaslarını zorlayan hareketlerde dikkatli olun.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Karında bir şişlik fark etmek endişe yaratabilir. Çoğu epigastrik herni küçüktür ve düzenli takip yeterli olabilir. Kaygınız sürerse bunu doktorunuz veya bir sağlık uzmanıyla konuşmanız faydalı olur.

Önleme

Epigastrik herni tamamen önlenemeyebilir; ancak karın içi basıncını artıran durumları azaltmak riski düşürebilir. Sağlıklı kilo, kabızlığın önlenmesi, kronik öksürüğün tedavisi ve doğru yük kaldırma teknikleri yardımcı olabilir.

Aşılar

Epigastrik herniyi önleyen bir aşı yoktur.

Tarama programları

Epigastrik herni için rutin bir tarama programı yoktur. Ancak karın üst orta hattında yeni bir şişlik fark ederseniz değerlendirme için doktora başvurmanız önemlidir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Fıtık zamanla büyüyebilir.
• Ağrı veya rahatsızlık artabilir.
• Nadir de olsa fıtık torbası içindeki doku sıkışabilir; buna boğulmuş fıtık denir.
• Sıkışma durumunda bağırsak tıkanıklığı veya dolaşım sorunu gelişebilir; bu acil bir durumdur.
• Kozmetik rahatsızlık veya günlük yaşamda huzursuzluk görülebilir.

Uzun vadeli görünüm

Epigastrik hernilerin çoğu küçük ve yönetilebilir durumlardır. Şikayet yoksa izlem yeterli olabilir; şikayet varsa cerrahi onarım genellikle iyi sonuç verir. Belirtilerde değişiklik olduğunda erken başvurmak ve düzenli kontrol önemlidir.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.